..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Dnyada insandan ok aptal var. -Heinrich Heine
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > nceleme > Kltr atmalar > Hakan Yozcu




4 Mays 2021
Yozcularn Kkeni ve angaza Ky  
Hakan Yozcu
angaza Ky o kadar ok ilgimi ekiyor ki aratrmadan, soruturmadan yapamayacam. Bu konuda da You Tube imdadma yetiiyor. Kadirli, gerekten okuma oran olarak belki de Trkiyenin en yksek orana sahip bir ile. O kadar ok okuyan insan var ki neredeyse btn ehir ocuklarn okutmu, niversite mezunu etmi. Yani buradan o kadar ok okumu insan km ki bunlar nemli makam ve mevkilere gelerek Trkiyenin her yerine yaylm.


:ACDD:

1976 ylnda daha 10 yanda iken ailemin bir sabah erkenden kalkp, arlkta hafif, deerde nemli olan tm eyalarn kamyona ykleyerek Kbrsa gmesi ile birlikte doduum yerden, ailemin kynden uzak kaldm. 50 yl akn bir sredir Kbrsta yayorum.
Doduum yer olan Kadirli, hep ocukluk anlarm olarak belleimde kald. Bura ile ilgili anlarm 9-10 yana kadar yaayabildiklerim oldu. Akrabalarmdan, arkadalarmdan ve sevdiklerimden ok uzak kaldm. Yllarca grmediim iin kimlerdi bilemedim. Gidip ne onlar; ne de ky gremedim. imde hep hasret olarak kald.
Babamn yllarca anlattklar ile tandm ky ve Kadirliyi. Babam anlatrd: angaza Ky, Kadirlinin Gney tarafna den, ehirden yaklak 10 km uzaklkta, yeillikler iinde, aal, tarma elverili ok gzel bir kyd. Evler, o yllara ait hu denilen itlerle ve saman dolu amurlarla svanm, zeri, blgeye has bataklklara ait bitki otlaryla kaplanm tek odalk evlerdi. ok az ev, iki odal olurdu. Banyo, tuvalet, mutfak gibi zellikler pek yoktu. Etraf kare biimde tulalarla evrilmi, calak denilen kk bir blmde ykanlrd. yle gnmz banyolar gibi kapal bir blm deildi. Etraf akt. Ama banyo yaplacanda dierleri oraya gelmez, ya dar kar; ya da arkasn dnp bakmazd. Yemekler ayakl sacaya denilen bir demir zerinde piirilirdi. Bu sacaya odunlarla yaklan atein zerine konur, kazanlarn zerine konulmasyla yemekler piirilirdi. Her kapda bir iki inek olur, onlarn st ile peynir, yourt yaplrd. Tavuklar beslenir onlarn yumurtalar ile n giderilirdi. Yreye gre eitli meyve aalar bulunurdu. ncir, hemen hemen her evin vazgeilmeziydi. Nar, dut aac vs vs Kyde genelde buday, karpuz, kavun gibi rnler ekilerek tarm yaplrd. Tarm ve hayvanclk kyn balca geim kayna idi. Ama tarm herkes yapamyordu. nk kyllerin ekip biecek tarlas yoktu. Aalarn tarlas olduundan genelde aalarn yannda amelelik yaplrd. Yevmiye usl ile aalarn tarlalarnda allrd. Hayat byle srp giderdi.
Ancak yllar sonra niversiteyi bitirince gidebildim doduum ehre. Tabii ocukluumdaki ehirden bambaka bir ehir olmutu. Bym, gelimi ve modern bir ehir kimliine kavumutu.
ocukluk yllarmda hatrladm tek ey yoksulluktu. Bu yoksulluk, sadece bizim iin deil, orada yaayan tm insanlar iin geerliydi. O zamanlar kalknm bir ehir deildi Kadirli. Tarm, revatayd. Ama tarmla da uraan belli bal kiiler vard. Genelde bunlara aa deniliyordu. Hani, Yaar Kemalin mehur nce Memed romanndaki, halka zulm eden, onlar smren, emeklerini gasp eden, onlar adeta boaz tokluuna altrarak zenginliklerine zenginlik katan aalard bunlar
Her ey aalarn elindeydi. Her eye onlar yn veriyordu. nk para onlardayd. stedikleri gibi hareket edebiliyorlard
Son gittiimde unu rendim bir retmen arkadamdan. Anlatyor: Ya hocam, gnmzde aa kalmad. O, 50 sene nce binlerce dnm araziye sahip olup da halk smren aalar, bu gn acndan lyor. Birou elindeki mal varln kaybetti. Kimi iflas etti, kimi hep byle kalacaz dncesiyle planl ve programl hareket etmedi. Birounu lks hayat, israf, elence ve kumar batrd. Zannettiler ki hayatmz hep byle devam edecek. Zannettiler ki bu atafat srp gidecek. Allah, insan hep deniyor, imtihan ediyor. Akll olan bu snav geiyor. Olmayan da kaybolup gidiyor. Bu gn tablaclk yapan aalar var. Ondan bundan para isteyip geinmeye alan aalar var. Tabii artk aa denmiyor bunlara
Bir gn babamn srekli anlatt, hep hayallerimde ok farkl olarak yarattm angaza kyne gittim. Gerekten de ehre ok yakn bir kyd. 5, bilemedin en fazla 10 dakika sonra kydeydik.
angaza Ky, Osmaniye Yolu zerinden sola dnerek Kadirli Devlet Hastanesi stikametine doru kurulmu bir ky. Zaten Hastanenin hemen bitiminden sonra ky snr balyor diyebiliriz. Hastaneden bakldnda kyn evlerini ve aalarn grmeniz mmkn.
angaza, Kanali, Cck, Aa Bozkuyu ve Yukar Bozkuyu var bu istikamette. lk ky de halk arasnda ankaza olarak bilinen Topraktepe ky.
Ky, toprak yoldan ilerlerken aniden sola ayrlyor. Ayrlmadan nce byk bir aa sizi glgelemek iin selamlyor. Scak yaz aylarnda yaya olan kyller iin bu aa yllardr bu grevi yerine getiriyor: Bir solukluk dinlenme ve emeden su ime.
Hemen arkada Kabasakz Mezarl bulunuyor. angazallarn mezar buras. Bana verilen bilgiye gre anagazallar llerini buraya gmyor. Az ileride de Kabasakaldan 3 km uzaklkta ncirlik denilen bir mezarlk var. rendiime gre akrabalarmn byk ounluu burada yatyor.
angaza nereden geliyor? Neden buraya angaza denmi? lgimi ekiyor. Bunu merak ettiim iin bana mihmandarlk yapan amcaolu Mehmet Yozcuya soruyorum. Anlatyor: angaza Ky antik bir kym. nceden burada Hristiyanlar yaarm. Onlar da buraya bir kilise yapm. Bu kilisenin de Altndan yaplm byk bir an varm. Sonradan bu an almlar ve burada bir tarlaya gmmler. Yllardr defineciler bu altn an arayp durmular. Kendi aralarnda an kazalm, altn alalm derlermi. te bu an kazalm sz zamanla halk arasnda sylene sylene angazaya dnm. Kyn ad buradan geliyor.
angaza Ky o kadar ok ilgimi ekiyor ki aratrmadan, soruturmadan yapamayacam. Bu konuda da You Tube imdadma yetiiyor.
Kadirli, gerekten okuma oran olarak belki de Trkiyenin en yksek orana sahip bir ile. O kadar ok okuyan insan var ki neredeyse btn ehir ocuklarn okutmu, niversite mezunu etmi. Yani buradan o kadar ok okumu insan km ki bunlar nemli makam ve mevkilere gelerek Trkiyenin her yerine yaylm.
You Tubeda angaza ile ilgili haber ararken karma bir video kyor. Kadirliden km, bir bilim adam Akademisyen Ayta Bozkuyu kyor.
Ayta Bozkuyu Nide niversitesinde tarih, Dokuz Eyll niversitesi'de Atatrk lkeleri ve nklap Tarihi Enstits okumu bir etnolog. Trk Tarihiler Birlii Kurucusu. Trk Dnyas Aratrmalar Vakfnda alm. TRTde Belgesel Danman olarak da grev yapyor. Ksaca alannda ok bilgili, donanml ve profesyonel bir bilim adam.
Sayn Ayta Bozkuyu angaza hakknda u bilgileri aktaryor videoda:
angazallar, 24 Ouz Boyu olan Eymr Boyuna mensuptur. Eymr Boyu, Ouz Kaan Destanna gre Ouzlarn 24 Boyundan biri, Kakarl Mahmutun Divan- Lgat-it Trke gre 22 Ouz Blnden 11.si
Edinilen bilgilere gre Eymr kyleri Alevi veya Snni inanlara sahip. Bir ksm da Alevi. Bu boylarn oklarn boylarndan Dahann oullarndan geldikleri biliniyor. Eymr ismi de Ouz Kaan oullarndan oklardan Dahann olu Eymrden geliyor.
1571den 500 yl nce Anadoluya ilk gelenlerin Ouzlar Boyundan gelen Eymrlerin olduu mezar talarndan biliniyor. Buna gre Trklerin Anadoluya gelii 1071 ncesine dayanyor.
Eymr kelimesi, iyi durumunda olan, Varlkl olan anlamnda kullanlm bir szcktr. Anadoluda birok yerleim birimi adn bu boydan alyor. Ankarada bir de Eymr Gl var. Adn buradan alyor.
angazadaki Eymrler, 1563 64 ylnda 13 kola ayrlm. Bunlar, klk ve yaylak olarak 2 ksma blnm. Klklarda iftilik, yaylaklarda hayvanclkla urayorlar.
angaza antik bir ky olmakla beraber, blgede bulunan Ermeni Hrstiyanlardan kalma bir kilise bulunmaktadr. Rivayete gre kilisenin altndan bir an olduu ve bunun kyde bir tarlada gml olduu sylenilmektedir.
Bu rivayetin gerei yanstmadn belirten Ayta Bozkuyu angaza szcnn blge aznda kavgac ve d anlamna geldiini belirtiyor.
Kyde asrlk bir mezarn olduunu Kabasakz adyla anlan bu mezarln ky tarihi bakmndan ok nemli bir kaynak olduunu sylyor.
Bu topluluun yani angazallarn, Yaylak olarak kullandklar yerin okakn zerinde bulunan Acada eteklerinde bulunan Henk mevki olduu, angazallarn buraya yaylaya gittikleri anlatlyor.
1563 kaytlarna gre klak merkezi Mal Deresi, Yaylak ise okak yaylasdr. Cumhuriyet dneminde ise 1525 ylnda kyn ad Toprkatepe adn alr ve bu gn de hala bu ad kullanlmaktadr.
Kydekiler aslnda Bozdoan airetine baldr. Ouz Boylarndan gelen Avarlardr. Bir Ksm Idr, bir ksm da Eymrdr.
angazallar Aa ve Yukar Bozkuyu kylleriyle akrabadr. Kz alp kz vermiler ve bu akrabal glendirmilerdir. Yaanan bir su ktlndan dolay da baz aileler angaza Kyne yerlemitir.
Sonuta bunlar birbirleriyle akrabadr. Bozdoan Airetindendirler. Bozdoanlar Idr ya da Avar, angazallar ise Eymr ve Avardr. diye belirtiyor.
Tabii bu bilgilere ulatktan sonra ister istemez kendi soyadm tayan Yozcular merak ettim. angaza Kynn byk bir ounluu Yozcu idi. Geni, byk ve kkl bir aile idi. Peki kimdi bu Yozcular. Kkenleri ne idi? Nereden gelmilerdi?
Rahmetli babam, Kbrsa geldiimiz ilk gnden itibaren bizlere Sakn, kim olduunuzu unutmayn. Nereden geldiini unutmayn. Aslnz, kknz bilin. Bunlar kendi ocuklarnza da retin. Gemiinizle asla banz koparmayn. Akrabalarnzla srekli irtibat halinde olun. ocuklarnz birbirlerine kaynatrn. Birbirlerini sevsinler, bilsinler derdi. Ve durmadan anlatrd:
Yozcular kkl bir ailedir. Trkiyenin birok yerine yaylmlardr. Bu gn izini kaybettiimiz fakat kk bizden olan birok Yozcu ailesi var. Soyadlarn deitirip baka isim alan Yozcular var. Douda, Batda, Anadoluda, Karadenizde bile Yozculara rastlarsnz derdi.
Burada nl bir yk yazarmzn bir yksnde Tekirdada bir ekya Yozcudan sz edildiini sylediimde dnp Bu bizim falancann olundan bakas deil. Bir ara kyden kap gitmiti. Trakyaya gitti demilerdi. Olsa olsa o olur demiti.
Yozcu nedir? sorumuza yle cevap verirdi. Yoz, ksr, dourmayan koyunlara denirdi. Dedemin yzlerce, binlerce yoz koyunu varm. Bunlar satarm. Bir ey olduu zaman Yosuya gidin, onda koyun bulunur, yoz koyunlar var, derlermi. diye anlatrd.
Kkenimizi sorduumuzda ise Bize Karacalar da derler. Ama aslnda amoullar derler. Aslmz amdan gelme. Biz Avar imiiz. nceden soyad kanunu yokken amoullar derlermi. Bir gn soyad kanunu km. Demiler ki herkes kendine bir soyad alacak. Herkesin bir soyad olacak. Dedem de gitmi. Soyad almak istemi. Memur demi hangi soyadn almak istiyorsun? Dedem amoullar olsun demi. Memur demi ki O ismi veremeyiz. Alnm. Alnan isimlerin verilmesi yasak. Baka bir isim syle demi. Dedem bu sefer Karaca olsun demi. Memur bakm o da verilmi. Olmaz demi. Bu da yasak. Peki, kyde seni nasl arrlar, bir lakabn, bir nvann var m demi. Dedem de bana Yozcu derler. Yoz koyun alp satarm demi. Bu benim mesleim demi. Memur da o zaman sana Yozcu soyadn verelim demi. Ve bu ad vermiler.
Babamn anlattklar bu hikyeler yllarca belleime dolduu iin bunlarn gerek mi yoksa uydurma m olduunu hep merak etmiimdir. te bu merakm yenebilmek iin Sayn Ayta Bozkuyuya ulatm. Kendisiyle tanp konutum. Sa olsunlar byk bir anlayla karlayp Yozcular hakknda aratrma yapp beni bilgilendirdiler.
Olaya nce yukarda anlattm Yozcu isminin verilmesi ile baladm. Bu olayn doru olup olmadn, Yozcularn kkeninin ne olduunu, nceden amoullar denmesinin sebebini, bizim Avar m, yoksa Arap kkenli mi olduumuzu renmek istedim. Ayta Bey, Merak etmeyin, Devlet arivlerine girerek istediiniz btn bilgelere en salkl ekilde ulaabilirim dedi. Benden biraz msaade istedi.
Bir ay kadar sonra bana yazarak bulduu tm bilgileri benimle paylat. ncelikle Babamn anlatt olaylarn doru olduunu, dedemin soyad alma ile ilgili anlatlann belgelerle birebir uyutuunu, bunlarn kesin ve net doru bilgiler olduunu syledi.
Ayta Bozkuyu Hoca aadaki bilgileri aktard. Ben de kendi ifadeleriyle olduu gibi size aktaryorum:
aml Afar (Eski Yrk) adndan da anlald gibi Kuzey Suriye, ya da dier adyla Halep Afarlarndan gelmektedirler. randa, zellikle Safeviler devrinde etkinliini grdmz amllar ise Halep Trkmenlerinden olup baka boylara mensuptur. Ancak, gnmzde randaki Afarlarn obalarndan biri aml adn tayor. Anlalan bu amllar, zamanla Afarlar arasna girip onun bir obasn oluturmutur. 16. yzylda Karaman Vilayetinde bulunan Ateken oymaklar arasnda Eski l kazasnda sakin bir amlular (dier ad Baagiren) cemaati bulunmaktadr. Kutlu Hanl kavmine bal olan bu cemaat, 1543de ortaya kmtr.
amllar (dier ad Eski Yrk), asl vatanlar olan Anamurun ukuraml kyne iskn edildi. Boz-Ulusun Aydn blgesinde bulunan cemaatleri arasnda yeni oluan bir aml obas var. amlu yazda Sivasn gney tarafnda ve Uzun Yaylada yaayan, k Halep blgesinde geiren Trkmenlerin Bedili, Harbendeli, nallu gibi oymaklarnn kollarndan meydana gelmitir. Yazar aml (amlu) boyu zerine ad geen eserinde daha sonra bunlar kaydediyor: Kzlba ulusunu oluturan birinci dereceli oymaklar unlardr: Ustacal-Ustahaclu (Safevi devrinde Ustaclu), Rumlu, Tekel, Zlkadar, amlu, Kaar. F. Smer ayn eserinde daha sonra yazyor: Safevi devletinin dayand en bata gelen Trkmen boylarndan biri olan amlu boyu balca Bedili, nallu (daha sonralar nanlu) ve Hudabendelu (Harbendelu) obalarndan meydana gelmiti. Daha sonra bu boya Avc, Balabanlu, Bierlu, Arabgirlu ve Kerametlu gibi obalar da katlmtr.
Yazar amlu boyu hakknda daha sonra yle yazyor: skender Be-i Trkmenin Trih-i lem r-yi Abbasi adl eserinin Byezid Umumi Ktphanesindeki nshasna gre (nr. 4976, 9b) Hanlar Han Ali Kulu Hann maiyetindeki emirlerden biri de Gazi Sultan- Balabanlu-yi amlu idi. Buna gre, amlunun bir de Balabanlu obas olduu anlalyor...Mool birlikleri, o srada Sivas ve Kayseri yrelerinde olan Trkmenler ile Aaerleri zerine, katliam amac ile saldrya geerler. Trkmenler, bu saldry gsleyemeyeceklerini anlaynca, areyi gneye inerek, Memlk toprana snmakta bulurlar. Bu amala 40 bin adrdan olumu bir topluluk, 1277de Suriyeye geerek, klar Gazzeden Amik Ovasna kadar olan blgede, yazlar ise Sivasn gneyindeki Uzun Yaylada geirmeye balarlar. Ouzlarn Bayat, Bedili, Avar ve Der boylarndan olumu bu yeni oymaa, o tarihten itibaren, artk AMLU TRKMEN denilmeye balanr.... am l (Niim- dier Ahadl)
Dier ismi Ahadl olan aml cemaati perakendesinin yekunu 5 bennak nefer, 102 koyun ve 5 devedir. KAYNAK TK.KKA.TD /30,vrk41 a.
Ksaca Ayta Bozkuyu Hocamz, Yozcularn Osmanl dneminde Halep iline bal amdan geldiklerini ve bunlarn birok yere daldn, byk bir ksmnn da Kadirli angaza Ky bugnk adyla Topraktepe Kyne yerletiklerini ve burada hayatlarn devam ettirdiklerini sylyor. amn uzun yllar Trk hakimiyetinde olduunu Anadoludan farkl bir yer olmadn ve buralarn bir Trk yurdu olduunu dolaysyla bizim Arap kkenli deil Bozdoan Obasna bal aml Cemaatinden olduumuzu genelde Avar Trkmenlerimizden olduumuzu kesin ve net bir ifade ile belirtti. Hatta Savfavi Trk Devletini kuranlarn da aml Cemaatinden olduunu belirterek bu kaynaklara Faruk smer Hocamzn da ulatnn altn izmitir. Kendisi de bu bilgilere Cumhurbakanl Devlet Arivinden kaynak olarak aldn belirtmitir.
Ben de beni krmayp, usanmadan, yorulmadan byle bir aratrmay yapt iin kendilerine sonsuz teekkrlerimi sundum. Byle deerli aratrmaclarmzn sayesinde soyumuzu, sopumuzu ve kkenimizi ok rahat bir ekilde renebiliyorduk. Ne mutlu bize ki kendi blgemizden byle alkan, retken ve halk iin alan bilim adamlar yetiiyor.
ok teekkrler hocam. Size minnettarm





Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn kltr atmalar kmesinde bulunan dier yazlar...
skenderun Belediyesi Tiyatro Topluluu
Arapahmet Kltr Evi

Yazarn nceleme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
"Gn Olur Asra Bedel" zerine Bir nceleme
yaar Kemalin lm Yldnm Mnasebetiyle
Bir iir Emekisi: hsan Tevfik Krca
eitli Ynleriyle Prof. Dr. Erhan Arkl
yk Tiyatro ve Sanat zerine
"48 Saat" zerine
akrcal Efe zerine
k Osman Akay le Tantk
Kayac Vadisi (Doktorun Yeri)
Benim Gzmden "Tutunamayanlar"

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Yreimde htilal Var [iir]
Hayat Seni zemedim [iir]
Helallik stiyorum [iir]
Yrk Kz [iir]
Nasihat 2 [iir]
Seninle Olaym [iir]
Geliyoruz [iir]
Nasihat [iir]
Ak Var m? [iir]
Minik Bir aire Rastladm [iir]


Hakan Yozcu kimdir?

1964 doumluyum. Kuzey Kbrs'ta yayorum. 1988 Erzurum Atatrk niversitesi Fen Edebiyat Fakltesi Trk Dili ve Edebiyat Blmnden mezun oldum. 20 yl eitli okullarda edebiyat retmenlii yaptm. Uzun yllar Yenivolkan ve Gne Gazetelerinde ke yazarl yaptm. u an Habearkbrsl ve Gncelmersin Gazetelerinde yazyorum. Birok internet gazete ve sitelerinde yazlarm yaynlanyor. iir, yk ve tiyatro oyunlar yazyorum. Bu alanlarda eitli dllerim var. Kendime ait baslm "Gzel Bir Dnya" ve "Mesela Baka" isimli iki adet yk kitabm var. 7 tane tiyatro oyunum var. 6 yl Kbrs Trk Devlet Tiyatrolar Genel Mdrl grevinde bulundum. Halen Babakan Yardmcl Ekonomi, Turizm, Kltr Ve Spor Bakanl'na bal Mavirim.

Etkilendii Yazarlar:
...


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Hakan Yozcu, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.