..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
En bilge insanlar bile arasra bir iki zrvadan holanrlar. -Roald Dahl
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Bilimsel > Felsefe > Bayram Kaya




25 Ocak 2020
Tarihsel 2  
Bayram Kaya
Kleci sisteme gelene kadar doada alak ay, salak kertenkele, namussuz maymun, erefsiz ar, mfteri inek, vicdansz bir sincap, ok vicdanl bir kurt gibi en ar ular iinde alalan; en ar u iinde ykselen veya yalanc olan hemcinslerimiz de yoktu.


:AAHI:
Kleci sisteme gelene kadar doada alak ay, salak kertenkele, namussuz maymun, erefsiz ar, mfteri inek, vicdansz bir sincap, ok vicdanl bir kurt gibi en ar ular iinde alalan; en ar u iinde ykselen veya yalanc olan hemcinslerimiz de yoktu.

Kolektif birim zamanl sreler, kleci sistemle birlikte; alaklk, ykseklik, vicdanl, vicdansz, edepli, edepsiz, erefli, erefsiz gibi kavramlarn sylem dili eliinde kendi znel elikileriyle ortaya kmt.

erefsiz doan kimse olmad gibi erefle doan kimse de yoktu. Ama kiiler iinde yaad kleci sistem ile birlikte eref kazanp eref yitiriyordu. Genelde, zenginlikle, efendi olukla davrananlarn tutumu erefliydi. erefi zengin ve fakir olana da yaysalar genelce bir sylemle de syleseler bu doru deildi.

eref ve erefsiz olu; soylu ve soysuz olu, asil ve asil olmayan, znel dnya anlamas iinde ve grnte zenginlik ve fakirlik karsnda bir ayrma bir seme ayklamayd.

Tpk veren el ile alan el gibi tpk sadaka veren sadaka alan gibi. Tpk zekt verip kurban kesen ile zekt veremeyip kurban kesemeyen gibi varsl ile yoksulluun ayrmasyd. Davranlarn tutumlarn ayrmasyd. Tarih sel olan bu durumu belirlemiti.

zole, steril, tecridi totem gruplarn totem alanlar dier gruplardan kendisini ayran totem kltr olmas gibi bu tarihsel sre te kleci biimde reten sistem iinde mal sahibi ile maldan mlkten yoksun olan birbirinden yaltan, ayran bir durumdu.

Totemi sistemler; bir totem grubu dtaki dier totem gruplardan kendisini yaltyordu. Oysa kleci sistem iinde veya reten kleci bir iliki iinde ya da retim ilikisi iinde olanlar birbirinden yaltp ayryordu. Mal sahipleri ile mal sahibi olmayanlar birbirinden ayrmakla, biimciydi.

Gnmzde bile zenginlerin fakirlerin yaad reten yaam ilikilerini, sahiplii belirten kantonlar ayr ayr deil mi? stelik siz istemeseniz de zenginlie ve fakirlie bal satn alma, satn alamama gibi yapabilirlikle yapamaz oluklar zaten kiileri tasnif edici. Snfsal klc kiileri birbirinde ayracaktr.

Kiileri daha batan sahip olanla sahip olmayan efendi ve kle diye dlanp eleneceklerdir. Siyaset ve dinler temelde bunlar iin vard.

reten iradelerin ahitleri yerine imdi; snfsal elikilerin siyaset-din dediimiz ideolojiler vard. Kolektif birim zamanl retim, kullanmn ve iradesi olan zgr belirme yerine imdi biat, itaat ibadet iinde teslimiyet ve snma vard. Allah devlete millete zeval vermesin dedirtmekle, reten kiileri kolektif birim zamanl reten emek sahibi kiileri itaat iinde kendisine, sisteme yabanclatrma vard.

Bu nedenle kleci sistem iinde kleci sisteme zg srayan sre ve olgular nedenle de baka baka ilikilerle siyaset ve dinler efendi kle tarz bu ana temaya gre olumakla salt snfsal ze indirilemez olan bam baka durumlar da zerlerine alyorlard. Siyaset ve dinler biriken ve girien tarihsel olanla geri indirilemez karmak ilikiler biimlenmesine dnmlerdir.

erefsizlik, siyasetler, dinler, bir nehir deltas gibi bir imek balkmasndaki dallanmalar gibi bir yol ayrm atallanmalar gibi kollara ayrlan krkl (fraktal) yaplar; kukusuz ki iteki biyo kimyasal ze ilikin kiinin kendi dnda gelien reten toplumuyla kazand sahipli sahipsizlik ilikinleriydi.

Bugnden baktnzda alakal alakasz davran girimelerinde doup yansyan ilikilerdi. Dallanp atallanan kendisini tekrar eden kesikli srekli dm bantlar ve yol ayrmlarnn biyo kimyasal srelerle hibir alakas yoktu. Gerekten de geri indirilemezdi. Ancak anlatmak, daha iyi anlamak iin zihinsel balamda bir geri indirme zmlemesi yapmak olasyd.

Oysa gemiten gnmze doru geldiinde her biri dieriyle belirip, belirlenmekle; kendisi (sonu olmakla bir neden gibi) belirleyen, bir neden gibi davranmakla adm adm ina olan bir gerektirmeler sarmalyd. Yalanclk, erefsizlik, vicdanszlk gibi sfatlar kii karakteri olarak yanstmann tm de reten kleci ilikilerle ilgili srelerdi. reten toplum iinde zelleen davranlara sahiptik.

Kolektif sreler, ztt olan zel srelerle hem birbirinin belirleyeni hem birbirinin belirleneniydiler. Byle olunca uyuan zel sreler kolektif srelerle, kolektif sreler de uyuan zel sreleriyle birlikte birbirleri ile kontrol edilirler.

Uyumaz bir eliki olan snfsal tutumla belirlenen zel yaaml sreler de kolektif srelerle belirlenir, gelitirilir snrlanrlar. Oysa gelitirici zl olmas gereken ve kolektif srele uyuan kolektifi denetleyen zel kontrol sreleri; hibir zaman smr ilikisi vermemelidir.

Kolektif olan sreler ile uyumlu zel olan sreler, reten kolektif yap iinde birbiri ile daha bir belirmitiler. Kolektif ligi, birlii oluan ina temeli kii zeliydi. Kii zeli balamyla birlikte, kolektif salama yapyordunuz.

Birlikte olan da ayr ayr hazla, kii zeli tketiyordunuz. Kii zeli de beden olarak birlik ve kolektif rgtlenmeydi. Beden zeli de doa btnl karsnda yaltml bir organizasyonlar entegresiydi. Bu u demekti. Kolektif olann hemen yannda ve dinamosu olarak ite zel olu, yaltm vard. zel oluun yannda ve dnda; zorunlu birlikte belirip girien dinamo ile kolektif beliri vard.

Avc toplayc kolektif yap iinde bir ilke vard. Bu ilke tarihsel olukla nce yle sylendi. Avc toplayc yaama katlmayan, avdan ve toplanandan yiyemez, demekle kolektif olann, kii zel yan vurgulanyordu. Sonra ki reten dnem iinde de retmeyen yemez, denmekle kolektif zne kolektif srecin zel yann belirtiyordu.

Kolektif znenin kolektif sreci belirleyen sylemiyle; katlmayan yemez veya retmeyen yemez dedii tarihsel sre, aslnda sizleri kendi zeliniz dndayd. Ama kendi zeliniz dnda olan, kendi zeliniz nedenle dtaki etkilerin de katlmyla bir girimeydi. Dta sizler kendi dnzda nedenlerle elmaya yneliyordunuz. Siz elma toplarken yannza ayn nedenle baka bir dman kii geliyordu.

Bu hemcinsler aras bir rekabetti. Ayn zamanda beliren bir ay ikinize de ortak bir rekabet ve tehditti. Siz ay tehdidine uramakla refleks olarak ayr ayr ama birleen sre durumla ayn ayya veya ayn tehdide yneliyordunuz. Ayr ayr da saldrsanz birbirinize katlm veren ortak gayreti sizler fark etmeseniz de sonu ikinize de ayn etki ile yansyacakt.

Yapnz, yaadnz dnp hayal etmenin sonucu, giderek size yardmlaan mana algsn veren imge tekrarlar olacakt. Sizler, kendi dnzda; kendinizden bamsz rast geleli davran ve rast geleli sonulara ynelmenizi birletiren sre durumlar iindeydiniz.

Bu tr rast geleli oluan yardmlamann verdii sonu dnmeleri bizler, imdiki sistemin bana alp sylemekteyiz. Tm yanlg buradayd. Halbuki kendi zelimiz nedenle ve kendi zelimiz dndaki nedenle zorunlu girimeler vard. Bu girimeler istemli istemsiz rast gelelerin entegrasyonlaryd. Bu tr entegrasyonlarn, kii benci haz ve elem deerleri zerindeki seme ayklamalar yaplacakt.

stemli istemsiz rast geleli yardmlamalarn seme ayklamalar tekrarl birliktelii ve beraberlii sosyal veya kii-kii ya da kii-kiiler ortaklamas olan kolektif birim zaman; kendi kiilerini yardmlamann i ve ura iinde olmalarn ngryordu.

stemli istemsiz rast geleli yaanmlar dnce davran kodlarna eviren kolektif dnmeli sistem bu ngr ile kiilerin sistem iine katlmalarn ifahen onlara syleyen anlama bir ngryd. Bu tr tutumlar tarihsel sre boyunca yerleip kural olmutu. Ama kural veren nedenler imdiki reten sre iinde bilinmez olmutu. Yardmlamay, insana yardm etmeyi El ’in rzk veren bir ltfu olarak syleyip sistem ngrs olarak kurulu veya kurulmu olan sistemin bana alyorlard.



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn felsefe kmesinde bulunan dier yazlar...
El Bel Baal 2
rade 1
Tarihsel 1
Anlamak Gerek 71
Kurtuluun Felsefesi (Ak 2)
Anlamak Gerek 43
Sosyal liki Toplumu Hedeflemez 2
Anlamak Gerek 55
Anlamak Gerek 70
Anlamak Gerek 45

Yazarn bilimsel ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Sahiplik man 1
Mruru Zaman 14
Hatrlama 1
Mal m, nsan m?
Mamon'du Belirme 1
Denge ve Dengesizlik Sreleri 24
Ba Enerjisi 1
Anlamak Gerek 26
Mruru Zaman 7
Sistem 15

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Aslna Yz [iir]
Vah ki Vah [iir]
sis Dersem k Erekigal Dersem... [iir]
Grmez ey [iir]
Tekil Tikel Tkel [iir]
ve Leddlln, Amin [iir]
Mavi Yare [iir]
Mevsimsel [iir]
Ykla Direni Direnie Ykl [iir]
Merep 3 [iir]


Bayram Kaya kimdir?

Dnyay yaantlaan abalar iinde duygunun nemi hi yitmezse de, pay giderek azalmaktadr. Sosyo toplum bazl, genel bir almla balayan almalarm da; bilim felsefesi iinde olunma gayreti gdld. Bu nedenle yazlarn tarisel, sosyo toplumsal evrimli ve trl doa bilim verileri gdl alma olmasna gayret edildi. Genel felsefem iinde bir bilgi; ne kadar ok bantsyla sylyorsanz, o bilgi o kadar bilinir bilgidir.


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Bayram Kaya, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.