..E-posta: Şifre:
İzEdebiyat'a Üye Ol
Sıkça Sorulanlar
Şifrenizi mi unuttunuz?..
"Küle değil, ateşe üflemelidir." -Divanü Lügat-it Türk, Savlar
şiir
öykü
roman
deneme
eleştiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
Üyelik
Yazar Katılımı
Yazar Kütüphaneleri



Şu Anda Ne Yazıyorsunuz?
İnternet ve Yazarlık
Yazarlık Kaynakları
Yazma Süreci
İlk Roman
Kitap Yayınlatmak
Yeni Bir Dünya Düşlemek
Niçin Yazıyorum?
Yazarlar Hakkında Her Şey
Ben Bir Yazarım!
Şu An Ne Okuyorsunuz?
Tüm başlıklar  


 


 

 




Arama Motoru

İzEdebiyat > İnceleme > Toplumbilim > Ahmet Çaylar




25 Eylül 2007
Türklerde Hâkimiyet Anlayışına Kısa Bir Bakış  
Türkler ve Hakimiyet

Ahmet Çaylar


Üze kök tengri asra yagız yer kılındıkda ikin ara kişi oğlı kılınmış. Kişi oglında üze eçüm apam Bumın Kagan istemi Kagan olurmış. Olurupan Türk budunung ilin törüsün tuta birmiş, iti birmiş


:DDDB:
Türklerde Hâkimiyet Anlayışına Kısa Bir Bakış
“Bağımsızlık benim karakterimdir.” M. K. ATATÜRK

Giriş:
Üze kök tengri asra yagız yer kılındıkda ikin ara kişi oğlı kılınmış. Kişi oglında üze eçüm apam Bumın Kagan istemi Kagan olurmış. Olurupan Türk budunung ilin törüsün tuta birmiş, iti birmiş(Ergin, 2001:9).
(Üstte mavi gök, altta yağız yer kılındıkta, ikisi arasında insanoğlu kılınmış. İnsanoğlunun üzerine ecdadım Bumın Kağan, İstemi Kağan oturmuş. Oturarak Türk milletinin ilini töresini tutu vermiş, düzenliyi vermiş.)

Kül Tigin Abidesinin Doğu yüzünde yer alan bu ifade, Türklerde hâkimiyet anlayışını ve felsefesini çok açık bir şekilde göstermektedir. Üstte mavi gök ile altta kara toprak arasında yaratılan insanoğlunu yönetmek için benim atalarım gönderilmiştir demek tüm dünyayı yönetme anlayışının tecellisidir.

“Daha deniz, daha müren (ırmak)
Güneş bayrak gök kurıkan (çadır).” Oğuz Kağan

Tarihimize baktığımız zaman, bağımsızlığını kaybeden Türk milletinin, gecikmeden, ilk fırsatta bağımsız yeni Türk devleti kurması da bunun en açık delilidir. Bu bakımdan Tarihçi Özbek’in belirttiği gibi(Türklerde Hâkimiyet Anlayışı) “Türk savaşları, tesadüf, kan dökücülük, servete susamışlık gibi bir iptidailik veya şan ve şeref arzusu gibi basit içgüdülerle değil, doğrudan doğruya insanlıktan kaynak alan bir felsefi düşünceye dayanıyordu. Bu felsefenin temeli ‘güneşin doğduğu yerden battığı yere kadar dünyayı Türk idaresine almak ideali’ şeklinde ifade edilebilir”.

Son olarak, bağımsızlığını kaybeden Osmanlı Devleti yerine, Atatürk önderliğinde, “Kurtuluş” Savaşı neticesinde kurulan Yeni Türk devleti, Türkiye Cumhuriyeti bunun en son örneğidir.

Simgesel Değerler:
Simgeler, bir milletin tarihinden yansıyan kültürel izlerdir. Bu bakımdan bir millet için değeri çok yüksek olan bir simge, bir başka millet için hiçbir anlam ifade etmeyebilir. Bu bakımdan simgeler bir milletin yaşantılarının izleridir de diyebiliriz.

Türk milletinin tarihindeki en önemli ve derin anlamlı simgesel değerler “güneş, ay ve yıldız”dır. Çünkü Türk milletinin hedefleri sığ değildir. Türk milletinin istikbali göklerdedir ve derin anlamları vardır.

“Kopardılar ay’ı gökten bir ipek dala astılar
Yurt dediler gölgesine ayaklarını bastılar.” Arif Nihat Asya

Cumhurbaşkanlığı forsu, ortada bir güneş ve onu çevreleyen 16 yıldızdan oluşmaktadır. Cumhurbaşkanlığı forsundaki 16 yıldız, tarihteki 16 büyük Türk imparatorluğunu, ortadaki güneş ise Türkiye Cumhuriyeti'ni simgeler (http://www.cankaya.gov.tr/tr_flash/gunes.htm). Güneş ve yıldızlar burada Orhun Abidelerindeki hâkimiyet anlayışının yansımasıdır. Çünkü güneş ve yıldızlar gökyüzündedir ve Türklerde, gökyüzünün altında olan her şey, Türklerin hâkimiyetinde olmalıdır anlayışı vardır.

Bu bağlamda, Türklerin ayağı atının ayağıyla yere basar. Çünkü hâkimiyetini sürdürmek için sürekli yeni yerleri yönetimi altına almalıdır. Zamanın şartlarına baktığımız zaman ulaşım ve akınlar için en kullanışlı hayvan “evcilleştirilen” attır. Yeni yerleri hâkimiyetine alma duygusu aynı zamanda yerleşik hayata geçmelerini geciktirmiş; bu da yaşantılarını giyimden yemeğe, mimariden törenlere kadar her açıdan etkilemiştir. Bu bakımdan at da Türk kültüründe bağımsızlık anlayışıyla beraber anılmalıdır. At’ın Türkün yaşamındaki yerinden dolayı simgesel ve manevi değeri de yüksektir. (Avar İmparatorluğunun bayrağında “At” motifi kullanılmıştır. At, avrat, silah) Bu nedenle “at” hâkimiyetin bir simgesidir.

Yönetim Anlayışı: Özgürlük ve Hizmet
İşte bu yönetme anlayışının bir başka yansıması olarak da sömürme/sömürgecilik yoktur; hâkimiyet/yönetme vardır. Çünkü Türkler gerçek anlamda “imparatorluk” kurmamışlardır. Türklerin imparatorluğu çok geniş coğrafyalara hâkim olmakla ilgilidir. İmparatorluğun temelinde sömürgecilik vardır. Türklerin hâkimiyet anlayışlarında ise sömürgecilik yoktur. Atıyla yeni yerleri keşfe çıkar ve egemenliği altına alır, yönetir ve hizmet eder.

Dünya devletler ve milletler tarihine baktığımız zaman, Türkler kadar bağımsızlığına düşkün bir millet daha görmek zordur. Ayrıca başka bir millet yoktur ki bu kadar bağımsız ve büyük devletler kurabilsin. Ancak bu şunun da bir göstergesidir: Türkler sürekli düşman tehlikesiyle ve saldırılarıyla yaşamaktadır. Devletin içine düşen ayrılık kimi zaman koskoca bir devletin yıkılmasına, milletin ayrılmasına neden olmuştur. Ülke içinde çıkan ayrılıklar düşmanların ekmeğine yağ sürmüştür. Bu nedenle de gelecek Türk kuşaklarına öğüt vermek için Orhun Abidelerinde, düşmanlarımız ve sinsilikleri çok açık anlatılmıştır.(Bkz.: Ergin, 2001)

“Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım.
Hangi çılgın bana zincir vuracakmış? Şaşarım!” Mehmet Akif Ersoy

“Kut” Anlayışı:
Türklere hâkimiyet, Kök Tengri tarafından verilmiştir. Türk Kağanı/Hakanı Tanrı’nın yeryüzündeki tecellisidir. Bu nedenle hâkimiyet ancak “yaratan” tarafından Türklerden alınabilir. Hiçbir beşeri güç, ilâhi olan bu yetkiyi alamaz. Ancak şunu da unutmamak gerekir ki hiçbir millet tarihine, milletine, Tanrısına hizmet etmeden hâkimiyetini elinde tutamaz!

"Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir."- Atatürk.

Türkler Gerçek Anlamda Din Değiştirdi mi?
Bir topluluğu millet haline getirebilmek için “dil”den sonra “din” gelir. Aynı zamanda dil ve din milletin özgür biçimde yaşamasını sağlayan en önemli unsurlardan ilk ikisidir.

“Kök Tengri” (Gök Tanrı) inanışı ile İslamiyet arasında düşünce sitemi bakımından çok yakın benzerlikler vardır. “Din”in hâkimiyet anlayışına yansımaları ayrı bir inceleme konusu olarak ele alınabilir.

Ahmet Çaylar
Kaynakça:
1.     Ergin, Prof. Dr. Muharrem; Orhun Abideleri, Boğaziçi Yayınları, 27. Baskı, İstanbul 2001
2.      http://www.cankaya.gov.tr/tr_flash/gunes.htm
3.     Özbek, Yard. Doç. Dr. Süleyman, Türklerde Hâkimiyet Anlayışı, Yayınlanmamış Panel Konferans Metni, Uşak Eğitim Fakültesi, Mayıs 2002



Söyleyeceklerim var!

Bu yazıda yazanlara katılıyor musunuz? Eklemek istediğiniz bir şey var mı? Katılmadığınız, beğenmediğiniz ya da düzeltilmesi gerekiyor diye düşündüğünüz bilgiler mi içeriyor?

Yazıları yorumlayabilmek için üye olmalısınız. Neden mi? İnanıyoruz ki, yüreklerini ve düşüncelerini çekinmeden okurlarına açan yazarlarımız, yazıları hakkında fikir yürütenlerle istediklerinde diyaloğa geçebilmeliler.

Daha önceden kayıt olduysanız, burayı tıklayın.


 


İzEdebiyat yazarı olarak seçeceğiniz yazıları kendi kişisel kütüphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi kütüphanenizi oluşturmak için burayı tıklayın.


Yazarın İnceleme ana kümesinde bulunan diğer yazıları...
1981 ve 2005 Türkçe Öğretim Programlarında Kullanılan Gözlem Tekniği Üzerine Kısa Bir Bakış
Başarı Üzerine Özlü Sözler 3
Düşündüren Birkaç Söz... Düşünmek Eleştirmektir; Eleştirmek Düşünmektir... (3)
Sol Ayağım
"Dil" Hakkında Birkaç Söz
Türkçe ve Türkçe Dersi
Düşündüren Birkaç Söz... Düşünmek Eleştirmektir; Eleştirmek Düşünmektir... (2)
Düşündüren Birkaç Söz... Düşünmek Eleştirmektir; Eleştirmek Düşünmektir... (4)
Pollyanna
Başarı Üzerine Özlü Sözler 1

Yazarın diğer ana kümelerde yazmış olduğu yazılar...
Gecenin Islak Rüzgarları [Şiir]
Aşk'ın Kısa Tanımı [Şiir]
Tütsü Kokan Büyülü Sevdalar Yaşamak [Şiir]
Gitmek Geliyor İçimden [Şiir]
Ölümün Ardından [Şiir]
Kanadı Kırık Martının Gözyaşı [Şiir]
Ceset [Şiir]
Zamana Asılı Ölüm [Şiir]
Hasret Coşkun'nun Anısına [Şiir]
Tutsak Hayatlar Yaşamak [Şiir]


Ahmet Çaylar kimdir?

Amacım yazar olmak değil. Gerçek anlamda "okur-yazar"olabilmektir. Bu anlamda SADEce deniyorum. . .

Etkilendiği Yazarlar:
Farkına varsak da varmasak da sürekli etkileşim içindeyiz. Önemli olan, etkilendiklerimizi özümüze uygun hale getirip bütünleşmektir.


yazardan son gelenler

yazarın kütüphaneleri



 

 

 




| Şiir | Öykü | Roman | Deneme | Eleştiri | İnceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babıali Kütüphanesi | Yazar Kütüphaneleri | Yaratıcı Yazarlık

| Katılım | İletişim | Yasallık | Saklılık & Gizlilik | Yayın İlkeleri | İzEdebiyat? | SSS | Künye | Üye Girişi |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

İzEdebiyat bir İzlenim Yapım sitesidir. © İzlenim Yapım, 2018 | © Ahmet Çaylar, 2018
İzEdebiyat'da yayınlanan bütün yazılar, telif hakları yasalarınca korunmaktadır. Tümü yazarlarının ya da telif hakkı sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadır. Yazarların ya da telif hakkı sahiplerinin izni olmaksızın sitede yer alan metinlerin -kısa alıntı ve tanıtımlar dışında- herhangi bir biçimde basılması/yayınlanması kesinlikle yasaktır.
Ayrıntılı bilgi icin Yasallık bölümüne bkz.