..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Prensiplerden holanmam. nyarglar yelerim. Daha itenler. -Oscar Wilde
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Eletiri > Tarihsel Olaylar > Salih Zeki avdarolu




26 Mays 2020
Sultan' uara Necip Fazla Dair Hatrlayabildiklerimiz  
Salih Zeki avdarolu
Fazl Ksakrek' n biyografisine dair


:GEJ:
Zaman; bir rzgar hzndDne dair bellediklerimiz dahil, her trl htray, bir bir alp gtryor belleklerimizden.
Hele ki o, unuttuklarmzdan biri, bir tarihte lke apnda, z yurdunda garip, z vatannda parya! olduumuzu, deta beynimize perinleyerek, anlatan bir bilge olsa dahi
Oysa henz onu tanmadmz, 1950' li yllarn ortasndan; 1960' l yllarn sonuna kadarki, ilk ve orta retim yllarmzda, beynimize hep mevcut kurulu dzenin buyurgan sloganlar ile dopdolu idik ve " imtiyazsz,snfsz , kaynam bit kitleyiz" masallar ile uyutulan, itaatkr ve uslu ocuklar idik. Her sabah okul bahesinde avaz avaz " andmz " okuyor,snfmza girdiimizde de zaman zaman : " Atamz tarih oldu; babamz Cell Bayar " nidlar ile snfmz inletiyorduk.
Allah a krler olsun ki, rahmetli ablacm, bana 5 yalarnda okuma yazmay retmi, H. 1319 tevelltl (M.1903) rahmetli Kadir Dervii olan babam NECP Efendi de, daha 6 yalarmda, neyin ne olduunu bana anlatmaya balamt. Tabii bunlar okulda dile getirmemem ve anlatlanlara itiraz etmemem kayd ile
Ne zaman ki 1960' l yllarn sonlarna doru, std n Ankara Trkoca' nda bir konferansn dinledik ve de sonrasnda, BYK DOU dergileri ile tantk, dzenin suskun, uysal ve tekdze bir genci olmaktan ktk, tarihimizi, dolaysyla kimlerin torunlar ve miraslar olduunun idrakine iyiden iyiye vardk.
Ya onu tanmasaydk; ileriki yllarda, hatta hayatmzn sonuna kadar yaayacamz zamanlar ne kadar tatsz ve monoton olacakt, bunu imdi evremize bir gz attmzda daha da iyi anlyoruz.
Veftndan, tam yarm asr nce ; 1934 de, 30 yanda iken, ilh kaderin hkm ile, eyhi Abdlhakim Arvs Hz.'lerini tanyp;

Bana yakan gzlerle bir kerecik baktnz;
Rhuma byk temel ivisini aktnz !..
diye hayata geirdii beyitinde de belirttii gibi, byk bir kiilik restorasyonu yaayacaktr. Bundan sonra, deta, balayaca davsnn kavgasn, daha sonra bir beyitinde anlataca gibi :
Rahminde cemiyetin, ben doum sancsym!
Mukaddes emanetin dnmez davacsym!
eklinde haykracakt.
1940 lu yllar Trkiyesi, hem Avrupa da, hem de lkemizde ykselen faizmin hkm ve etkisi altnda ve de stne stlk, srmekte olan, II. Dnya Sava nn kbusu ile deta kvranyordu. Kendisine bizzat verdii Mill ef sfatyla hkm sren smet nn ye, hi kimse, gznn zerinde kan var deme hakk ve imknna sahip deildi.
te; daha 14 Mart 1936 da, imtiyaz sahibi ve bayazar olarak; Trkiye Bankas nn madd destei ile kard AA edebiyat dergisinde; o gnlerde, her ne kadar, kltr ve sanat alannda, lkenin mill ve mnev meseleleri zerine yazlar yaynlanyorsa da, bu yaz metinlerinin satr aralarnda lkeyi yneten mevcut ynetime de dolayl bir muhalefet seziliyordu.
kinci Dnya Savann en skntl gnleri yaanmaktadr. Necip Fzl Bey, artk mevcut iktidara muhalif bir dergi karmaya karar verir. 1 Eyll 1943te ilk says kacak olan Byk Dou dergisi, zaman zaman kapatlp alsa da, zellikle, tek parti yllarndaki smet nn nn ahsnda, CHP ye kar verdii amansz mcadele ile, 35 yllk bir dnem ierisinde nemli bir yayn organ kimliini kazanacakt.
Byk Dou, siyas kimliinin tesinde, ayn zamanda Trkiye de, 1920 li yllarda balayp, 1950 ye kadar devam edecek olan, slm kart bir Devlet politikas ile, zellikle o dnem iinde sekler ve slma bigne olarak olarak yetitirilen genlere, slm dinini tantan bir okul da olacakt.
Tabii ki dnemin ceberrut ynetimi, yeni devletin ideolojisine bylesine aykr , bylesine muhalif bir yayn karsnda suskun kalmayacakt. Dergi, ska polis vastasyla toplatlacak, Bakanlar Kurulu , ya da mahkeme kararyla kapatlacakt.
Kendi kalemiyle, Mill ef in, bizzat adalet(!) datt, o gnleri yle anlatr std :
..." nn, zamann Adalet Bakannn arp, u emri vermi: " Ne yaparsanz yapn, bu adam bertaraf edin!.." Temyiz mahkemesince bozulan fakat yine mahkemenin zerinde srar ettii Trkle Hakaret Davas' ndaki beraat hkmn, Temyize bu sefer nihai olarak bozdurmak iin 1 yldr sarfedilen gayreti birdenbire hzlandrdlar. Vaziyet emindi. Dorudan doruya politikadan emir almak vaziyetinde kalan o zamanki Temyiz Mahkemesi, bu hkm naslsa bozacakt. Fakat hemen bertaraf edilmem iin bir tevkif bahanesi bulmak lazmd. Derhal buldular. Dorudan doruya, partiye ynelttiim bir hcumu hkmetin manevi ahsiyetine ynelmi saydlar ve beni tevkif ettiler. Bu davadan hakimin huzuruna kar kmaz beraat ettiim ve salverilmeyi bekledigim gn, o anda yetistirdikleri Temyiz' in bozma karar zerine beni bir mahkemeden dier mahkemeye aktardlar"
nce, aibeli 1946 seimleri ile bir dnem daha zoraki iktidarda kalacak nn ye, milletin 1950 seimleri ile niha tokadn atmasnda elbette std n cansiperne aknc rol, inkr edilemez bir gerektir.
Demokrat Parti dneminde dahi, o srarla, savunduu davnn adamdr. nan ve ideallerinden asl en ufak bir tviz vermeyecektir. Bu sebeple de, daha 1952 ylnda ald mahkumiyetin cezasn ekmek zere yine hapishane hayat balar. Hapis yllarnda, en deerli eserlerinden biri olan, Cinnet Mustatilini yazacaktr. Daha anlalr bir dil ile; Cinnet dikdrtgeni; yani hapishane
1950-1960 aras, 10 senelik zaman diliminde Necip Fzl ile dnemin babakan Adnan Menderes arasndaki ilikiler her ne kadar inili kl bir seyir gsterirse de, karlkl muhabbetleri kalben hep devam edecektir.
27 Mays 1960 darbesi olduunda ilk tepkisi; Yourttan bir hkmete; mukavvadan bir amer sapland, Hkmet teneke olsayd, haner krlrd olacakt.
Ayn gnlerde Demokrat Parti iktidar mensuplaryla birlikte, o da tutuklanacak, hatta, DP ile olan ilikileri sebebi ile, Yassada nn darbe ua szde hakimlerince, o da yarglanacak, ve cezasn , 2 yl hapis ilekecektir ..
Menderes ; Yassada da, kendisine biilen idam cezasnn infaz iin, mral da daraacna gtrldnn sonrasndaki gnlerde, std, o ac ile yazd destans iirinde;
ZEYBEN LMܔ Zeybeimi, birka kzan, vurdular;
ukurda stne ta doldurdular.
Bir de, ya kalkarsa diye kurdular
Zeybeim, zeybeim, ne oldu sana?
Allah deyip, yle bir dorulsana!
.
balkl ve girizghl bu iiri ile, deta ac bir AIT yakacaktr.
1961 Anayasas nn kabul ve akabinde sivil ynetime geilen Trkiye de smet nn yeniden Babakanla getirilir. std, hl cezaevinde mahpustur. O sralarda btn iirlerini ile isimli kitapta toplar.
1962 ve onu takibeden yllarda, Trkiye sathnda verecei konferanslar, youn bir ekilde devam edecektir.
1980 ylna kadar gerek gazete yazlar, gerekse eitli trden eserleri, kitaplar halinde okurlarna sunar. Ayn zamanda RAPOR ismi ile kard dergileriyle, aktel siyasetin de iindedir.
Ayn yl iinde, Trk Edebiyat Vakf nca kendisine Sultn uar nvn verilir.
1968 senesinde kaleme alp, Vatan Haini Deil-Byk Vatan Dostu Vahidddin isimli kitab yaymlandktan sonra, defalarca takibata urayp, davalar beraat ile sonulansa da, 1982 ylnda Cunta Ynetiminin ba Kenan Evren tarafndan, yeniden yarg nne getirilir ve ilgili mahkeme tarafndan, 2 yl hapis cezasna hkm giyer. ayet, 25 Mays 1983 gn vefat etmeyip, ayaa kalkabilse idi, 12 Eyll Cuntas onu bir defa daha demir parmaklklar ardna gndermekte asl tereddt etmeyecekti.
Netice-i kelm, yazmz, dav arkada merhum Osman Yksel Serdengeti nin, veftndan sonra onu tarif eden, u cmlelelri ile bitirmek istiyoruz :
Necip, farkl bir adamd. Ne onun ykseldii yere ykselebilirdiniz, ne de dt yere debilirsiniz. Sonuna kadar zirve, sonuna kadar derinlik
Necip Fzl, ol kiidir ki, hakknda kolay kolay karar verilemez. nsan hkmsz brakr. Necip Fazl; noktasz, virglsz bir adamd. Ne dur bilirdi, ne durak. Ondaki, hayata hkmetme hrs sonsuzdu. lrken dahi, yayorum diye sesini ykseltecek bir adamd. Malubiyeti asla kabul etmezdi. Necip Fzl ld.
lmeyebilseler Peygamberler lmez. Herkes u beylik laf ediyor: brakt boluu kimse dolduramaz. Boluk brakmad ki doldurulsun Her eyi doldurdu gitti; kafalar doldurdu, gnlleri doldurdu. Allah, rahmet eyleye

Salih Zeki avdarolu
25 Mays 2020
https://ferahnak.wordpress.com/2020/05/26/sultan-us-suara-necip-fazila-dair-hatirlayabildiklerimiz/



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn tarihsel olaylar kmesinde bulunan dier yazlar...
Mukaddes Kitabmzdaki yetler ile Tarih Veriler Inda: Trkiyede Yahudicilik Hareketleri
Tarih Boyunca Trkemiz E sadeletirme Adna Yaplan hanetler ve Bunun Sonular
1923 Te Okullarda Trk Msksi retimi Yasaklanmt!..
Trkiye Nin 'Batllatrlma 'Projesi Kapsamnda Radyo Nun Misyonu Neydi?
Ziya Gkalp
Trkiye" de "Mzik Inklb" Nn Gereklememesini, "" Bunu Kar Devrimciler Engelledi "" Tezi Bir aresizliin tirafdr
Osmanlca Nn Tketilii Dilimizi Tarzanca Ya evirdi
Ayasofya' Nn Mze Olarak Kullanlmas Bir Mlkiyet Hakk hlalidir
Trkiye de Yarg 27 Mays Darbesi le Birlikte Bir Anda Guguk A Dnt ve Meydana Gelen Hasar Bir Daha Asla Tam Anlamyla Giderilemedi
Ziya Gkalp' In Muski nklb Gnlerinde Kendinden Menkul Mzikologluu

Yazarn eletiri ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Yazdklar le Yaadklar Aykr Bir Sanat ve Edebiyat Adam
Cumhuriyetimizin Kurulu Felsefesi
Trkiye Nin nne Konmu batllama Hedefinin Ne Kadar Yanl Bir Hedef Olduunu Artk Anlamamz Gerektii Gnlerdeyiz
Chp Ne Kadar Solcu Ya da Sosyal Demokrat; Daha Dorusu Bu ddialar Ne Kadar Doru?
Emperyalist Dnyann Himayesindeki Piyanist Yine Sara Nbetlerinde
Cinuen Tanrkorur
Trkiyenin Siyaset Kronii Piyanocusu Gene Hariten Lied Okuyor!
27 Mays 1960 Darbesini ncesi ve Sonrasnda Sca Scana Yaamtk
Mnasebetsiz Muhtar Efendi
lke Olarak Yllardr Sosyal izofrenlerimizle Urayoruz

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Vefatnn 67. Ylnda Ziya Osman Saba Y Rahmetle Anyoruz... [iir]
ki Bedene Tek Ruh [iir]
Ad Konulmam Duygular [iir]
Ak Bir Terennm se [iir]
Hayal Bazan Gerei Aar [iir]
Sensizlik Beyitleri [iir]
Yamuru Beklerken [iir]
Her ey Gemite Kald [iir]
Vesvese [iir]
"" Mzi Kalbimde Yaradr "" [iir]


Salih Zeki avdarolu kimdir?

Otuz yldan fazla bir sredir Geleneksel Trk Muskisi eitimi aldm. skdar Muski Cemiyeti' nde 20 yl korist - solist olarak grev yaptm. Bu gz Trk Muskisi zerine makaleler yazyorum. (bkz. www. musikidergisi. com)

Etkilendii Yazarlar:
N.Fazl , C.Meri, B.Ayvazolu,


yazardan son gelenler

yazarn ktphaneleri



 

 

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Salih Zeki avdarolu, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.