..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Bulanmadan ve donmadan akmak ne hotur. -Mevln
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > nceleme > Din > Cemal Zngr




26 ubat 2017
ii Fars ve Araplara Neden Alevi Denilmektedir?  
nanan Toplumlarn Siyasi politikalar, Ayn amanda nanlarnn Kutsallk lsn de Gstermektedir.

Cemal Zngr


Orta Asya`dan gelen amanist Trkler ile ran ve Mezopotamya`da yaayan Zerdt Manici Krtler, nanlarnn birbirine benzemesi ve ortak dinsel kltrel zellik tamas sonucunda, birleip Kzlba Alevilii oluturmulardr.


:AEHC:


     slamiyet`in ilk oluumundan Hz. Muhammed`in lmne kadar yaklak 25 yllk sre ierisinde, slam`da Alicilik ya da mercilik diye herhangi bir dnce mevcut deildi. Ne zaman ki Hz. Muhammed ld, ondan sonra Mezhepler olarak tabir edilen Halife taraftarl ortaya kmtr. Hz. Muhammed her ne kadar son veda haccnda, kendisinden sonra slamiyet`in temsilciliini Hz. Ali`ye brakm olsa da bu dilei yerini almamtr. nk Hz. Muhammed sa iken, Emevi Araplar slamiyet`in ilk oluum dneminden itibaren srekli muhalif g olarak direnmekte idiler. Emevilerin slamiyet`in ilk oluum ve gelime dnemlerinde gleri buna yetmedii iin, Hz. Muhammed`e biat edip zamann kollamlardr. Ve Hz. Muhammed`in ld gnden itibaren harekete gemilerdir.
     Hz. Muhammed`in lmyle harekete geen Emevi Araplar, Hz. Muhammed ve Hz. Ali`nin de tabi olduu Haimi Araplar saf d ederek hem Halifelik Makamn icat etmilerdir hem de Mezhepilii. Ve bilindii zere ilk Halife olarak Emevi Araplarn ierisinde belirli bir yeri olan ve ayn zamanda yal olmas nedeniyle Hz. Ebu Bekir`i ilk Halife yapmlardr. Arkasndan Hz. mer, Hz. Osman ve en son Hz. Ali`ye sra gelmitir. Hz. Ali kendi Halifelii dnemine kadar, Hz. mer ve Hz. Osman`a 25 yl boyunca slam danmanl grevinde bulunmutur.
     Emevi Araplar slam ynetimini ellerine geirdikleri andan itibaren, Halifelik bata olmak zere gnlk ibadette, baz deiiklik yapmlardr. Bu deiikliklerin en nde gelenleri ise Be Vakit Namaz klma artnn getirilmesidir.
     Hz. Muhammed`in slam` oluturduu gnden lmne kadar geen 25 yllk sre de gnlk Namaz Vakittir. Ve serbest olup isteyen bir vakit isteyende iki ya da vakit klabiliyordu. Ancak Cuma Namazlar imdi olduu gibi o dnemde de artt ve Cami ya da Mescitlerde cemaatla birlikte klnrd.
     Asr Saadet slam`n gnlk vakit Namaz artna ramen, Emevi Arap Halifeler, bunu Be Vakit Namaza karp slamiyet`in ilk oluumunda varm gibi bir mantk oluturup, Asr Saadet slam anlayn yok etmeye almlardr.
     Emeviler dneminde devam eden eitli huzursuzluk ve toplumun memnuniyetsizlii, Hz. Ebu Bekir hari dier Halifelerin de suikastla ldrlmlerdir.
                              
En son Halife olan Hz. Ali, eskiden olduu gibi Mslmanlk ibadet ve inan eklini, Vakit Namaz ve Cuma namaznda srarn srdrmesi nedeniyle, slam ierisinde yeniden i savalar balamtr. Bu savalardan en belirgin olanlar ise, Hz. Ali ile Muaviye arasnda yaanan savata ki hakem olaydr. Bu savata Hz. Ali`ye destek veren Hariciler, Mauviye`nin hakemlik nerisine kanlmamas uyarlarna ramen, Hz. Ali Haricilere cephe alp Muaviye`nin bu oyunu sonucunda yenilmitir. Daha sonra birgn Hz. Ali`nin Cami`de namaz klarken Milcan denilen ah tarafndan ldrlmesiyle, Alicilik denilen Ali taraftarl (ia ya da ii) olarak bilinen topluluk olumaya balamtr. Anlatlan bu olaylar neticesinde, slam`da Mezhepilik denilen iilik ve Snni ayrmas ortaya kmtr.
     Hz. Ali`nin lmnden sonra Arabistan`dan srgne tabi tutulan Haimi ii Araplar Suriye, Irak ve ran gibi lkelere dalmak zorunda kalmlardr. Anlan lkelere dalan Haimi ii Araplar, kendilerini srgn eden Emevi Snni Araplardan hesap sormak iin gittikleri lkeler de taraftar toplamay srdrmlerdir. Dikkat edilirse Arap toplumu ierisinde Snni Araplar, ii Araplara gre daha okturlar. Eer ran Farslar, Azeri Trkler, Afgan ve Pakistan gibi lkeler Ali taraftar olmasalard, iilik oktan yok olup gitmiti.
     lk zamanlar ran, Irak ve Suriye`ye srgn olan Arap iiler, gitmi olduklar lkelerin kltr ve inanlarnn farkl olmas nedeniyle Arabistan ve evresinde yaatmaya altklar ii slam ibadet ve kurallarn buralarda tam olarak dikte ettirememilerdir. Bu yzden Alicilik olarak bilinen ii Mslmanlk, birtakm noktalarda ksm ekilde deiime urayp zaman zaman farkllklar gstermektedir.
     Miladi 700 yllarndan itibaren ii slamiyet`i kabul eden ranllar, slamiyet`i ksmi deiiklie uratan ilk toplumdurlar. nk ran halk 1500 yldan daha fazla sre ierisinde, Zerdt Manicilie inanp bu kltre gre ekillenmilerdir. Yine ayn ekilde Irak`ta bulunan Hristiyan Asuri Keldaniler ile, Suriye`de bulunan Asuri Hristiyan ve Yahudiler ise, slamiyet`in ii inancn etkileyen topluluklar olarak ikinci srada yer almaktadrlar.
rnein ran, Irak, Suriye, Pakistan ve dier lke toplumlar her ne kadar ii slam`n ibadet kural olan Hac, Zekt, Kelimeyi ahadet, Ramazan Orucu ve Gnlk Vakit Namaz ibadetini yerine getirmi olsalar da ciddi farkllklar mevcuttur. ii ya da Snni Araplarda grld gibi ok fazla kat kurallar sz konusu deildir. Farkl her ii topluluk kendi kltrlerine has baz kural ve kaideler icat etmilerdir. rnein ran`da uygulanan Muta Nikahnda olduu gibi.
Bylece her farkl ii lke ve toplum, kendi kltrel yaplarna gre slam`i ibadetlerini yaparak Hz. Ali`nin yolunda gittiklerine inanmaktadrlar. iilerin bu slami genel yaplarna ramen, Trkiye`nin dnda iilere Alevi diye hitap eden baka bir toplum bulunmamaktadr. Bu adlandrma yanlzca Trkler tarafndan icat edilmitir. Nedenine gelince.
                         
Miladi olarak yaklak 700 yllarndan itibaren Trkler Orta Asya`dan terki diyar eyledikten sonra, byk bir ounluu Snni slam` kabul ederken bir ksm Trkler bunu kabul etmeyip kendi eski dinleri olan amanizm`i yaatmaya almlardr. Ve bylece hem Trkler kendi aralarnda hem de ii ve Snni slam arasnda devam eden sava ve atmalar, Manici Krtleri ve amanist Trkleri daha ok bask altna almtr. Giderek ii ve Snni slam`n glenmesi, amanist Trkler ile Manici Krtlere kar sonu gelmeyen bir katliam ve srgn devam etmitir. Bu da doal olarak amanist Trk ve Manici Krtlerin birlemesinde nemli bir etken saylmaktadr.
Orta Asya`dan gelen amanist Trkler ile ran ve Mezopotamya`da yaayan Zerdt Manici Krtler, nanlarnn birbirine benzemesi ve ortak dinsel kltrel zellik tamas sonucunda, birleip Kzlba Alevilii oluturmulardr.
Ortadou toplumlar arasnda din savalar devam ederken, Snni slam adyla kurulan Byk Seluklu, Anadolu Seluklu, Osmanl ve Trkiye Cumhuriyeti, srekli Kzlba Alevileri bask altna alp katliamdan geirmesi sonucunda, Kzlba Aleviler ikinci kez kendilerine Mttefik bulmak iin ran ii ahlna yaknlamaya mecbur brakmtr.
Gnmzdeki Suriye Krtlerinin Rojawa zerk Blgesi adyla bakenti Kobane olarak ilan etmeleri neticesinde, balarna gelenlerde olduundaki gibi. Bu yzden Rojawa Krtleri yalnz ve zor durumda kalmalar neticesinde, Yurtsever Halk Gleri (YPG) nclnde, Amerika Birleik Devleti (ABD) ile anlamaya gitmilerdir. slamiyet`in egemen ve yaylmac dnemlerinde, Kzlba Alevilerde ayn ekilde zor durumda kalmalar neticesinde, ran ii ah ynetimiyle mttefik olmaya almalar.
Kzlba Aleviler Mttefik aramalar neticesinde ran iilerine yaklaarak, biz de Hz. Ali`yi ve 12 mamlar seviyoruz deyip bunlara yaplan katliam ve hakszlklar, kendilerine yaplan hakszlk ve katliamlara benzeterek bir duygu ve siyasi birlik salamaya almlardr. Bu birliktelik ksmi ekilde salanm olsa da ran ah ah smail, Kzlbalara tam destek vermemitir.
ah smail`in Kzlbalara tam destek ve gven vermemesinin en nemli nedeni, ii slam ile, Kzlba Aleviliin iki ayr dini inan olmasn kaynaklanmaktadr. Bu yzden Kzlba Aleviler, hibir zaman ne Fars iiliine ne de Arap iillerine benzememilerdir. Kzlbalarn Hz. Ali ve 12 mamlara kar beslemi olduklar hmanist duygu ve Siyasi birlik yaknlamas, Trk Snni egemen yapy daha da dizginlenemez halde hareketlendirmitir. Bylece Trk Mslman yaps, Ali ve Alevi kelimeleri zerinde cambazca bir benzetme yaparak, Fars ve Arap iileri Alevi olarak nitelendirmilerdir. Ve Kzlba Alevilerle, Arap ve Fars iilii ayn inanm gibi gsterip, Alevileri iilik adna asimile etmeyi amalamlardr.
Her ne ekilde sylenirse sylensin, Anadolu`da yaayan Kzlba Aleviler ile, ran, rak, Suriye ve dier lkelerde yaayan iilerle en ufak bir inan, ibadet, kltrel ve sosyal yapnn benzerlii sz konusu deildir. nk tm ii Fars, Arap ve dier toplumlar, Snni slamiyet`te olduu gibi slamiyet`in artlarn ayn ekilde yerine getirip, sadece gnlk namazda ayr dmektedirler. Snniler be vakit namaz klarken, iiler ya da iki, veya bir vakit gnlk namazla yetinebilmektedirler.
Kzlba Alevilere gelince, herkesin bildii gibi bundan 25 yl nce Alevilik zerinde bask ve katliamlarn olmas sonucunda, gizli ekilde Cem Evinde Drt Kap Krklar Makam kuralyla Cem yapp Semah dnerek ibadet etmilerdir. Trkiye devleti Alevilii hl yasal olarak tanmam olmasna ramen, Aleviler artk aktan Cem Evlerini yapp Drt Kap Krklar Makam olan ibadetlerini Cem Evlerinde yerine getirmeye balamlardr. fade edilen bu tarihsel olaylardan da anlalaca gibi, ii slam ile Kzlba Aleviliin ayn olduunu sylemek ya da iddia etmek ya cahillikten kaynaklanmaktadr ya da bilinli bir dezenformasyonun varl sz konusudur. iiler zaten kendi aralarnda, kendilerini Alevi olarak tantmamaktadrlar. iileri Alevi olarak nitelendirenler, Trk devleti ve kontrolnde tutmu olduu Mslman kesimden bakas deildir. Bylece Trkler Mslmanlk adna kendi z Trke dil ve kltrlerini dejenere etmekte bir saknca grmedikleri iin, baka toplumlarn kltrlerinin dejenere olmas ise asla umurlarnda deildir. te bu nedenle yalnzca resmi Trk ideolojisi ii Mslmanlar Alevi olarak tanmlamaktadr.     


Cemal Zngr          

Kaynaklar: Faik Bulut-Alisiz Alevilik. Doruk Yay.Faik Bulut- Ebu Mslim Horasani. Su Yay. Ali eiat- Dinler Tarihi. Sekin Yay. . Zeki Eypolu- Tasavvuf, Tarikatlar ve Mezhepler Tarihi. Der Yay. Adil Ali Atabay- mam Caferi Sadk Buyruu. Can Yay. lhan Arsel- eriat ve Kadn. stanbul 1995. Turan Dursun- Din Bu 1-2-3. Kaynak Yay. Turan Dursun- Kuran Ansiklopedisi. Kaynak Yay.



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn din kmesinde bulunan dier yazlar...
Trkler amanist mi Kalsayd?
Alevilik; slam D Din Deilse Pozitif Felsefe Midir?
Aleviliin nsan, nan, Bilim ve Dinle Diyalektik Ba - 2 -
Masals Ayetlere Dayanan slam'n Sosyolojisi - 3 -
Aleviliin nsan, nan, Bilim ve Dinle Diyalektik Ba - 1 -
Masals Ayetlere Dayanan slam'n Sosyolojisi - 4 -
Masals Ayetlere Dayanan slam'n Sosyolojisi - 1 -
Masals Ayetlere Dayanan slam'n Sosyolojisi - 2 -
slam'a Gre Kadn Camiye Gidebilir mi?

Yazarn nceleme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Alevilik le Sosyalizm Arasndaki Dnsel Fark ve Btnleme Sorunu
Kapitalist Dzende, Komnist Yaam Mmkn M?
Ana Tanralar, Hz. brahim'in Tek Tanr Masalna Nasl nandlar?
Avrupa'daki Trklerin Yaam ve Dnyaya Baklar
Trkiye'nin Yaam Kalitesi ve Mutluluk Tablosu
Siyasal Dncelerin nsanl Getirdii Nokta!
srail - Filistin Dmanlnn Tarihesi
Sosyalist Devlet Bakanlar ve Politikalarnn Analizi
Hayvan le nsann Birbirinden Ayrl - 3 -
Her eye Muktedir Tanr ve Kapitalizm lm Deinde

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Dinlerin Douu ve slam'n Gerek z (1) [Deneme]
Lider mi Toplumu ekillendirir; Toplum Mu Lideri? [Deneme]
Hz. Ali ve Ehlibeyt Alevi Midir? [Deneme]
Dinlerin Douu ve slam'n Gerek z (3) [Deneme]
Dinlerin Douu ve slam'n Gerek z (2) [Deneme]
Tbmm'de Yedi Maddelik Anayasa Deiiklii Neyi zer? [Deneme]
"Trkleri Yeniden Tanmak" Aratrma Kitabm Yazma Nedenim : [Deneme]
Alevilerin Kaplarna Saldranlarn Ak Kimlii [Deneme]
te Trkiye'nin Yaam Kalitesi ve Mutluluk Karnesi..! [Deneme]
slamiyet Yenilie Ak Bir Din Midir? [Deneme]


Cemal Zngr kimdir?

Ben Cemal Zngr, Anadolu niversitesi Kamu Ynetimi mezunuyum. Sosyoloji, Tarih ve Siyaset zerine aratrmalar yapmaktaym. Yaynlanm bir kitabmn dnda eitli gazetelerde yzden fazla makalelerimde yaynlanmtr. Ve iki kitap dosyam yayna hazr durumdadr.

Etkilendii Yazarlar:
Tam bamsz Tarih ve Siyaset zerine yazan her Yazar


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Cemal Zngr, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.