..E-posta: Şifre:
İzEdebiyat'a Üye Ol
Sıkça Sorulanlar
Şifrenizi mi unuttunuz?..
Aşk eski bir masaldır ama her zaman yepyenidir. -Heine
şiir
öykü
roman
deneme
eleştiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
Üyelik
Yazar Katılımı
Yazar Kütüphaneleri



Şu Anda Ne Yazıyorsunuz?
İnternet ve Yazarlık
Yazarlık Kaynakları
Yazma Süreci
İlk Roman
Kitap Yayınlatmak
Yeni Bir Dünya Düşlemek
Niçin Yazıyorum?
Yazarlar Hakkında Her Şey
Ben Bir Yazarım!
Şu An Ne Okuyorsunuz?
Tüm başlıklar  


 


 

 




Arama Motoru

İzEdebiyat > Bilimsel > Dilbilim > İlker Fıçıcılar




23 Haziran 2010
Çevrilebilir Yazı Yazmak  
İlker Fıçıcılar
Yazdıklarınızı Türkçe bilmeyen dünyanın geri kalanına da doğru bir biçimde ulaştırmak için:


:BAAE:
Yazılarımızı çok daha geniş bir hedef kitleye ulaştırmak için kontrollü bir dille yazı yazmak oldukça önemli.

Şimdilerde giderek daha fazla oranda ‘makine çevirisi’ kullanır olduk. Gerek Babil Türk sitesi yardımıyla olsun, gerek Google Translate yardımıyla olsun, çoğu yabancı dildeki siteyi anlayabiliyoruz artık. Aynı şekilde, bizim Türkçe yazdıklarımızı da yabancıların okuyabilmesi için, yazılarımızı BabilTurk ve Google’ın doğru anlayıp çevirebileceği bir biçimde yazmamız önemli. Aksi halde bu makine tercümesi metinleri okumak zor olabilir.

İleride belki bu makine çevirileri çok daha kaliteli olacak, ama o an gelene kadar makine çevirisi kalitesini arttırmak için yapabileceğiniz bazı şeyler var.

Düşünce basit: ‘duru dil’ / ‘kontrollü dil’ denen yazı yazma ipuçlarını kullanarak yanlış çevirileri ve garip cümlelerden oluşmuş sonuçları epeyce azaltabilirsiniz.

Peki ‘duru dil’ ile ne demek istiyoruz? Aslında bir yazarın yazısına düşünce çorbası değil de hassas bir aletmişçesine yaklaşmasıdır sadece. İyi teknik yazarlar zaten böyle yöntemler kullanırlar: yazılarını standartlaştırır, basitleştirir, düzeltir ve kısaltırlar.

Açıkçası, her dil kendine özgü bir dizi kurala gerek duyar. Ancak, yine de çoğu dünya dili için geçerli olan çekirdek bir kurallar dizisi de vardır…



1. İmlânızın doğru olduğundan emin olun. Örneğin Babil Türk online bir yazım denetimi aracı sunuyor. Benzer şekilde OpenOffice veya MS Word de F7 tuşu ile çalışan yazım düzeltme özelliğine sahipler.


2. Sade bir dil kullanın. Örneğin …

   Doğrusu: arabayı sürün

   Yanlışı: motorlu aracın pedallarını tepikleyin


3. Yaklaşık 25 veya daha az sözcükten oluşan kısa cümleler kurun.


4. Her tümce yalnızca bir kavram açıklasın. Örneğin…

   Doğrusu: Açık ve sade yazmak makine çevirisini daha güvenilir yapar. Güvenilir bir çeviri daha kolay anlaşılır olacaktır.

   Yanlışı: Açık ve sade yazış makine tercümesini daha güvenilir kılar ve haliyle bu daha kolay anlaşılır olacaktır.


5. Yazarken, düzgün ve tamamlanmış, tam tümceler kurun. Örneğin…

   Doğrusu: Kahvenize süt tozu da ister misiniz?

   Yanlışı: Süt tozu?


6. Benzer düşünceleri anlatırken tutarlı bir dil kullanın. Örneğin…

   Doğrusu: Yağmurluyken, işe araba ile giderim. Güneşliyken, işe bisiklet ile giderim.

   Yanlışı: Yağmurluyken, işe araba ile giderim. Güneş ışıldarkense, velespitimle varırım işime.


7. Zamirleri kullanmaktansa isimleri tekrarlayın. Örneğin…

   Doğrusu: Mektubu göndermeden önce mektuba bir pul yapıştırın.

   Yanlışı: Mektubu göndermeden önce ona bir pul yapıştırın.


8. Pasif, edilgen, devrik tümce biçimleri yerine, aktif tümceler kurun. Örneğin…

   Doğrusu: Babam size bir bayram kartpostalı yollayacak.

   Yanlışı: Bir bayram kartpostalı size yollanacak.


9. İsimleri belirtmek için “bu”, “şu”, “o”, “böyle”… gibi gösterme sıfatlarını kullanın. Örneğin…

   Doğrusu: Bu arabayı alın.

   Yanlışı: Arabayı alın.


10. Karman çorman bir biçimde yazmayın! Cümlelerinizi mantıklı, aşamalı bir biçimde oluşturun. Örneğin…

   Doğrusu: Halınızı temizleyip tozlarını almak için bir elektrikli süpürge kullanın.

   Yanlışı: Bir elektrikli süpürgeden yararlanarak, ki halı temiz olsun diye, tozları üstünden çekebilirsiniz. (Hmmmm. Halı süpürülecek yani…)


Lütfen bunların yalnızca kılavuz amaçlı olduğunu hatırda tutun: Bu tür katı kurallar kimi yazı tarzları için uygun değildir. Örneğin edebiyat, tekdüze bir yazı tarzı sevmez. Bunlar şiire veya yaratıcı reklam metinlerine de uygulanamaz. Ama zaten bu tür metinleri de gerçek çevirmenlere çevirtmek gerekir, makinelere değil.

Dolayısıyla, “duru dil”, “kontrollü dil” özellikle teknik yazılarda çok işe yarar. Örneğin bir web günlüğü yazısına, teknik bir açıklamaya veya çabuk tüketilecek teknoloji haberlerine oldukça uygundur.

Bu önerileri akıldan çıkarmadan, seçici olmak kaydıyla çok başarılı makine çevirisi sonuçları elde edebilir, yazdıklarınızı Türkçe bilmeyen dünyanın geri kalanına da doğru bir biçimde ulaştırabilirsiniz.


Bu yazı aşağıda kaynak kısmında belirtilen “Writing for translation” adlı yazının genişletilmiş ve ülkemize uyarlanmış bir çevirisidir.

İlker Fıçıcılar
4 Şubat 2009




Kaynak:
* “Writing for translation”, Mloovi Blog, 4 Şubat 2009,http://blog.mloovi.com/2008/12/writing-for-translation/

Ek bilgi:
* “Controlled Language for machine translation”, Uwe Muegge, 4 Şubat 2009, http://www.muegge.cc/controlled-language.htm
* “Babil Türk”, http://www.babilturk.com/
* “Google Translate”, http://translate.google.com/
* “Dil Üzerine Yazılar”, http://diluzerine.wordpress.com/
* “Çevrilebilir Yazı Yazmak”, http://diluzerine.wordpress.com/2009/02/04/cevrilebilir-yazi-yazmak/



Söyleyeceklerim var!

Bu yazıda yazanlara katılıyor musunuz? Eklemek istediğiniz bir şey var mı? Katılmadığınız, beğenmediğiniz ya da düzeltilmesi gerekiyor diye düşündüğünüz bilgiler mi içeriyor?

Yazıları yorumlayabilmek için üye olmalısınız. Neden mi? İnanıyoruz ki, yüreklerini ve düşüncelerini çekinmeden okurlarına açan yazarlarımız, yazıları hakkında fikir yürütenlerle istediklerinde diyaloğa geçebilmeliler.

Daha önceden kayıt olduysanız, burayı tıklayın.


 


İzEdebiyat yazarı olarak seçeceğiniz yazıları kendi kişisel kütüphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi kütüphanenizi oluşturmak için burayı tıklayın.

Yazarın dilbilim kümesinde bulunan diğer yazıları...
Bask Dili
Bubba Kiki Etkisi
Niçin Türkçe'yi Arapça'dan Arındırmalıyız?

Yazarın bilimsel ana kümesinde bulunan diğer yazıları...
Dahilerle Dolu Bernoulli Ailesi'nin Ünlü Jeoloğu Daniel Bernoulli ile Söyleşi
Bilim... Nedir... Ne Değildir... Çok Kısa Kısa...
Bu Taşı Kafama Kim Attı?

Yazarın diğer ana kümelerde yazmış olduğu yazılar...
Ekmek Tahtası ve Tahta Kaşıktan Sonra [Öykü]
Mezarımın Bekçisi [Öykü]
Bir İnsan, Yaşamı Boyunca Kaç Kitap Okuyabilir? [Deneme]
İnsanlık Kültürünü Yedeklemek - V0. 0 [Deneme]
Ekitap Teknolojisi Hakkında Kısa Kısa [İnceleme]
Soyadları Tarihçesi 1 - - Koptagel Üstünidman Kop Ta Gel! [İnceleme]
Dilimi Dilmemeyi Bileyim (Prof. Efrasiyap Gemalmaz'dan Alıntı) [İnceleme]


İlker Fıçıcılar kimdir?

Bir yazar değil. Yalnızca bir anlatmak istediği olduğunda en uygun sözcükleri seçip yan yana dizmeye çalışıyor. Aslen fizik kökenli ve yazılarında bunun etkisi hissediliyor.

Etkilendiği Yazarlar:
Memduh Şevket Esendal, Salah Birsel, Douglas Adams


yazardan son gelenler

 




| Şiir | Öykü | Roman | Deneme | Eleştiri | İnceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babıali Kütüphanesi | Yazar Kütüphaneleri | Yaratıcı Yazarlık

| Katılım | İletişim | Yasallık | Saklılık & Gizlilik | Yayın İlkeleri | İzEdebiyat? | SSS | Künye | Üye Girişi |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

İzEdebiyat bir İzlenim Yapım sitesidir. © İzlenim Yapım, 2020 | © İlker Fıçıcılar, 2020
İzEdebiyat'da yayınlanan bütün yazılar, telif hakları yasalarınca korunmaktadır. Tümü yazarlarının ya da telif hakkı sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadır. Yazarların ya da telif hakkı sahiplerinin izni olmaksızın sitede yer alan metinlerin -kısa alıntı ve tanıtımlar dışında- herhangi bir biçimde basılması/yayınlanması kesinlikle yasaktır.
Ayrıntılı bilgi icin Yasallık bölümüne bkz.