..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Yz kiinin iinde ak, gkte yldzlar arasnda parldayan ay gibi belli olur. -Mevlana
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Eletiri > Unutulamayan Dnemler > Osman AKTA




15 Eyll 2017
Madurluk Bilanosu - 10  
Basrann Asi ocuu Irak

Osman AKTA


rann zerine salnan Irak, bir hayli silah tccarlarn maduriyetlerinden kurtardktan sonra, Saddamn, efendilerini artk dinlememesi sonucu, Iraka demokrasi gtrlmeye karar veriliyordu.


:AGEJ:
rann zerine salnan Irak, bir hayli silah tccarlarn maduriyetlerinden kurtardktan sonra, Saddamn, efendilerini artk dinlememesi sonucu, Iraka demokrasi gtrlmeye karar veriliyordu.

Iraka demokrasi gtrld; ngiliz, Amerika, Fransz gibi lkelerin zellikle kadnlara ve gen kzlara gtrdkleri demokrasi gerekten kayda deerdi ve tarih sayfalarnda yerini ald. Vaat edilen demokrasinin uygulan hl tamamlanamam ve demokrasi getirme, gtrme gayreti devam etmekte. Bittabi ABD ve AB lkelerinin ve psikolojileri bozulan askerlerin maduriyetleri de hayli nemli.

Saddam Hseyin, Kuveytin Basra eyaletine bal olduunu ve bu nedenle de Basrann Irak hkmetine ait olduunu ileri srm ve bu dnceyle, 2 Austos 1990de Kuveyti igal etmiti. Irakn Kuveyte askeri mdahalede bulunmas byk devletlerin tepkisini ekmi, bu tepkilerin sonucu olarak, Birlemi Milletler gvenlik konseyi yeleri tarafndan Iraka, bir dizi ekonomik ambargo konulmutu.

ABD Bakan George Bush askeri birliklerini Suudi Arabistana gndererek, dier ye devletlerden de askeri yardm talep etmiti.

Amerikann nclndeki Birleik Krallk, Fransa, Suudi Arabistan, Suriye, Msrnda aralarnda bulunduu yirmi sekiz koalisyon yesi lke, Iraka sava amt. Bu sava tarihte Krfez Sava, Birinci Krfez Sava veya l Frtnas Harekt olarak anlmaktadr.
II. Dnya Savandan sonra en byk koalisyon gc kurulmutu. Hatta Suudi Arabistann, savan 60 milyar dolar olan giderlerinin 36 milyar dolarlk ksmn stlendii bildirilmiti. Ayrca krfez sava iin yaplan canl yaynlar TV tarihinde r amt. Harekt 17 Ocak 1991 ylnda Kuveytteki Irak glerini karmak iin hava harekt ile balam, 24 ubatta kara harekt ile devam etmiti. Kara harektndan yaklak drt gn sonra Irak teslim olmu ve antlama imzaland.

1980-1988 yllar arasnda ran ile savaan Saddam Hseyin, byk bir d borcun penesine dmt ve bir k aryordu. Bu durumdan kurtulmak iin Orta Douya sylentiler yayan Saddam Hseyin, Krfez lkelerinin petrol fiyatlarn drerek Irak zarara soktuunu iddia etmekteydi. ran-Irak sava srasnda Kuveytten alnan d borcun silinmesini isteyen Saddam Hseyinin Kuveyte saldrmasnn ardndan BM tarafndan alnan kararla, drt yz otuz bini Amerika askeri olmak zere toplam yedi yz bin kiilik koalisyon gleri l Kalkan ad verilen harektla Iraka kar sava atlar. Tek bana koalisyon glerine direnmeye alan Saddam Hseyinin ise sadece mttefiki bulunuyordu. Bunlar; rdn, Yemen ve Filistin Kurtulu rgtyd. Kara harekt baladktan ksa bir sre sonra Saddam Hseyin, Irakta almakta olan bin iki yz ngilizi, dokuz yz Amerikaly, iki yz Japonu ve saylar az olmasna ramen Polonyallar ve Almanlar tutuklayarak hapsetti. Kuveyte yaplan hava harektndan sonra geri ekilen Irak birliklerine kar kara harekt balatld ve iki yz koalisyon birliklerinin askeri lrken; Irak, yz binden fazla asker ve sivil kayb yaad. Ayrca Irak glerinden yz seksen bin asker koalisyon gleri karsnda silah brakarak teslim oldu ve sava koalisyon birliklerinin zaferiyle sonuland.

Irak ynetimi, Krfez harektndan sonra nkleer silah retmeye balam, hatta sava srasnda ayaklanma karan Krt, ii ve Azeri gruplar zerinde kitle katliamlar yaparak dnyann tepkisini ekmiti. Daha sonra Saddam Hseyinin zulmnden kaan gruplar Trkiyeye snm ve koalisyon birlikleri tarafndan Zaho kenti civarnda oluturulan gvenli blgedeki kamplara kademeli olarak Birlemi Milletlerin kontrolne yerletirilmilerdi.

Trkiye, Krfez Harekt srasnda BMnin ambargo kararna uyarak Kerkk-Yumurtalk boru hattn kapatm ve ayrca Irak snrnda bulunan ncirlik ve Pirinlik hava slerini koalisyon glerinin kullanmna amt.

Kara harekt srasnda Saddam Hseyinin, koalisyon glerine kar Scud fzelerini atelemesi, Birlemi Milletlerin, Nisan 1991 de kabul ettii antlama hkmlerine ramen, 687 Nolu kararn uygulanmasnda ortaya kan anlamazlklar; Amerika ve Irakn 12 yl sonra da kar karya gelmeleri iin nemli bir vesileydi.

Krfez savann Irak iin bilanosu ok ar olmutu. lkenin alt yaps ve en nemli retim sahalar olan Endstri ve Sanayi kurulular zarar grd. nsan kayb olarak ise, asker ve sivillerden oluan toplam 200.000 kii hayatn kaybetmitir. Ayrca savan bedelleri bununla kalmam, savala birlikte lkedeki mezhep atmalarnn fitili atelenmi ve lke adeta Krt ve ii halkn i atmalarndan yaanmaz hale gelmitir. Bu ayaklanmalara kar Saddam Hseyin iktidarnn ald sert tedbirler, Krt halknn 500.000ini Trkiyeye ve 1 milyonunu ise ran snrna snmak zorunda brakmtr. Amerika Huzur Operasyonu ad verilen bir harekt daha dzenlemi ve Krtlerin kendi vatanlarna dnmeleriyle bu operasyon sonlandrlmtr.

ABD, Fransa ve ngiltere; Irak snrndaki gvenliin ve kontroln salanmas iin Trkiyede bir birlik kurulmasn teklif etmi ve Trkiye kurulacak birlie onay vermiti. Alnan kararla 12 Temmuz 1992 ylnda eki G ad verilen birlik oluturulmutu. Kurulan bu birlik gnmzde Kuzey Irakn denetimi ve kontrol salamaktadr.

Sava sonras yaplan antlama gerei Irakta bulunan tm silahlarn ve silah retiminde kullanlan tesislerin imha edilmesine karar verilmiti. Alnan karar gerei kurulan bir denetleme kurulu Irakta tesisleri tespit etmeye balam ve imha ilemlerini gerekletirmiti. Fakat Irak ynetimi; gerek yetkililerin ilerini yapmalar, gerekse tesislerin belirlenmesinde grevlilere skntlar yaatm ve ilemleri kmaza sokmulard. Antlama koullarna riayet etmeyen Irak, ngiliz ve Amerika sava uaklar tarafndan birok kez bombardmana tutulmutu.

Krfez Sava sonrasnda Irak hkmetinin saldrgan tutumu ve antlama hkmlerini ihlal etmesi, devletlerin Irak ve ran iktidarlarna kar ambargo uygulanmasn zorunlu klmt. Bu ambargo sresi boyunca, Iraka en ok ihracat yapan Trkiye btn ticari ilikilerini kesti.

Irak hkmeti sadece petrol vererek, lke ihtiyalarn karlayabilmekteydi. Amerika petrol karl Iraka ila ve gda maddesi ihra edip ve amacna ulat. Yaplan ambargo ile Irak hkmetinin keye sktrlmas amalanrken, sivil halk bu durumdan zarar grd, lkede ortaya kan ktlk ve salksz artlar nedeniyle ocuk lmlerinde ciddi bir art meydana geldi.

ABD, 16 yl nce Irak' igal etti; geride insan haklar ihlalleri, sivil katliamlar, ikenceler ve sava sular brakan bu askeri hamle, bugn bile istikrar elde edemeyen bir lkenin de balca mimar oldu.

kinci Krfez Sava olarak da anlan igal, temel olarak iki ana safhadan oluuyordu. lk safha, ABD ve ngiliz glerinin youn hava saldrlar ve kara harekt ile Saddam ynetimini ve dzenli orduyu malup etmesiydi. kinci safha ise bunun ardndan gelen gerilla hareketleri ile srdrlen savat.

Irak'n Kuveyt'i igali sonras balayan Birinci Krfez Sava sonras malubiyet yaayan Saddam ynetimindeki Baas Partisi, buna ramen lkedeki kontroln srdrd.

11 Eyll saldrs ve Afganistan igalinin ardndan gzlerin evrildii ikinci lke Irak oldu. Bu dnemde Baas ynetimindeki Irak, ABD ve ngiltere nclndeki BM tarafndan srekli bir biimde yasakl silahlar retmekle suland. Yaptrmlar ve siyasi hamleler Saddam' ynetimden uzaklatrmakta yetersiz kalnca, askeri igal kart devreye girdi.

20 Mart 2003 tarihinde ABD ve ngiltere nclnde Irak igali balad. Irak'a ait askeri ve siyasi merkezler, Baas rejiminin nemli noktalar ani hava saldrlaryla hedef alnd. Ardndan lkenin gneyindeki Kuveyt ve kuzeydeki Krt blgeleri zerinden kara harekt balatld. Irak'n dzenli ordusu ksa bir sre iinde tamamen kt, birok asker savamadan teslim olmay seti.

Paramiliter gruplarn arlkl olarak yer ald lokal atmalarn ardndan, 9 Nisan'da bakent Badat tamamen dt. Kuzeyde de TBMM'nin tezkereyi geirmemesi nedeniyle yaanan gecikmelere ramen, 10 Nisan'da Kerkk, 11 Nisan'da Musul ele geirildi. Saddam ynetiminin en byk kalesi Tikrit de 13 Nisan tarihinde kontrol altna alnd. Takip eden sre ierisinde Irak, Felluce gibi birok ehirde, ar savalara sahne olacak yerel ayaklanmalar ve saldrlar tertip etti.

1 Mays'ta ABD Bakan Bush, savan byk ksmnn sona erdiini ilan etti. Ksa bir sre sonra, 13 Aralk tarihinde Saddam Hseyin yakalanarak yargland. Saddam yaklak 3 sene sonra, 30 Aralk 2006 tarihinde idam edildi.

Irak'n igalinin ardndan lkede arlkl olarak Snni ve ksmen ii silahl gruplar tarafndan ABD ve ngiltere nclndeki glere kar kapsaml bir direni hareketi balatld. ABD koalisyonunun hibir zaman tam olarak sona erdiremedii silahl direni, koalisyon glerine ciddi kayplar verdirdi. Yaklak 8 yllk savan ardndan ABD, 2011 ylnn sonunda lkeden ekildi. Askeri igal srecinde hava saldrlarnda len siviller, Ebu Gureyb gibi cezaevlerinde yaplan ikenceler, yaygn insan haklar ihlalleri, yasakl silahlarn kullanm gibi birok olay akllara kaznd.

ABD'nin ekilmesinin ardndan Irak, igalin sebep olduu atma ve kaos ortamndan kamad. 2003 ylnda balayan ve etkileri gnmze dek sren igalin, dorudan ve dolayl olarak, milyonlarca sivilin lmne sebep olduu yazk ki, bir gerek.

12 ubat 18
Glck



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn unutulamayan dnemler kmesinde bulunan dier yazlar...
Gnortasndaki Karanlk
Kanl Temmuz
17 Eyll ve lke Kaderini Deitiren damlar
Hrant Dink'i Anarken
Madurluk Bilanosu - 2
Eylllenmek
Oy Madmak
30 Austos Zafer Bayram
Bir lke Ki, Hrl Hrsz Karm
"Nerede Bir Can lse Oraldr Yreim"

Yazarn eletiri ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Sosyal Medyada ve Tantm Panolarnda Dilencilik
Yusuf Kuyusu Ya da Milli Eitim
Fistan Aldm Endazesi On Yediye
ki Katilin Dayanmas
Vicdansz Medya Cahil Toplum
Politik Arenada Kr Dv
Eitim Bakanyla Sanal Bakma
Fslt Ormannda Kble Tespiti
Sosyal Medyada Uzay Sempozyumu
Bu Vatan

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Bir Veda Partisinde Veda Hutbesi [iir]
D Geiti [iir]
Saat Gkyzne Yaklayor [yk]
Efsun [yk]
Sevgi Ya da Ak Algs [Deneme]
Doann lgn Yarat ve Ak [Deneme]
Akn Tarifi [Deneme]
"Korkma Snmez... "" airi [Deneme]
Bugn 23 Nisan [Deneme]
Eros'a Rekabet [Deneme]


Osman AKTA kimdir?

1965 Erzurum dodu. Gazi niversitesi, Fen Edebiyat Fakltesi, TDE blmnden mezun oldu. Srasyla Van, Bartn, Antalya,Bursa, Ankara, Bodrum'da retmen olarak grev yapt. Halen Kocaeli'bde grev yapmakta. yaklak 40 yldr iir,yk ve eletiri yazlar yazmakta. Eserleri: 1. ayArsz; Uluda Yaynlar 2007 (iirler) 2. bermuday tek gemek; Cinius Yaynlar 2016 (iirler) 3. AsiMilat(r); Cinius Yaynlar 2017 (Politik Denemeler) 4. (D)OKU(N)MUTUK; Cinius Yaynlar (Kitap Eletirileri) 5. cennet cazgrlar; Cinius Yaynlar 2017(iirler) 6. orak dler lkesi; Cinius Yaynlar 2018 (iirler) 7. Yamur Yanklar; Artus Yaynlar 2018 (ykler) 8. Sessiz lk; Cinius Yaynlar 2018(Kitap Eletirileri) 9. dar vakitte ak; Cinius Yaynlar 2018 (iirler) 10. k Hseyin Fizh; Cinius Yaynlar 2018 (iirler) 11. uaraya Elhan Olmak; Cinius Yaynlar 2019 (airler zerine Denemeler) 12. ναυάγιο αγάπης (enkaz- ak): Cinius Yaynlar 2019 (iirler)


yazardan son gelenler

yazarn ktphaneleri



 

 

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Osman AKTA, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.