..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Ben bir retmen deil, bir uyandrcym. -Robert Frost
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Deneme > Estetik > Salih Zeki avdarolu




1 Aralk 2011
Doru Bir Osmanl Muski Tarihi  
‘ Osmanl Musikisi ’ Tarihini Yazmak Sempozyumu

Salih Zeki avdarolu


T Trk Musikisi Devlet Konservatuar’ nca dzenlenen “ ‘ Osmanl Musikisi ’ Tarihini Yazmak “ ana balkl Sempozyum hakknda dncelerim...


:BDBG:
DORU BR OSMANLI MUSIK TARH’ N YAZMAK N,
“RESM TARH“ N N YARGI VE KLELERNDEN
KURTULMAK ARTTIR…

Getiimiz gnlerde T Trk Musikisi Devlet Konservatuar’ nca dzenlenen “ ‘ Osmanl Musikisi ’ Tarihini Yazmak “ ana balkl Sempozyum’ da lkemizin ve dier lkelerin akademisyenleri iki gn boyunca Osmanl Musikisinin Dnemselletirilmesi, Tarihsel Osmanl Musikisinin Yeniden nas ve Anadolu Halk Mziinin Tarihi ara balklar altnda , meseleleri tarih ekseni altnda tarttlar.

Bu cmleden olarak,Osmanl Muskisi alannda son dnemde hz kazanan aratrmalarn belli bir sentezle yaplabilecei,bunun hangi kriterlere gre, hangi kategorik deerlendirmeler, dnemler, akmlar ve gelimeler gznne alnarak yaplabileceine dair grler ile ifade edildi.

Sempozyum’ da sunulan tebliler ve tartmalarda arlkl olarak Osmanl Trk Mzii'nin zellikle 17. Ve daha nceki yzyllardaki kaynaklarnn ortaya karlmas konusunda neler yaplabilecei ve Ali Ufk’ nin Mecmuas, Kantemir Edvar, eyhlislm Esad Efendi’ nin Atrb’l sar’ ,Abdlbki Nsr Dede, Hamparsum Limoncuyan'n derlemelerinden rnekler , Eski nota mecmualar v.d. yazl kaynaklardan rnekler verilerek anlatld.

Sempozyumda her ne kadar baz tebli sahipleri Osmanl Musk tarihinin yazmnda sistem ve Resm Tarih’ in doas ile ideolojik bak asndan kaynaklanan bir takm engelleri ngrdlerse de, genelde tartmann ekseni bu musknin nazar ( teorik ) kaytlar ile, icralarndaki farkllklar ve bakalamlar zerine ina edilmiti.
Osmanl Musksi’ nin nazar ve amel uygulamalarnn tarihinin doru olarak yazlmas, elbette akl banda herkesin en samimi dileidir. Ancak bunun yaplabilmesi iin, ncelikle gerek son dnem Osmanl ynetimi ve gerekse Cumhuriyet’ in kurucu kadrosu ile T.C.’ nin erken dnem ynetimlerinin z muskimize kar aldklar n yargl tavr ve buna ilikin koyduklar engel ve yasaklarn objektif bir bak as ile yeniden aratrlp, deerlendirilmesi gerekecektir. Siyas ve idar olarak 19. Yzyln ilk yarsndan bu gne izlenen devletin mzik politikalarnn sebep ve sonular aratrlp deerlendirilmeden, bizatihi Geleneksel muskmizin eser, bestekr ve yorumcularna ilikin tarihinin yazlmasnn pek mmkn olamayaca inancndaym.

Oysa bilindii gibi geleneksel muskimize devlet eliyle mdahale il olarak 19. Yzyln ikinci eyreinde Sultan II. Mahmud ( 1786 - 1839 ) un padiahl dneminde yaanr.

28 Temmuz 1808’ de Osmanl tahtnn sahibi olan II.Mahmud o gne kadar btn padiahlarn giydii geleneksel kyafeti terk ederek pantolon giyer ve sakaln olduka ksaltr.Bu yzden halk arasnda “Gvur Padiah” olarak anlmaya balar.er’ i hukuk yerine, sekler hukuk kurumlarn yaplatrr.lkretimi zorunlu hale getirir ve yksek renim iin Avrupa’ ya renci gnderir.1815’ de Topkap Saray’ ndan, Batl tarzda ina ve dekore edilen Dolmabahe Saray’ na tanr.
“…Eskiyen geleneksel kyafetlerini terk eden, resimlerini yaptrarak yine Batl hkmdarlar gibi devlet dairelerine astran, her akam da kafa ekmeyi ihmal etmeyen bir hkmdar, ayn zamanda Halife-i slimn sfatndan da feragat etmeyecekti…”1


Bylesine ilgin bir kimlik ve kiilik sergileyen Padiah, 17 Haziran 1826 tarihinde Yenieri Ocan kaldrp, yerine “Askr-i Mansure-i Muhammediye” adn verdii yeni orduyu kurar.Yenieri tekilt bylelikle tarihin derinliklerine gmlr. Yeni orduyu eitmek amacyla Avrupa’ dan retmen subaylar getirtir.
Btn bu deiimleri yaparken, model olarak da 17. yzyl’n sonlarnda Rusya’ da ar Deli Petro’ yu neredeyse bire bir taklid eder.
17 Haziran 1826 tarihi muskmizin krlma noktasnn balangcdr. Yenieri tekiltnn sona erdirilmesi ve yerine kurulan yeni ordu ile birlikte,asker mzik kurumu olan “ Mehterhne ” de kapatlr.Bu bir anlamda batl kalplara brndrlen askerin mziinin de ona uydurulmas ise de, aslnda Devlet’ in genel mzik politikasnn da deitirildiine dair nemli bir iaretti. Bunu yapan kii de III.Selim ayarnda olmasa bile hanedan iinde tanbur,neyzen ve bestekr olan bir Padiahtr.
“…Bat musksini devlet musksi olarak kabul eden de II.Mahmud’ dur.Vak’a-i Hayriye’ de,bir Yenieri messesesi olduu iin muhteem mill asker muskyi,Mehterhne-i Hkaan’ yi ilga etmek kapital hatasn iledi… 2
Geleneksel Muskmizin, asker; dolaysyla Devlet Musksi kurumu olan Mehterhne kapatlmt ama, yerine hangi kurum konacakt? Bu sorunun cevab ayn zamanda Trk mzik sisteminin de deiip deimeyeceinin cevab olacakt.Anlald ki ” devletllar”nn gnlnde yine Bat tandansl bir form yatyordu.Yeni askere pantolon giydirilirken, mziimizin “polifonik”olmamas byk bir ayp (!) olacakt.
Ancak btn bunlar olurken, gzden karlmamas gereken bir fenomenden szetmemek olmaz. Biz Mehter’ den kurtulmaya alrken; Bat da, asrlarca biraz endie ve gptayla izledii asker mziimizi kendi bnyelerine uydurmaya alyordu. Mehter mzii’nin ritmik yaps Bat mziinin statik yapdan kurtulup, dinanizm kazanmasnda olduka nemli bir rol oynar. Netice de Bat asker mziini Mehterden yola karak gelitirir ve zirveye karr.
“…Trk musksi ksm da olmakla beraber, bu ksm gittike vey evlat muamelesi grecei Muzka-i Hmyn’ u bir Saray Konservatuvar, bandosu , orkestras olarak kurdu. Endern-u Hmyn’ daki (Saray Akademisi)Trk Musksi ksmn ortadan kaldrmad. Fakat zamanla bu ksm fonksiyonsuz hale hale geldi ve sona erdi.nce bu ii ieride halledeceini sanan Hkan,mzisyen olduu iin,kurduu ilk asker bandoyu beenmedi…” 3
Bat mziinin lkemize girmesiyle,yin-i erif,Kr,Beste,Ar Sem gibi szl eser formlarna rabet gittike azalacak,bunlarn yerine ark,fantezi gibi formlar yerlemeye balayacaktr.Saz eserlerinde ise Perev,saz semisi gibi formlar yerlerini Sirto ve longa gibi formlara brakmaya balayacakt.
Bat musksi ister istemez geleneksel makamlarmzda yeni varyasyon araylarna da yol aar. Bata smail Dede, akir Aa’ da olmak zere ve dier ada bestecilerin eserlerinde batnn minr majr gamlarna yakn melodik inalar ok rahat gzlemlenebilir.
23 Kasm 1831’ de Mzka-i Hmyn bnyesinde, personel yetitirmek zere “Asker Mzka Okulu” alr.
II. Mahmud’dan sonra , gerek Tanzimat ve gerekse Merutiyet dnemlerinde Geleneksel Muskimiz iyiden iyiye ihmal edilir.
Cumhuriyetin kurulmas ve uygulanan kltr “ devrim” leri iinde en byk darbeyi yine muskmiz yer.
Okullarda, retim ve radyolarda yayn yasaklar konulur.
1970’ li yllarn ikinci yarsna kadar muskimiz Bat mzi karsnda tabir caizse vey evlat muamelesi grr.
Bu gn Trkiye Dersim olaylar, stikll Mahkemeleri davalar,yargsz infazlar gibi bir yn olaand uygulamalar ile yzlmeye balad.
Eer objektif bir Musk Tarihimiz yazlacaksa, Mehterhnenin kaldrlmas ile balayan ve gittike hzlanan bir srete Geleneksel Muskimizin yok edilmesi amal devlet politikalarnn kayna , sebepleri, aktrleri ve figranlarn ortaya karmak iin Devlet’ in , zel ve tzel kiilerin arivlerinde yaplacak aratrmalar balatlmaldr.

Devletin neredeyse 200 senelik mzik politikalarnn btn detay ile ortaya konmas halinde, bu dnem iinde retilen musknin sosyal ve teknik zellikleri ile gelime ya da yozlamalarnn da belirlenebilecei bir gerektir.

DP NOTLAR :

1 Hseyin HATEM, ” Devrimler Devlet Terr ile Gerekletiridi ”, Cumhuriyet’ in 70.Yl - Aydnlar Konuuyor, Yeni Asya Yaynlar, stanbul/1995, s. 12
2 Ylmaz ZTUNA,”Dede Efendi”,Kltr ve Turizm Bakanl Yaynlar,stanbul/1987 , s.38
3 Ylmaz ZTUNA,” a.g.e ” s. 38-39
http://ferahnak.wordpress.com/2011/12/01/dogru-bir-osmanli-musiki-tarihi-ni-yazmak-icin-resmi-tarih-in-on-yargi-ve-kliselerinden-kurtulmak-sarttir/



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn estetik kmesinde bulunan dier yazlar...
Trk Halk Musksi Ezgilerini Derleme almalar Tarihesine Kronolojik Bir Bak
Prozodi Dediin Nedir Ki?

Yazarn deneme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Trkiye Nin Trrklk le Alakasz beyaz Trk Meselesi
ekip Ayhan zk
Her Sabah Mart lklar le Uyanmak Doyumsuz Bir Senfonik Hadise
Yalnzlata Agresifleen Bir Toplum indeyiz
"Bilge Mimar" Imz Ayn Zamanda Bir Neyzen - Muskinast
Tanbur Cemil Bey
Avrupa" da Mzik , Trkiye" de Siyaset; Fazl Say Her Zaman Bunu Yapyor
ki Asrlk Mecbur Yol Haritamz
Muhteem Bir ey...
Bundan Tam 60 Yl nce Hristiyan Bir Kadn in Daha Sa ken Trkiye" de Mevlit Okunduunu Biliyormuydunuz?

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Vefatnn 67. Ylnda Ziya Osman Saba Y Rahmetle Anyoruz... [iir]
ki Bedene Tek Ruh [iir]
Ad Konulmam Duygular [iir]
Ak Bir Terennm se [iir]
Hayal Bazan Gerei Aar [iir]
Sensizlik Beyitleri [iir]
Yamuru Beklerken [iir]
Her ey Gemite Kald [iir]
Vesvese [iir]
"" Mzi Kalbimde Yaradr "" [iir]


Salih Zeki avdarolu kimdir?

Otuz yldan fazla bir sredir Geleneksel Trk Muskisi eitimi aldm. skdar Muski Cemiyeti' nde 20 yl korist - solist olarak grev yaptm. Bu gz Trk Muskisi zerine makaleler yazyorum. (bkz. www. musikidergisi. com)

Etkilendii Yazarlar:
N.Fazl , C.Meri, B.Ayvazolu,


yazardan son gelenler

yazarn ktphaneleri



 

 

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Salih Zeki avdarolu, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.