..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Tm insanlk bir tutkudur; tutku olmadan din, tarih, romanlar, sanat, hepsi etkisiz olurdu. -Balzac
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Eletiri > Yazarlar ve Yaptlar > Osman AKTA




7 Temmuz 2020
Yazar ve airlerin Deien Anatomisi ve Sosyal Stats  
Osman AKTA
Ben, "Yazar ve air kimdir?" sorusu zerinde durmak, arkasndan da "Bir lkenin gelimesi nelere baldr? Sorusuna sosyal geliim srecinde yant aramak istiyorum. Sonra da bu sanatsal erevenin geliimi dorultusunda lkenin geldii ya da getirildii duruma deinmek istiyorum.


:AGEH:
Ben, "Yazar ve air kimdir?" sorusu zerinde durmak, arkasndan da "Bir lkenin gelimesi nelere baldr? Sorusuna sosyal geliim srecinde yant aramak istiyorum. Sonra da bu sanatsal erevenin geliimi dorultusunda lkenin geldii ya da getirildii duruma deinmek istiyorum.

Yazar ve air kimdir? Yazar ve air; toplumun tamamn hedef almasna karn, nemli bir ksmn bilgi, sanat ve canl varlklara sevgi duymay insan denen yarata kelimeler yoluyla enjekte etmeyi baaran kiilerdir. Bu kiiler bir yandan toplumu idealize edilen bir mertebeye ekmeye alrken, kendilerini de srekli yenileyerek, toplumun dnsel geliimindeki tay da srekli ykseltmek zere dnce ve davran gelitirenlerdir. Bu dorultuda gelimeleri engelleyici her unsuru da tespit ederek, zm yolu nerilerinde bulunmak da yazar ve airlerin toplumdaki sra d grevleri arasnda yer almaktadr.

Yazar, bir toplumun dnce ve davran biimini gelitirmeyi n plana alrken, air toplumun duygularyla ilgili ksm daha ok n plana karr. Sevgi, merhamet, vicdan, yardmseverlik, hogr gibi soyut, ama insan olma zelliklerini tayan ksmlar hulasa...

Bir lkenin gelimesini salayan faktrlere bir gz atalm ki, yazar ve airlerin lke kalknmasndaki rol model anlay da, netlemi olsun.

Bir lkenin gelimesini salayan nemli unsur eitimdir. Eitimin iki ana dal zerinden toplumsal yapy kuatmas gerekir; biri hak ve adaletin toplumun her ferdine retilip, aksakla sebep olacak btn unsurlarn ortadan kaldrlmas, ikincisi sanayi ve salk bilimi zerinden toplumun ihtiya duyduu gerek refah seviyesine ulamay salayacak her trl bilgi, ara ve gerelerin temini. Sosyal geliim iin gerekli bu iki ana unsuru kapsayacak eitimi, insan vasfn tayan varlklarn yetimesi ynnde hazrlayp hayata geirmek devlet denen mekanizmann doru almasyla sayesinde istedik platforma ulatrlabilir. Salk ve eitimde kesinlikle tasarruf yaplamaz ve yurttalarn bu iki hizmeti satn almas sz konusu olamaz. Devlet denilen kurum yurttalarnn bu ihtiyalarn, ekonomik koullarna bakmadan karlamak zorundadr. Eer karlamyorsa, sosyal bir devlet deildir ve grevini yapmyor, hatta ktye kullanyor demektir.

kinci bir husus adalet demitik. Bir toplum kendi hak ve hrriyetlerini renmek, herhangi bir ihlal durumunda bunu devlet kurumlarna bildirmek ve devletin mdahalesiyle giderilmesine bilgi salayarak katkda bulunmak zorundadr. Eline tututurulan iki dilim ekmei yitirme korkusuyla, hem kendi, hem yanndakilerin haklarnn gasp edilmelerine gz yummamaldr. Eer bir hak ihlali sz konusu oluyorsa, hak ihlalinden sorumlu olan devlet bakan da olsa, yarg nnde eit olmaldr. Yarg ise, karsndakilerin mevkilerine deil, yaptklarna bakarak hkm vermelidir. Tpk, Fatih Sultan Mehmet'in sulu bulunup, kolunun kesilmesine hkm verilmesi gibi Bir yarg, hibir mevki sahibinin nnde ayaa kalmaz ve cbbesini iliklemeye almaz. Yarg cbbesinin ilik ve dmesiz olmasnn nedeni asla unutulmamal ve yargya hibir durumda mdahale edilmemeli, yarg mensuplar, siz ve biz gibi kutuplatrc zamirlerin dnda tutulmaldr. Bu gelenek sosyal dirliin korunmas iin vazgeilmez tre olarak kabul edilmelidir.

Yazar ve airler de birer sanat olduuna gre, "Sanat toplumun neresinde olmal ve grevi ne olmal?" sorusunu deerlendirelim.

Sanat toplum iinde rol modeldir; yani bir topluma okullar olmadan, sra d yntemlerle kendilerini yanslatma yoluyla bilgi ve beceri kazandran eitmenlerdir. te bu yzden onlarn iledii bilgi ve becerileri hibir g deitiremez. Sa kestirme ve tarama, giysi seme, yemek yeme, konuma biimine kadar toplumu her ynyle etkileyip, deitirme bilgi ve yetisine sahiptirler. Doada bulunan her tr canl yararna olabilecek davran gsterdikleri taktirde, toplumu iyi ynde deitirebilecekleri gibi, doaya ve her tr canlya zarar verip, yok etme yolunda da, topluma olumsuz davranlar kazandrabilirler. Yine burada devlet devreye giriyor; gnbirlik kar ilikilerine dayanan bir kitleye gre mi lke ynetilmeli, yoksa canl denen varlklarn yaam haklarnn korunup, her canlnn en iyi artlarda yaamas iin nlemler alnmas m ncelikli olmal? te bu yzden Mustafa Kemal'in, 27 Nisan 1930 Ankara'da Trk Oca Tiyatrosu'nun alnda, "Efendiler; hepiniz milletvekili olabilirsiniz. Bakan olabilirsiniz, hatta Cumhurbakan olabilirsiniz. Fakat sanat olamazsnz." demesinin nedeni ite burada yatyor. Sanat, srekli erotik konumalar yaparak, toplumu mevcut durumundan bir anlk uzaklatran kiiler deil, mevcut durumundan kurtulmas iin nasl bir tavr sergileyeceklerini topluma gsteren kiilerdir. Ayn zamanda toplumun yaptklar yanllar kendilerine gsteren kiilerdir.

Yazar ve airler, benim ocukluumda insanlarn imrendii kimselerdi. Eer sosyal kutuplama olmasayd, nefret tohumlar bu kiiler arasnda da bulunmasayd eminim bugn ok daha iyi yerlerde olacak, yneticileri birer Mesih, Mehdi ya da, hatalar bile gzel olan ermiler olarak kabul edip, Araplarn biat kltrne esir olmayacaktk. Yine de o gnlerin yazar ve airler iin gzel olan taraflar vard. Her yaynevinin banda ii bilen bir air ya da yazar bulunur, her yazlan "Para gelsin de nereden gelirse gelsin" mantyla yaynlamaz, kl krk yararlard. Baslan da gnn artlaryla deerlendirilemeyecek kadar kaliteli olurdu, velev ki, bilgi yanll ve iftiralar olsa da...

Ben 12 Eyll ncesinde baslan bir kitabn airi ya da yazar tarafndan satldn hi grmedim. Yaynevi, kitabn telifini mellife der, kitab basar, satn yapard. nsanlarn trl ekilde yakndklar o yllar, bir ok sosyal geliim ynnden o yllarn kalitesiydi..

imdi yazar ve airlerin durumuna bakyorum da, ya pazar tezgh aan kyller, ya kylere pl prt gtren bohaclar, ya da kyleri eekleriyle dolaan erilere benziyorlar. Ellerinde bir anta kitap, okul okul, kurum kurum dolaarak kitaplarn satmaya alyorlar. te bura da devletin acizlii ortaya kyor; kendi sanatsn yerlerde srndren bir devlet nasl kalknabilir?

En st yneticiden, en dk yneticiye kadar sorsak, acaba yaadklar sre iinde, her yla bir kitap decek kadar okumu olan ka ynetici kar? Kendi amirinin yapt yanl fark edip, syleyecek ka alan kar? Amirinin yanln fark eden ka ynetici kar? Yanln kendisine syleyen alann hakl bulup, davrann dzelten ka ynetici kar?

te "Zurnann zr dedii yer" de buras... Ynetenin bilgisizlii ne kadar ok ise, kibri ve cehaleti de ayn oranda artmakta... Devlet bilgili insanlarn ynetim ve sorumluluunda ykselir, pahal tak ve takm elbiseler giyenlerin deil. Bu yzden Mevlana "Nice elbiseler grdm iinde insan yok, nice insanlar grdm zerinde elbise yok" diyor. Gz, gnl ve akl birlikte kullanldnda doruya ulatrr kiiyi. Her biri ayr ayr kullanldnda hata paylar olduka yksektir.

Bir gn yazar ve airlerle btn sanatlarn hak ettikleri yerde olabilmesini salayacak bir devlet sisteminin ilevselliine kavutuu zamanda yaayabilmeyi umut ve temenni ediyorum. Ho ve mutlu kaln.

6 Temmuz 20
Glck



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn yazarlar ve yaptlar kmesinde bulunan dier yazlar...
"Kadn airler Aktan Bahsettikleri Zaman" zerine Birka Sz
Gs Kafesinde Ku Yetitiren air: kr anku
Sabahattin Ali
"Bir Fincan Kahve Olsa"
"" - Mi"li Gelmi Zaman
"Ger Bir ehir"
Aln Yazlar - Mekn Dncesi
Yazlk Sinemadan Klk Dlere
Edebiyat Hayat Memat zerine I
Ylmaz zdil; 2. 500 Tl

Yazarn eletiri ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Kirli Eitim Bakanl
Her Yusuf Dne Bir Kenan lkesi
ki Katilin Dayanmas
Eitim Bakanyla Sanal Bakma
Eitim Aracna Be Yl Bakm
Yeni Bir Byk Taarruz'a
"Bizim Olan Bina Oku"
i ve Memur Maana Dikilen Gzler
Fenni Devlet Melodisi
Gnortasndaki Karanlk

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Bir Veda Partisinde Veda Hutbesi [iir]
D Geiti [iir]
Saat Gkyzne Yaklayor [yk]
Efsun [yk]
Doann lgn Yarat ve Ak [Deneme]
Sevgi Ya da Ak Algs [Deneme]
Akn Tarifi [Deneme]
"Korkma Snmez... "" airi [Deneme]
Bugn 23 Nisan [Deneme]
Eros'a Rekabet [Deneme]


Osman AKTA kimdir?

1965 Erzurum dodu. Gazi niversitesi, Fen Edebiyat Fakltesi, TDE blmnden mezun oldu. Srasyla Van, Bartn, Antalya,Bursa, Ankara, Bodrum'da retmen olarak grev yapt. Halen Kocaeli'bde grev yapmakta. yaklak 40 yldr iir,yk ve eletiri yazlar yazmakta. Eserleri: 1. ayArsz; Uluda Yaynlar 2007 (iirler) 2. bermuday tek gemek; Cinius Yaynlar 2016 (iirler) 3. AsiMilat(r); Cinius Yaynlar 2017 (Politik Denemeler) 4. (D)OKU(N)MUTUK; Cinius Yaynlar (Kitap Eletirileri) 5. cennet cazgrlar; Cinius Yaynlar 2017(iirler) 6. orak dler lkesi; Cinius Yaynlar 2018 (iirler) 7. Yamur Yanklar; Artus Yaynlar 2018 (ykler) 8. Sessiz lk; Cinius Yaynlar 2018(Kitap Eletirileri) 9. dar vakitte ak; Cinius Yaynlar 2018 (iirler) 10. k Hseyin Fizh; Cinius Yaynlar 2018 (iirler) 11. uaraya Elhan Olmak; Cinius Yaynlar 2019 (airler zerine Denemeler) 12. ναυάγιο αγάπης (enkaz- ak): Cinius Yaynlar 2019 (iirler)


yazardan son gelenler

yazarn ktphaneleri



 

 

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Osman AKTA, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.