..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Mermere skm bir melek grdm ve onu zgrlne kavutuncaya dek mermeri oydum -Mikelanjelo
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Deneme > Anlar > Mehmet Sinan Gr




27 Mays 2002
Canl Balk  
Mehmet Sinan Gr
Balklarn da can var.


:EIHG:
Canl Balk

Caddebostan’da balk av

“Balk avlayabilir miyim?” Diye sordum kendime. Deniz kysnda geziniyordum. nsanlar oltalarn almlar, byk bir hevesle denize sallyorlard. Ucuna kurun bal misina, oltay savurunca havada slk alarak uzaklara frlyor, sonra oltay savuran kii oltann ucundaki zokalarn balkla dolu olmasn umut ederek sabrsz bir bekleyi iinde misinay yava yava yuvasna saryordu. Baktm, baya da baarl oluyorlard. Birok kii oltasn ekerken, ucunda kurtulmak iin rpnan adn bilmediim, istavritten daha iri balklar grnyordu. Henz avlayamam olanlar balklara ve avclara imrenerek bakyor, sonra mitle yeniden oltalarn denize savuruyordu.

Bu deniz Marmara idi tabi. inden kan balklarn salklarnn nasl olduu phe gtrr. rendiime gre siyanr gibi zehirli maddeler belli bir dzeye kadar bal ldrmeden birikebiliyormu. Ona zarar vermeyen zehir insana verebiliyormu. Hele insann bir balkla doymayacan da dnecek olursak... zellikle Dalan zamannda Hali’in temizlenme projesinden sonra, orada yzyllardr biriken zehirli maddeler Marmara’ya verildikten sonra, bir sre hi balk remez, tutulmaz olmutu. Bedrettin Dalan belediye bakanl srasnda Hali iin “Gzlerim gibi mavi olacak“ diye tutturmutu. Marmara’nn ne hale gireceini sylemiyordu tabi. Ondan sonraki yllar buzhanelerden km palamutlar kasa ile getirilip deniz kysnda satlmaya balad. Baz balklar palamut olmad halde palamut diye satlrd. imdi yeniden balk kmaya balad yanlmyorsam. Umarm yledir. Ancak insan balk tutmak isteyince, zehirmi, kirlenmeymi, bunlarn hi nemi kalmyor. Kyda avlanan amatr balklar grnce benim de iimden gemedi deil. Zaten gemite yaadm bir deneyimim vard balk avlama konusunda; kt sonulanm bile olsa...

Ortaky’de balk av

yi zamanlarda, yani Hali’i kurtarma vs. projelerinden nce, deniz bu kadar kirlenmemiken ve ben bir lise rencisi iken bir balk avlama serveni yaamtm. Okulumuz boazda, Ortaky’deydi. Ben yatl renciydim. Kabata Lisesi’nin gezinti yaplabilecek boaza sfr gzel bir ky eridi vardr. Mays aynda az yen cesur arkadalarmz suya bile girerlerdi. Neden Mays ay? nk o zaman henz okul tatil olmamtr. Kabata Lisesi eski bir saraydr. Yanndaki bugnk Feriye lokantas o zamanlar kum tayan teknelerin, takalarn yanat sala bir yerdi. Osmanl zamannda da Sultan Abdlaziz’in tahttan indirilip kapatld, 5 gn sonra da intihar ettii iddia edilen yerdi. Bugn okulla Feriye arasndaki duvar iki yerinden delinip, geilecek bir yol alm durumda. Ben renci iken yoktu o geitler. Ky ok derindir. Bir Hdrellez gn boaza geziye gidip dnen bir teknenin tad 90 kii bizim ky sayesinde kurtuldu. Bu olay anlatmadan gemek istemiyorum.

Birka kii kydaydk. Baktk, uzaklarda bir tekneden clz lk sesleri geliyor. Tekne su alyormu; batacak. Kadnlar oluk ocuk lk atyorlard. Ortaky Camiinin nnde viraj alp kyya yanamak isterken, altn kayalara vurup daha hzl su almaya balad. Vuru sesini duyduk. Biz de heyecanlandk; bardk, el ettik, buras derin, kaya yok, buraya gelin dedik. Ne yapacan arm kaptan bizi grd. Burnunu evirdi. Tekne hem batyor hem yol alyordu; grebiliyorduk. Tam yanaaca srada bir tehlike daha atlatt. Herkes inmek iin teknenin bir tarafna ylnca tekne yan yatt. Karaya kan kaptan “Gelmeyin!” diye bir bard ki artk insan leceini bilse gelemezdi. Tekneyi kymzdaki salam korkuluk demirlerine baladlar. 70 –80 yanda iman kadnlarn can havliyle demir korkuluun zerinden atlayn grmeliydiniz. nenlerin ou kadn ve ocuktu. Bizim bahede yerlere serildiler; fenalklar geirdiler, aladlar, rahatladlar. Neyse ki hi kimse lmedi. Hatta suya bile girmedi. Ama kyya geldiinde iki katl teknenin alt kat su dolmu durumdayd. Batsayd her halde herkes kurtulmazd. Tekne baland demirler sayesinde geceyi su yznde geirebildi. Ertesi gn gazeteler bu kazay yazdlar. Teknenin yerinde de yeller esiyordu. Dibi boylam, grnmyordu. Daha sonraki gnler baka byk tekneler gelip onu su yzne karp gtrdler. Ortalk yine eskisi gibi sessizliine kavutu. nsann iine huzur veren mavi, durgun deniz, kprsz boaz panoramas, martlar, sanki burada byle bir olay yaanmam izlenimini veriyordu.

An any artryor. Derinlere daldk ama karz buradan herhalde. kmadan nce birka tane daha anlatmak istiyorum; izninizle... Eskiden 6 Mayslarda hava imdikinden daha iyi olurdu. Gmlekle gezebilirdik. te byle gezi motorlaryla boaz sefas yapmaya gidilirdi. Bir de iklim deiiyor, hava snyor diyorlar. 1 mayslar eskiden, yani ben lise rencisi iken bahar ve iek bayram olarak kutlanrd. Genellikle ak yerlere, zellikle adalara gidilirdi. Heybeli ada bizim ailenin favori adasyd. Bir 1 Mays gn ada dnnde vapurlarn salkm saak insanla dolu olduu, vapurun klmas yasak olan yerlerinde bile oturmaya yer kalmad grnt bazen gzmn nne gelir. O yllarda insanlar ne mutluydu. Simit ekmekten daha pahal deildi. Normal bir renci, harl ile haftada iki kez sinemaya gidebilirdi. Aileler o paray vermekte zorlanmazd.

Boaz kprs gzmzn nnde yapld. Ayaklarn ykseliini, kardan karya elik halatlarn ekiliini, bir demet oluturuunu izledik. Bir kimya laboratuar dersinde iken, pencereden ilk tabliyenin denizin ortasna getirilip elik halatlarla yukar ekiliini izledim. 70-74 yllaryd. Haydi bakalm, bir yl da snfta kaldm ortaya kt. imdiki Caddebostan kylar gibi, o zamanlar da orada gezerdim. Sabah saatlerinde, skdar taraflarndan doan gnein sat nlarn deniz zerinde suyla yapt oynamalar izlerken zaman sanki dururdu. Gece yatakhanede, yattm yerde uyumak zereyken kz kulesinin tepesinde yanp snen krmz k gzme girerdi. Boazdan geen tankerlerin ddklerini dinlerdik. Takalar da geerdi tabi. Hi acele etmeyen ritmik motor sesleri karartlm, en k 40 kiilik yatakhanelerde uyumaya alrken ninni gibi gelirdi. O yllar zerimde ok derin ve uzak izler brakmtr.

lk gerek akm... Bunu sylemek zorunda mydm? Suzan... Uzun sar sal, yeil gzl, ince gzlkl ok gzel bir kzd. Nianta Kz Lisesinde okuyordu. Korodaydk ikimiz de. Orada grm ve ilk anda vurulmutum. Gzm baka kz grmez olmutu. Okulumuzda kz yoktu. Ama biz, koroda olanlar anslydk. ansm iyi kullanamadm. Suzan, kim bilir imdi nerelerdesin? Ka ocuk byttn? Torunun oldu mu?

Dini bayramlarn birinde, okulda ne retmen, ne renci varken, zaman yine gemek bilmiyordu. Ders almaktan baka yapacak hibir i yoktu. almay da bir severdim, bir severdim bilseniz, bam kitaptan kaldrmazdm.

Kyda gezinirken baktm bir renci, elinde apari balk tutuyor. Olta, kam filan yok. Kurunlu, zokal misinay bann stnde birka kez evirip hz kazandrp boaza sallyordu. Sonra gelsin istavritler... Herhalde tam istavrit mevsimiydi. apariyi her ekiinde mutlaka en az bir tane oluyordu. yle ki misinay dzenleyeyim derken kazayla suya dse, hemen bir istavrit tutunuyordu. Srt biraz koyu gri, karn beyaz istavritler suyun iinde tutunmu olarak grnyorlar, sonra sudan knca can havliyle rpnmaya balyorlard.

Baktm, i g yok, zaman gemiyor, ocuk denizden harl harl balk karyor. Bal da ok severim. Bu yetenekli renci kanma girdi. “Ben neden yapmayaym?” dedim. Hemen gittim, Ortaky’den bir apari aldm. Yakndan inceleyince zokalara beyaz kaz ty balandn rendim. Geri zekal balklar kaz tyn yiyecek sanp yutmaya alrlarm. E, bunu tutup denize savurmaktan kolay ne olabilir ki? Tutacam balklarn hayalini kurarak kyya gittim; ilk savurmay yaptm. Ayn ocuun yapt gibi biraz bekledim, misinay topladm; baktm bir ey yok. Peki, olur deyip bir daha attm. Yine bir ey yok. Birka kez daha, hi; bir tane bile yok. ocuk da biraz tede avlanmaya devam ediyor. Oradan ha bire balk kyor, benden bir ey kmyor. “Allah Allah, nasl oluyor bu i?” dedim kendi kendime. Bir taraftan gz ucuyla ocua bakyorum; ona nasl oluyor diye sormay da kendime yediremiyorum. apariyi atp tutarken birden gzden kardm bir ayrnt yakaladm. ocuk apariyi her ekiinde, elindeki bir bezle bir temizlik ilemi yapyordu. Bunu anlamalydm. Utanmay bir tarafa brakp gittim yanna sordum.

“Ne yapyorsun yle elinde bezle?”
“Tyleri temizliyorum.” Dedi.
“Ne oluyor ki tylere?”
“Denizde ya var. Tyleri kirletiyor. Ya olunca balklar gelmez.”
“Yani ben o yzden mi bir saattir bir ey tutamadm?”
“Herhalde.”
“Tyleri temizlersem tutarm yani yle mi?”
“Eh, belki. Bunlar kolay temizlenmez.”
“Peki Saol.” Dedim, hemen temiz bir bez bulup tyleri temizleme iine girdim.

Boazdan geen gemiler yakt artklarn, makine yalarn, bilumum petrol trevlerini denize brakyorlard. Dikkatli baknca su yznde bunlarn neden olduu gnein yedi rengi grnyordu. Ama motorin, zift gibi bir ey tylerden bir trl kmyordu. Tylerin iine ilemiti. Bir sre uratktan sonra temizlendiini dnp apariy yeniden salladm denize. Ama yine bir ey kmad. Her atta tyler yeniden kirleniyordu. Yeni bir apari alsam ayn ey olacakt. Hem btn harlm aparilere yatramazdm. Ben de skldm, orada bu ii braktm.

Antakya’da balk av

Daha kk ocukken Antakya’nn Bizansllardan kalma kprs hunharca katledilmeden, Asi rmann yata geniletilmeden nce, yaz aylarnda balklar orada ala balk avlarlard. Yaz aylarnda su s olurdu. Balk an bir savurur, a havada alr, suya, balklarn zerine kaamayacaklar eklide inerdi. Koca koca tatl su balklar kard rmaktan. Biz de yukardan, kprden izlerdik. Burada da baln bol olduu zamanlar olurdu. Zaman zaman Ortaky’deki gibi yetenekli amatr balklar da avlanrlard. Hem de ala deil; nereden bulduklar belli olmayan belki de kendi yaptklar ilkel bir oltayla her biri neredeyse bir kilo gelen koca balklar ekerlerdi. O zamanlar pek zenmemitim. Irman yatana inmek tehlikeliydi tabi benim iin.

Balkdan alnan bir kilo canl balk

“Balk avlayabilir miyim?” Diye yeniden sordum kendime. Evet, beceriksiz, kt bir deneyim geirmitim. Ama bu her zaman baarsz olacam anlamna gelmezdi. Ben gayretli bir insandm. Aklma ok ac ve baka bir deneyimim geldi. Taze balk en iyi balktr ya, balk avlama hevesinden oktan vazgemi olarak ben de bir gn gittim, Kadky iskelesinde (o zamanlar balklar balklarn kyda rahatlkla, bir engelleme olmadan satarlard) balknn birinden su dolu leenin iinde yzmekte olan balklar satn aldm. Al ite sana yeni avlanm canl balk... Paray bastrdn m nnde hibir engel kalmaz. Vejetaryen de deilsen sorun kma oran sfrdr. Acaba yle midir?

Balk balklar toparlad, torbaya doldurdu; torbay elime tututurdu. Sanki sudan knca hemen leceklermi gibi dnyordum. Ama lmezlermi. Eve gelene kadar, dolmuta, yollarda torbann iinde kprap durdular. ok fena oldum. Eve gelir gelmez torbay buzlua tktm. Balklarn bir blm ancak donarak lebildi. Sinirlerim bozuldu. Bir sre o balklar temizleyemedim; kzartp yiyemedim. Daha sonra, “Balklar satn aldktan sonra suya atsam yaarlard” diye dndm. Yani balklarn katili ben olmu saylyordum. O gnden sonra bir daha canl balk satn almamaya karar verdim. Soan, tuz, limon, yeillik ve birka dilim domatesle kzarm, hazr yarm ekmek aras neyime yetmiyor?

Teneke Trampet

Bu olay daha berbat bir deneyimi artrd. ‘Teneke Trampet’ isimli bir film izlemitim. Filmde iki kocas olan bir kadn vard. Bir gn kocann biri adn bilmediim uzun uzun, ylan balna benzeyen ama ok daha iri balklar avlad. Balklar lmediler. Adam kzartmalk yapmak zere onlarn iini temizledi, paralara ayrd. Ama ne cins bir eymi ki kesilen paralar hala oynamaya devam ediyordu. Kadnn ii kalkt. Adam ancak paralar kzartnca, kprdamalar durdu. yi kzarmam yerleri hala kprdyordu. Kadn o balklardan yemeyi reddetti. Adam srar etti; zorla yedirdi. Kadn zaten pek normal deildi; bu olaydan sonra kafay iyice tt. Temizlenmemi balklar btn olarak kafas, kuyruu, pullar, klyla, her eyiyle i i yemeye balad; bunu alkanlk haline getirdi. Sonra da ld.

Yeniden Caddebostan

Kyda balk avlayanlara bakarken aklmdan bunlar geti. Minicik balklar, iri balklar oltaya geliyor, rpnarak suyun dna kyor sonra da beton zerinde can veriyorlar. Yaamlarna su dolu kk kaplarda bir sre daha devam edenler, evlerde son noktay koyuyorlar. imdi yeni teknoloji oltalar km; deniz de o kadar kirli grnmyor. Herhalde kaz tyleri kirlenmez. Yakndan bakmadm; kullanp kullanmadklarn da bilmiyorum. Ne de olsa deneyim sahibi bir kiiyim bu konuda. Yapamayacamdan deil ama artk canl bir bal elimde tutamam. Onun cann alan kii ben olmak istemem. Ben vejetaryen deilim. Balk yerim evet, ama anladm ki avlayamam. Bunu bylece renmi oldum. Bu ayn tavuk, koyun, inek yiyip onlar boazlayamamaya benziyor. Kurban bayramlarnda nefis kzarm ya ve et ilerini soumadan tandr ekmei, taze soan, ve maydanozla birlikte mideye indirmek ok ho oluyor ama dayanamadm ey o hayvanlarn kesildikten sonra rpnlarn, paralanlarn izlemek. Ne yazk ki ocukken ou kez grdm bunlar. Umarm bir gn yapmak zorunda kalmam. Vcudumun proteine, yksek yapl molekllere gereksinmesi var. zlyorum ama ne yapaym, ben bir insanm. Vejetaryen olabileceimi sanmyorsam da bu yazy okuyanlarn bir ksmndan mitliyim.

25.Mays.2002



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn anlar kmesinde bulunan dier yazlar...
Sahalin'de Alt Ay
Mzik - Tevekkl
Kopya Verdiim Kz Arkadam ld

Yazarn deneme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Baraj Sorusu: Beni Seviyor Musun?
Lenin'in Mozelesini Ziyaret
lm Annda Grlen Tnel ve Ik
Cadde'de Elence
Mzik Film - Hair
nyarg
anakkale Gezisi - 2
ki Gnlk anakkale Gezisi - 1
Film Mzik– Bat Yakasnn Hikayesi
Mzik– Cats

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Nazm Hikmet'ten anakkale iiri [iir]
Ate ve lm (Btn iirler 16. 07. 2009) [iir]
Seni Seviyorum Bunalm [iir]
ncir Aac [iir]
Bir Dosta E - Mektup [iir]
10 Austos 1915 Anafarta Ovas [iir]
Sevgisizlik [iir]
Mor iekler [iir]
Eskiden [iir]
Bir Ruh arma Operasyonu [yk]


Mehmet Sinan Gr kimdir?

Yazmay seviyorum. Bir tmce, bir satr, bir szck yazp altna tarihi atnca onu zaman iine hapsetmi gibi oluyorum. Ya da akp giden zaman durdurmu gibi. . . Bir fotoraf, dondurulmu bir film karesi gibi. Her okuduunuzda orada oluyorlar ve neredeyse her zaman ayn tad veriyorlar. Siz de yazn, zaman durdurun, greceksiniz, baaracaksnz. . . . Sava cinayettir. Sava olursa pozitif edebiyat olmaz. Yurdumuz insanlar lenlerin ardndan at yakmay edebiyat olarak kabullenmi. Yazgmz bu olmasn. Biz demitik demeyelim. Yaam, her geen gn, bir daha elde edemeyeceimiz, dolarla, altnla llemeyecek bir deer. (Ancak bakalar iin deeri olmayabilir. ) Nazm Hikmet’in 25 Cent iiri gerek olmasn. Yaam skalamayn ve onun hakkn verin. Bakalarnn da sizin yaamnz harcamasna izin vermeyin. nk o bir tanedir. Sevgisizlik ldrr. Karmza bazen bir kedi yavrusunun lmne aldrmamak, bazen savaa –yani lme- asker gndermek biiminde kar. Nasl oluyor da ounlukla siyasi yazlar yazarken bakyorsunuz bir kedi yavrusu iin iir yazabiliyorum. Kimileri bu davranm yadrgyor. Leonardo da Vinci’nin ‘Connessione’ prensibine gre her ey birbiriyle ilintilidir. Buna gre in’de kanatlarn rpan bir kelebek talya’da bir frtnaya neden olur. Ya da tam tersi. talya’daki bir frtnann nedeni in’de kantlarn rpan bir kelebek olabilir. Bu dnceden hareketle biliyorum ki sevgisizlik bir gn dner, dolar, kaynana geri gelir. "Dnyorum, peki neden yazmyorum?" dedim, ite byle oldu. .

Etkilendii Yazarlar:
Hereyden ve herkesten etkilenirim. Ama isim gerekliyse, mer Seyfettin, Orhan Veli Kank, Tolstoy ilk aklma gelenler.


yazardan son gelenler

bu yaznn yer ald
ktphaneler


yazarn ktphaneleri



 

 

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Mehmet Sinan Gr, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.