..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Umutlarm her zaman gereklemiyor, ama yine de her zaman umuyorum. -Ovid
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > nceleme > Yazarlar ve Yaptlar > Emine Piiren




15 Austos 2010
Tarihteki lk Kadn air Sappho  
Emine Piiren
Kadn air Sappho, espri yeteneini yer yer dizelerinin arasnda okura hissettirirken evrensel zellik tayan aforizmalara da iirlerinde yer vermitir. Aadaki mini dizeleri okuduktan sonra dncem u olmutu; dounun felsefe babas Cibran ve asi airi Hayyam sanki kadn airden esin almt.


:CABI:
Ustalar vardr, eit eit.
Aac bir ele almaya grsn, marangoz ustas. Ne harika, muhteem eserlere imza atacaktr, atmtr, zellikle de tahta oymacl ile uraanlar.
Terziler, adeta sanat harikalar yaratrlar. Podyumlarda renk renk birbirinden k elbiseler ile gzlerimizi boyarlar.
Estetik cerrahi uzmanlar, gze gnle sakil gelen bedenleri ele almaya grsnler, 70 yandaki insan 30 yanda bir grnm salayp, yeniden domu gibi hissetmesini salar usta eller.
Ya ressamlar, sanki kinat boyar ve resmederler.
Alar ise midelerimize resmigeit yaparlar, birbirinden lezzetli yiyeceklerle.
Ustalar saymakla bitiremeyiz. Ben asl yazm emekilerine sz getireceim.
iir ustas
yk ustas
Roman ustas
Edebiyatn duayeni desek de ksacas onlar bir yazm ustasdr ite.
Ben byle yazm ustalarna yaammda birka kez tesadf ettim. Hatta onlarla gnlerce syletik ve onlar yakndan tanma ansna sahip oldum.
Necati Cumal ve Aziz Nesin bata olmak zere, Murat Ayka Erginz ve Cansever Eybolu ile epey bir zaman lemitik. Cansever Eyboluna sk sk gider, ktphanesinde yolculuk eder gibi gzlerim ve ellerim okard adeta kitaplarn. Yine birlikte ay itiimiz bir gn ona sordum:
-     yklerimi bir okur musunuz airim?
Birka dakika hzla gezindi yklerimde. Yznde ne olumlu ne olumsuz bir ifade vard. Onu pr dikkat izliyordum. Dudaklarndan dklecek her szck benim yazm yolumu belirleyecekti. Her ne kadar ben iyiyim, bir yerel gazetenin kesinde yazyorum, okur beni beeniyor, yaz ileri mdrm beeniyor, vb dnceler kafamdan gemi olsa da, ustann sz geerliydi, bana gre. Ve usta konutu:
-Evet, yk yazabilirsin, ykde kendini gelitirebilirsin, ama imdi yeterli deilsin.
Yutkundum, heyecanm bastrmak ister gibi birka kez yutkundum.
-Peki, yeterli olmam iin ne yapmalym Cansever Bey?
-Ben dilini ok kullanyorsun, iyi bir yk yazmak istiyorsan, ok yk okumalsn.
-Okuyorum, daha nasl okumam gerek. iirlerimi nasl buldunuz peki?
yk konusunda umutlarm balon gibi snmt sanki. Yzlerce yk yazmtm, ama usta beni iyi bulmamt. Dikkatini yrek zlerim dediim iirlerime ekmeye altm.
Usta eline ald yakn gzln yeniden gzlerine takp, bir iki iirime gz ucuyla bakp, bana gzlklerinin stnden bakt:
-iir eril, nesir diildir.
Bu szlerden sonra uzunca bir sre yk itaplarna gmldm. iir yazma itahm kalmamt.
Bir gn eski bir iir derleme kitab elime geti. Sayfalar tek tek gzden geiriyor ve dizeler arasnda geziniyordu yreim.
Aa o da ne!
Bir kadn aire tesadf etmitim. Hem de Milattan nce 600l yllarda yaam bir kadn airdi. Satrlar tek tek belleimin arivine eklerken, ustann iir er kiinin ii szlerinin antidotu gibiydi okuduklarm. Kh tler veriyor kh da mesellerle gnllere ferahlk veren dizelerin sahibi Sapphonun derin kltr beni etkilemiti. Peki, kimdi bu kadn air Sappho?
Ege Denizinde Midilli adasnn Lesbos kentinde aristokrat bir ailenin kz olara yaama gzlerini am. yi bir retmen olan aire, yaamnn ilerleyen karelerini pek de i ac olarak geirmemi. Sappho bir trl mutlu olamam. Hatta bandan mutsuz bir de evlilik geirmi.
Daha sonralar Sappho, karlksz bir aka teslim olur; bu ak, Midilli Adasnn kayalklarna srkleyecek ve tariheilk intihar eden kadn air olarak geecektir. Rivayete gre, bir rencisine k olmutur. Kimine gre bir balky sevmi ama sevilmemitir Sappho.
Kadn air Sapphonun gnmze kadar gelen iirleri tamam deildir. Bu nedenle bulunan birka iiri zerine pek bir yorum veya iirleri hakknda bir ana fikir yargs oluturmak yanl olur kanaatimce. Genelde kadnlara ynelik aadaki dizelerinde aka yn verecektler iermektedir.
Yaamn dnlerde lir alp, geline

Git artk odana
Yatana gir
Usulca sev, oka erkeini
Ve damada;
Salna iiyoruz,
Mutlu gvey!
stediin gzel
Gelinin oldu:
Sana yaransn diye!

Kimi kez bilge roln stlenen kadn air, beni yanl ynlendiren yazm ustas C.E ybolunun kadnlar dz yazda baarldr, iirde deil szlerine ta kartacak derecededir:

Ne garip! En iyi davrandklarm
Bugn en ok incitenler beni.,
Bir fke kasrgas
Kopunca yreimde
Bir sersemin yznden,
Dilimi sryorum patlamamak iin.,
Eh! Ben yitirdim, Andromeda
Kazanan sen oldun
Bu al verite.
Veya
Bir o yana bir bu yana
Dnp duruyorum,
Ne yapacam bilmeden.

Kadn air Sappho, espri yeteneini yer yer dizelerinin arasnda okura hissettirirken evrensel zellik tayan aforizmalara da iirlerinde yer vermitir. Aadaki mini dizeleri okuduktan sonra dncem u olmutu; dounun felsefe babas Cibran ve asi airi Hayyam sanki kadn airden esin almt.

Acm Damla damla akan,
u kadarn biliyorum
lm kt bir ey:
Bak, ite tanrlardan belli.
yi bir ey olsayd lm,
nce tanrlar lmez miydi? gibi.

Sappho, bulunduu dar evrenin etkilerini olumsuz olarak omuzlarnda tam ve bu konuda mcadele verdiinde evresinde gl kadn imajn da yanstmtr. Dizelerinde genelde us yrtmeleri ifadeleri yer alrken annelik duygular da baskn kp, duygusal davranmtr. Hatta yaam olduu hayal krkln da hissedilir derecede iirlerinde okuyabiliyoruz.

Sordum kendime: Sappho dedim,
Elinden ne vermek gelir,
Her eyi olan Aphrodite gibi birine?,
Belli artk,
Bal da, bal ars da
Haram bana bundan byle

Ve zellikle u dizeler Sapphonun dramn gstermek zaviyesinden olduka yeterlidir:

Sappho, yeter dedim.
Bouna ne urayorsun
Yumuatmaya o ta yrei?
***
Btn ayrlk mddetince: Ho geldin Grimna.,
Atthis, seni
Yllarca nce daha yaramaz bir ocukken
Sevmitim,
Bir tek kz olsun yoktur
Gzelliinle boy lecek.,
***
Btn bu olanlardan sonra
Beni dnmek bile
Seni tiksindiriyor Atthis.
Kap, Andromedaya
Gidiyorsun hemen.,
Aphroditenin batan karc kz

Bir rivayete gre de, kadn airenin bisexel olduunu ve kz rencisine olan ak olduu sylenirken; Midilli mzesinde yer alan Sapphoya ait olduu bilinen bir papirsteki dizelerden de bu rivayet deil de artk bir phe olduu gereini aadaki dizelerden anlamak mmkndr. Belki de analk igdleri ile yazlmt bu dizeler

Elbet seviyorum seni
Ama sen beni seviyorsan,
Gen bir kadnla evlen.
Nasl katlanrm birlikte yaamaya,

Sappho ok akll ve kltrl oluu ile kendine kadnlar da hayran braktracak derecede hitabet sanatna vakft. Bu gzel sylei yetenei bulunduu dar evre koullarn da gz nne getirecek olursak kskanlk veya beenmeler Sappho2nun iirlerinin kurgusunda sklkla yer verilmitir.

apal da olsa
Eli yz daha dzgn, Mnasidikann
Bizim tatl Gyrinnodan.,
*
Yumuak ellerinle Dika,
Filizler koparp
Ssle o gzelim salarn.,
*
Ne gzel giyinmiti
Ayaklarn rtyordu
nce Lidya ii, uzun srmal etei
*
Ve
Daha eteini kaldrp
Ayak bileklerini gsteremezken.,
*
Kbrsl, beni seviyorsan
yle rkt ki onu, vnmeye dili varmasn: Acm; damla damla akan -Ben, Dorikha,
*
Sevdiimi yeniden kul ettim kendime-
Diye kurumlanamasn. gibi.

Yaamnn ikinci yars mutsuzluklarla geen Sappho, duygu ve dncelerini iir yoluyla ifade eden ilk kadn air olarak tarihe gemitir. Genelde iledii ana temas KADIN VE KADIN TEN olarak ilemi olmas onun bir kadnn ruhsal ve tensel anatomisini "iir yoluyla" Michelangola gibi, insan yreine resmettiini dnmekteyim.

Yakndm yok,
Bir d deildi esin perilerinin
Bana baladklar zenginlik.
Ben lsem de adm hi unutulmayacak.
*
Belki de unutursun sen beni.
Ama bil ki, gelecek gnlerde,
Bir takm insanlar anacak beni.

ok doru bir duygusal tehis koymu yukardaki dizesinde. Milattan nce 600l yllarnda yaam kadn aire unutulmam ve erkeklerde aradklarn bulamam hemcinslerine, adeta model olmutur. Kiilerin cinsel tercihleri her ne olursa olsun asl bizi ilgilendiren ve arlkta olan edebiyat yn yan sra TARHTEK LK KADIN AR oluudur.
***

Emine PREN/Edremit-Akay
26.01.2010

.Eletiriler & Yorumlar

:: Yorumlarnz Cansuyumuz
Gnderen: Emine Piiren / , Trkiye
16 Austos 2010
Sevgili mer Faruk Hsmll, Deerli gnldam ve kalemdam, Uzun soluklu zgn metinlerimi okuyup, yorum yazma nezaketinde bulunup, beni onurlandrdnz gibi, yazma da ok manidar elik etmenizle mutlandm sylemeliyim. Son zamanlarda hzla tketim toplumu olmakta dnya sralamasnda ilk e giren Trkiye'de "okur" oran azalm, ama "yazar" oran fazlalamtr. Bu nedenle sizin deerli bir okur ve yazar olduunuz kanaatine vardm. nk, yaznn ieriine girebiliyor ve temann izleinde yol alan bir deersiniz. Sonsuz teekkrlerimi kabul edin ltfen. Sevgi ve sayglarmla

:: ok gzeldi
Gnderen: mer Faruk Hsmll / , Trkiye
15 Austos 2010
Zevkle okudum ve bilgilendim. Teekkr ederim. Sizin olaynzn benzerini ben de yaamtm:13-14 yalarndaym. Kendimce bir roman yazyorum. Otuz-krk sayfa kadar yazdktan sonra, kendime yakn grdm bir ortaokul retmenimden okumas iin ricada bulundum. Birka gn sonra yazdklarm verirken bana "Byle roman m olur? Vazge sen bu iten..." deyince adeta ok oldum. Yirmi yama gelinceye kadar tek kelime bile yazamadm. Halbuki o retmenim daha nazik bir eletiri getirebilirdi. O yataki ocuktan herhalde usta bir romanc gibi yazmas beklenilmemeliydi. Bana yazdklarn okumam iin gnderen dostlarma tavsiyem "Yazdnz sanki bir bakasnnm gibi oku, birka gn sonra tekrar ayn anlayla bir kere daha oku. Gerekirse defalarca, ama kendin oku." tavsiyesinde bulunuyorum. nk ben de bir insanm ve eitli nedenlerden dolay o eser hakknda bir deerlendirme yaparken objectif davranmayabilirim.Neyse,uzattm. Kusura bakmayn. Selam ve sayglarmla.




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn yazarlar ve yaptlar kmesinde bulunan dier yazlar...
Osho Yaad Zaman Demi ki...
Konfys'n Hayat ve Dnyadaki Be Ar Su
Beni ldremezsiniz, nk Ben Bir At Sineiyim...

Yazarn nceleme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Yanan O Kk Kz Hala Yayordu
Yanan O Kk Kz Hala Yayordu
Krk Yl Sonra zgr Olacaktm
ayet Bir Kadn, Bir Erkee Tecavz Ederse - 1 -
imdi Ak Gze Alabilir Misiniz?
Hayat Ate stnde Yol Almaktr - 3 -
Atatrk ve Rus Lideri Lenin Dostluu
Asla Ban ne Eilmesin!..
Hayat Ate stnde Yol Almaktr. - Birinci Blm -
Benim Adm Ata Deil!..

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Adamdan Saymz [iir]
Ah Ulan Istanbul! [iir]
ekinme Syle [iir]
7. Didim iir ve airler Bulumas [iir]
Yamur Kuu Suskunluu [iir]
Hangi Dua le Sana Gelelim? [iir]
sterdim [iir]
Davetsiz Konuk - 1 - [iir]
Madem ki... [iir]
Git Demene Gerek Yok [iir]


Emine Piiren kimdir?

Yazmay, okumay ve birikimlerimi paylamay seven biriyim. Edremit'in yerel bir gazetesinin ke yazarym. Baz web sayfalarnda da edebiyat adna paylamlarm yaynlanmaktadr. Sevgi ve k sizle olsun.

Etkilendii Yazarlar:
Mehmet Emin Yurdakul, Nazm Hikmet, Aziz Nesin, Victor Hugo, Balzac, Leo Buscaglia, Eric Frrom, Irvn Yalom, Dale Carneige, Doan Ccelolu, Haluk Yavuzer...


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Emine Piiren, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.