..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Yedi iklim drt keyi dolandm / Meer dnya her tarafta bir imi. -Dadalolu
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > nceleme > Din > Salih Zeki avdarolu




16 Haziran 2020
Ezan Bundan Tam 70 Sene nce Tekrar rab a Okunmaya Balanmt.  
Salih Zeki avdarolu
1932 de Trke Okunma Mecburiyeti getirilen Ezan' n 1950' de yeniden asl ekliyle okunma maceras...


:ACGB:

14 Mays 1950 de 27 senelik tek parti dnemi sona eriyor, demokrasiye halkn diliyle Demirkrat la, yani Demokrat Parti ile geiliyordu.
22 Mays ta Celal Bayar Cumhurbakan seilir ve hkmeti kurma grevini Adnan Menderes e verir.
DP nin ilk icraat, Cumhurbakan Celal Bayar' n srarl muhalefetine ramen, Menderesin direnmesi ve istifa tehdidi ile, Bayar ikna edilir ve Trk Ceza Kanunu nun 526.maddesinde hkme balanan Arapa ezan ve kmet okumatmak hakkndaki yasa n kaldrmak olur.
Ezan da Arapa yasann kaldrlmasna dair Kanun'un grmeleri srasnda, CHP Grubu adna konuan Cemal Reit Eypolu, 'Biz bu kanunun kmasna engel olmayacaz. Bylece tasar partilerin mterek mal olur' eklinde gr belirterek, ak bir ekilde destek vereceklerdir.
Kanun tasars TBMM Genel Kurulu nda grlrken, tasar aleyhinde hibir milletvekili konumaz. Bu da yasan ne kadar mesnetsiz olduunun ve Milletten en ufak bir destek alnmadan yllarca ve zorla uygulandnn bir gstergesidir.
Yasan kaldrlmas 16 Haziran 1950 de kabul edilir. Babakan Menderes bu konuda yapt aklamada :
Her taassup, cemiyet hayat iin zararl neticeler dourur.Cemiyet hayatnda deiikliklerin yaplabilmesi evvel taassup zihniyetinin yklmasna baldr.Bu hakikatin iyice anlalm olmas neticesidir ki,byk Atatrk bir takm hazrlayc n inklplara balarken, taassup zihniyetiyle mcadele etmek lzumunu hissetti.Ezann Trke okunmas mecburiyeti de byle bir zaruretin neticesi olarak kabul edilmelidir. Zamannda ok lzumlu olan bu mecburiyet ve tedbir,dier tedbirlerle birlikte bugnn hr Trkiyesine zemin hazrlamtr
Ezan n Trke okunmasna mukabil cami iinde btn ibadet ve dualarn din dilinde olmas,garip bir tezat tekil eder gibi grnr. Bunun izah, arz ettiim gibi, gemiteki hadiselerin hazrlanmasna ve taassup zihniyetine kar mcadele zaruretinin kabul olunmasna baldr diyordu.
lgintir; Hkmet, ezan konusunda hazrlad kanun deiiklii teklifinde, ezan artk trke okunmayacak diye, yasaklayc bir ifade kullanmam, yani, Trke okunma mecburiyetinin kaldrlmasndan sz etmemi, sadece ezann asl hali ile de okunabileceini beyan etmitir. Her halde, o gnden sonra, ndirttan, Trke ezan olarak, mnferit okumalar yaplm olsa da, bu camii cemaatlerinde asla kabul grmemitir.
17 Haziran 1950 gn yrrle giren kanun, Trkiye genelinde byk bir cokuyu da beraberinde getirecektir.
Tarihi-Yazar Mustafa Armaan n yazdklarndan reniyoruz ki, Bursada o gn ikindin vaktinde ezan, mezzinler tarafndan stste yedi defa okunacaktr.
Ayn gn Sultanahmet Camii nde de sra d bir yaanmaktadr. Cami imam bestekr Sadettin Kaynak' n 16 erefeye, 16 gzel sesli mezzin bulup kartt ve kendisinin aada bekledii, iaret verilmesi zerine mezzinlerin srayla ve pepee tekrarlarla, ezan tam yarm saatte okuduklarn, camiye toplanm olan cemaatin darya kp, ezan alaya alaya dinlediini anlatlmaktadr
Babakan Adnan Menderes; on yl srecek iktidarnda; kendinden nceki eyrek asrlk tek parti dneminde, ezanla birlikte, slm n dier ritelleri ve uygulamalarna yaplan mdahallelerin neredeyse tamamn, yeniden asl haline getirme gayretinde olmu ve bunda baya bir baar salamtr.
Ancak Cumhuriyet ynetimin kurucularndan ve siys literatrde, 2. Adam sfat ile kendisinden sz edilen, sabk Cumhurbakan ve o gn iin, CHP Genel Bakan olan smet nn, ahs kindar karakterinin icab olarak devlette yaplan bu revizyonlar kabul edecek yapda bir insan deildir.
1950 de seimleri kaybedip, iktidardan dtkten sonra dnemin btn st dzey ordu komuta heyetinin hem askerlikte, hem siyasette stleri olduundan, onlarla srekli irtibatta olup, 1960 darbe arefesinde Menderes in ahsna sarfedecei mehur : "artlar tamam olduunda milletler iin ihtilal, meru bir haktr…" szleri, nce niversite camiasnda, daha sonra da Ordu iinde, sanki bir parola ile verilen emircesine kabul grr.
Bir ay iinde yaanacak renci hareketleri sonrasnda, uzun yllar nce ordunun mutlak hiyerarisi dnda teekkl etmi ve kendilerine Mill Birlik Komitesi nvann verecek olan ABD destekli, niformal ete, Menderes in iini bitirecek, nce Harb Okulu, daha sonra Yassada da, bata Menderes olmak zere btn Demokrat Parti mensuplarna yapmadklar ikenceyi brakmayacaklar, sonra uyduruk bir mahkeme, modern engizisyyonvari yarglama ile, Menderes ve iki arkadan, ipe gnderecektir.
O gnden bu yana Trkiye de olaan demokratik dnemlerde ezan konusu yeniden hi gndeme getirilmez. Ancak, 27 Mays 1960 da balayan ve bundan sonraki 1971 ve 1980 darbelerinde ve 28 ubat 1997 deki postmodern darbe"olarak tanmlanan srelerden sonra, ezann Trke okunmas yeniden srekli olarak gndeme getirilecektir. Doal olarak da her seferinde sonusuz kalacaktr. Ne gariptir ki bu teklifi getirenlerin slmi hassasiyetlerinin olup olmad da olduka tartmaldr. Burada ana ama, herhalde slmi kitleyi bir tr ikinci snf vatanda olarak grme ve tedirgin etme anlaydr.
Hatta Trke ezan taraftarlar o kadar gereklerden kopuktur ki, sanki ezann Trke okunmasndan vazgeilmesi ile, Trkiye de byk bir memnuniyetsizlik olutuunu syleyecek kadar pikinlik gstereceklerdir. te; onlardan biri, yle diyor :
Trkiye de Trke ezan uzun yllar okunmu ve 17 Haziran 1950 gn, zamann iktidar tarafndan yeniden Arapa ya dndrlmtOysa ki ezan, Trk halk tarafndan byk lde benimsenmi bulunmaktayd[1]
Bu konuda yazlanlar, okunanlar, sylenenler hi de byle sylemiyor. Ancak dayatmac devrimciler iin bu yalanlarn hibir nemi yoktur. Onlar , sadece ezan konusunda deil, her meselede, pekala siyah beyaz, beyaz siyah olarak grebiliyorlard. Bu bir kusur deildi onlar iin, aksine vn duyulacak bir meziyetti.

[1] Turhan OLCAYTU, Devrimimiz-lkelerimiz, Ajans Trk Yaynlar, Ankara, 1998, s.120

Salih Zeki avdarolu
16 Haziran 2020



https://ferahnak.wordpress.com/2020/06/16/1932-de-adeta-ulumaya-cevrilen-ezan-i-muhammedi-70-sene-once-bu-gun-adnan-menderes-in-kellesini-ortaya-koyarak-aldigi-karar-ile-yeniden-rab-ca/



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn din kmesinde bulunan dier yazlar...
Trk Milleti lke' de Tam On Sekiz Sene Kesintisiz Olarak 'Tanr Uludur' Diye Adeta Kulaklara ve Ruhlara kence Edilerek Okutulan Acaip Bartya Bir Daha Asla zin Vermeyecek

Yazarn nceleme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Mukaddes Kitabmzdaki yetler ile Tarih Veriler Inda: Trkiyede Yahudicilik Hareketleri
Cumhuriyet' n Radikal 'nkilplar '' Srecinde Tarihi Musikimiz de Payn Almt
Necip Fzl" da "Peygamber" Ak….
2. Adam smet nn' Nn Mzik ile likisi
Endls slam Devleti Medeniyeti inde Elbette Muski de Vard
Bir u Beyi : Mnir Nureddin Bey
Osmanl Dmanl Cumhuriyet Hkmetine Osmanl Ariv Belgelerini Dahi Hurda Kat Deerinden Sattrmt
Yazlnn 600. Ylnda Sleyman elebi" Nin "" Mevld"
1930 Lu Yllarda Muskimize Ynelik Tasfiye ve Ayar Sonras Aralanan Kap le Tanp Dost Olduumuz Arap Muskisi ve Arap Filmleri Maceramz
2. Adam smet nn Nn Cumhurbakanl Dneminde Kltr, Sanat ve Muski

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Vefatnn 67. Ylnda Ziya Osman Saba Y Rahmetle Anyoruz... [iir]
ki Bedene Tek Ruh [iir]
Ad Konulmam Duygular [iir]
Ak Bir Terennm se [iir]
Hayal Bazan Gerei Aar [iir]
Sensizlik Beyitleri [iir]
Yamuru Beklerken [iir]
Her ey Gemite Kald [iir]
Vesvese [iir]
"" Mzi Kalbimde Yaradr "" [iir]


Salih Zeki avdarolu kimdir?

Otuz yldan fazla bir sredir Geleneksel Trk Muskisi eitimi aldm. skdar Muski Cemiyeti' nde 20 yl korist - solist olarak grev yaptm. Bu gz Trk Muskisi zerine makaleler yazyorum. (bkz. www. musikidergisi. com)

Etkilendii Yazarlar:
N.Fazl , C.Meri, B.Ayvazolu,


yazardan son gelenler

yazarn ktphaneleri



 

 

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Salih Zeki avdarolu, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.