..E-posta: Şifre:
İzEdebiyat'a Üye Ol
Sıkça Sorulanlar
Şifrenizi mi unuttunuz?..
Her şey ancak sevgiyle satın alınabilmelidir. -Andre Gide
şiir
öykü
roman
deneme
eleştiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
Üyelik
Yazar Katılımı
Yazar Kütüphaneleri



Şu Anda Ne Yazıyorsunuz?
İnternet ve Yazarlık
Yazarlık Kaynakları
Yazma Süreci
İlk Roman
Kitap Yayınlatmak
Yeni Bir Dünya Düşlemek
Niçin Yazıyorum?
Yazarlar Hakkında Her Şey
Ben Bir Yazarım!
Şu An Ne Okuyorsunuz?
Tüm başlıklar  


 


 

 




Arama Motoru

İzEdebiyat > Bilimsel > Felsefe > Bayram Kaya




29 Temmuz 2013
Bir Uygarlığa Dair 1  
Bayram Kaya
Tarihe inaçlar doğrultusunda mı bakıyorsunuz? Yoksa kimi bilebildiğimiz bağıntıların kesikli sürekliliği içinde mi bakıyorsunuz?


:DDI:
6. yüz yıl Arap Yarımadası klik bir tarihi yaşam dilimi gelenekleri bağlamında, neredeyse özel sosyal yaşamlı insan gruplarının flora ya da faunası olma durumundaydı. Özel yaşamlı insan Faunaları ticaret yolu ile ticari girişmelerin karşılaştığı kültürleri, bu izole duruma az çok eklemlediler.

Ne var ki ithali olan kültürler karantina yaşamlı duruma; uzun vadede pek bir etki edemedi. Bu fauna petrolün üzerinde oturmak kadar çok çok zengindi. Ama üzerinde oturulan şey kullanılamıyordu.

Kadınların çok eşliliği, soy totemciliği, panteon sergiciliği vs. gibi bir yığın konularıyla çoğu gelenek, tutum ve yaşantılımaları bağlamında Arap Yarımadası; kendilerinden önceki 2000’lerin adeta sosyal jurassic Parkı durumundaydı.

Oysa yukarılarında Bizans Arabın 6. Yüz yılından 700 yıl öncesinden beri latifundialardan feodal düzene geçen yapılaşmanın içinde oluşla bir merkezi otoritesini kurmuş, imparatorluk ülküsünü taşıyan inanç sistemlerini giriştiren olgularla tek Tanrılı din sistem kılarak oldukça genelleştirmiştiler.

Bu halliyle Arap yarımadasının iç kesimleri sosyal insan ekolojisini saklayan bir izolasyon bölgesiydi. M.Ö 1400'lü yıllarda insan ittifakının konusu neyse; Arap Yarımada'sının iç kesimler sosyal yaşamı da aynı benzerliği, elindeki telefonuyla; günümüzdeki orta çağ yaşamlı olan mantıktı insanlar gibiydiler.

Diğer yönüyle de 6.yüz yıl İç Arapları, çevresi güncelindeki Dünya konjonktürüne gibi; kimi güncel yapılaşma ve kısmi güncel örgütlenmelerin de içindeydiler. Tabiri caiz ise güncellik; çevresinde olan benzerliği görselleştirip yaşantılarsan kılan bukalemunun tutumu gibiydi.

Burnunun ucunda Yemen uygarlığı olmasına rağmen kendisini adeta bir sosyal birlikler dönemi totem grupları gibi olmanın içinde günceli tüketme savurganlığın tutumundaydılar. Örgütlenme şekli güncel zamanın, tüketim şekline pek benzemiyordu..

Bu kabil oluşlarıyla, eski kültürlerin gelişmesi içinde rölanti durumla kendilerini izole edebilmişlerdir. Tek girdi kaynağı; o da çok rafine oluşla, ticaret yolu ile gelen kültürdü. Bu nedenle Arap yarım adası Kuzeyin gelişmiş feodal imparatorlukları olan Pers ve Bizans kültürüne göre adata sosyal karantina olmuş bir ilk dönem ittifakı düzen yapılaşması içindeydiler. Ama kullanılan ensturmanlar günceldi.

İnsanlık millet olmayı, ittifakı sürecin zaman akışına göre hale yola koymakla bu konjonktürel döneme ve günümüze değin hayli mesafeler almıştı. Bu nedenle araştırıcılar için 5. 6. Yüz yıl Arap Yarımada'sı insanlığın ittifakı düzen başlangıç koşulları ile bu dönemi enforme edişini sürdüren birer yapı olmaları itibarıyla hayli ilginçtir. Yazılı envanterleri biraz rahatça bulunabilir bir belgeselliğe sahiptir.

Havasıyla, suyuyla, teneffüsü ile oldukça günceldi. Ruhuyla yorumlamasıyla huyuyla örgütlenme yaşantılaşmasıyla da, eski değil ama eski orijininden motifli bir tarih müzesiydi.

Bir yıldırım düşmesini, bir fren patlama kaynaklı araba kazasını Allah diledi de öyle oldu derseniz, geleceğiniz yer paratoneri satın almaktan ya arabaya ve tüm bakım onarım hizmetlerine bağımlı olmaktan öteye gidemeyecektir. Bu nedenle Arap Yarım Adası’nın 6. yüz yıl durumlarını; dinden imandan ahlakı sapkınlıktan kaynaklı, cahiliyelikten ötürü sapıklıklar derseniz; bilemenin üstünü kapattırırsınız. Böylece de tarihi süreci anlama çabanızda bir arpa boyu yol gidemezsiniz.

Bu belgeselliği imanı mantıkla okursanız, geleceğiniz yer yine daha bir katı imanı mantık olacaktır. Bu izolasyonun önünde millet olamama gibi çok büyük bir sorun vardı. Millet olmamış ama sanki millet oluyormuş gibi başlangıç koşulları içinde olmanın bir Mekke panteonu vardı.

Ama panteon o aşamada o haliyle sanki donup kalarak; anlaşılmaz garip görünümüyle güncele göre hortlaktı bir görünüştü. Bu motif içindeki yapı ne bir Arap milleti, ne bir Arap devleti gibi süreçlerini, ortaya koyamamıştı. Bir ordusu ve ordu maliyeleri yoktu. Ama sanki bir devlet gibi sayısı üç beş binden 10 000’e kimi durumda 20 000’e ulaşan bir ordu çıkarıp kısa sürede finanse edebiliyordular.

Ordu teşekkülünü ve ordu finansmanını, kurdukları hubbe denen çadır iane ortaklığının işbirliği içinde yardımlaşmalarla yapıyorlardır. Yani yapı, örgütlü devlet olamamanın günceli içinde, sanki güncel gibi davranabilmenin kendisine özgü, nefes alan trakeleri vardı. Yapılar bu kabil trakelerle yaşıyordu.

İşte Sevgili Muhammed'in asıl işi buydu. Ticaret yoluyla gittiği gördüğü sosyo toplumsa yerlerle kendi aralarında çok fark vardı. Çelişki tıpkı Afganistan'la ABD arasındaki sapma ve kırılma açısı gibiydi. Aynı düzlemde bağıntısı olmayan, Jurassic Parklık! Ortada dönüp duran tersliği günlerce aylar ve yıllarca hem kendi kendine ve diğer kişilerle mütalaa etmişti. Duruma, emsallerinden daha çok angajeydi.

Durum şuydu İç Araplar sanki millet olma, devlet olma, vs. gibi örgütlenmeler ortadaymış gibi sosyo-toplumsa olan kurumlaşıcı gelenek görenekleri taşıyorlar; lakin kurumlaştırıcı gelenek göreneğin üst bağıntı ve örgütlenmesi yoktu. Millet, devlet olmaktan yoksunlar; bir ortak maliye dahi kuramamışlar ama bir yandan da sanki millet devlet olmuşluğun siyaseti, görgü ve göreneği ile sahnedeydiler.

Sürecek

Fauna: Bir çevredeki insan kültürü varlığı



Söyleyeceklerim var!

Bu yazıda yazanlara katılıyor musunuz? Eklemek istediğiniz bir şey var mı? Katılmadığınız, beğenmediğiniz ya da düzeltilmesi gerekiyor diye düşündüğünüz bilgiler mi içeriyor?

Yazıları yorumlayabilmek için üye olmalısınız. Neden mi? İnanıyoruz ki, yüreklerini ve düşüncelerini çekinmeden okurlarına açan yazarlarımız, yazıları hakkında fikir yürütenlerle istediklerinde diyaloğa geçebilmeliler.

Daha önceden kayıt olduysanız, burayı tıklayın.


 


İzEdebiyat yazarı olarak seçeceğiniz yazıları kendi kişisel kütüphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi kütüphanenizi oluşturmak için burayı tıklayın.

Yazarın felsefe kümesinde bulunan diğer yazıları...
Anlamak Gerek 45
Anlamak Gerek 43
Anlamak Gerek 71
Anlamak Gerek 64
Anlamak Gerek 55
Anlamak Gerek 56
İttifaklardan Ne Anlamalıyız 3
Anlamak Gerek 70
Anlamak Gerk 17 - 18
Anlamak Gerek 32

Yazarın bilimsel ana kümesinde bulunan diğer yazıları...
Anlamak Gerek 26
Anlamak Gerek 38
Kurtuluşun Felsefesi 161
Hatırlama 1
Mal mı, İnsan mı?
Mamon'du Belirme 1
Sahiplik İmanı 1
Bağ Enerjisi 1
Denge ve Dengesizlik Süreçleri 24
Tarihi Olan İlahi Adalet1

Yazarın diğer ana kümelerde yazmış olduğu yazılar...
Yıkılışa Direniş Direnişe Yıkılış [Şiir]
Coğrafyan Fiziğin İle Ya Fiziğin [Şiir]
Aslına Yüz [Şiir]
İzan Mizan [Şiir]
Vah ki Vah [Şiir]
İsis Dersem Çık Ereşkigal Dersem... [Şiir]
Görmez Şey [Şiir]
Mevsimsel [Şiir]
ve Leddâllîn, Amin [Şiir]
Tekil Tikel Tükel [Şiir]


Bayram Kaya kimdir?

Dünyayı yaşantılaşan çabalar içinde duygunun önemi hiç yitmezse de, payı giderek azalmaktadır. Sosyo toplum bazlı, genel bir açılımla başlayan çalışmalarım da; bilim felsefesi içinde olunma gayreti güdüldü. Bu nedenle yazıların tarisel, sosyo toplumsal evrimli ve türlü doğa bilim verileri güdülü çalışma olmasına gayret edildi. Genel felsefem içinde bir bilgi; ne kadar çok bağıntısıyla söylüyorsanız, o bilgi o kadar bilinir bilgidir.


yazardan son gelenler

 




| Şiir | Öykü | Roman | Deneme | Eleştiri | İnceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babıali Kütüphanesi | Yazar Kütüphaneleri | Yaratıcı Yazarlık

| Katılım | İletişim | Yasallık | Saklılık & Gizlilik | Yayın İlkeleri | İzEdebiyat? | SSS | Künye | Üye Girişi |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

İzEdebiyat bir İzlenim Yapım sitesidir. © İzlenim Yapım, 2020 | © Bayram Kaya, 2020
İzEdebiyat'da yayınlanan bütün yazılar, telif hakları yasalarınca korunmaktadır. Tümü yazarlarının ya da telif hakkı sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadır. Yazarların ya da telif hakkı sahiplerinin izni olmaksızın sitede yer alan metinlerin -kısa alıntı ve tanıtımlar dışında- herhangi bir biçimde basılması/yayınlanması kesinlikle yasaktır.
Ayrıntılı bilgi icin Yasallık bölümüne bkz.