..E-posta: Şifre:
İzEdebiyat'a Üye Ol
Sıkça Sorulanlar
Şifrenizi mi unuttunuz?..
İnsan kendini bilmeli. Gerçeği keşfetmeye yaramasa da, yaşamayı öğretiyor. Ve bundan daha güzel birşey yok. -Pascal
şiir
öykü
roman
deneme
eleştiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
Üyelik
Yazar Katılımı
Yazar Kütüphaneleri



Şu Anda Ne Yazıyorsunuz?
İnternet ve Yazarlık
Yazarlık Kaynakları
Yazma Süreci
İlk Roman
Kitap Yayınlatmak
Yeni Bir Dünya Düşlemek
Niçin Yazıyorum?
Yazarlar Hakkında Her Şey
Ben Bir Yazarım!
Şu An Ne Okuyorsunuz?
Tüm başlıklar  


 


 

 




Arama Motoru

İzEdebiyat > Deneme > Türkiye > İbrahim Kilik




2 Ağustos 2002
Türkçe Sevdası  
Dil Yâresi

İbrahim Kilik


. “Bu dil ağzımda annemin sütüdür.” diyen şair, bugün yaşasaydı; yabancı dille eğitimi savunanlara,Türkçe bilim dili olamaz diyenlere ne söylerdi bilmiyorum. Ama, bizim gibi susmayacağını biliyorum...


:HBDJ:
Yağmurlu havaları hep sevmişimdir. Sanki, yağmur doğanın kirini pasını alıp götürürken, insanların kötü duygu ve düşüncelerini de alıp götürüyor gibi gelir bana. Her yağmurdan sonra, tarifsiz bir huzur duyarım yüreğimde. Bu duyuş, ancak yaşayarak farkına varılabilecek bir güzelliktir. Her gizemli güzellik gibi yalın kat sözlerle anlatılamaz.

Bir de duygularımıza, düşüncelerimize yağmur gibi yağan yazarlar ve şairler vardır. Onları okurken de, ayrı bir huzur ve mutluluk duyar, değişik tatlar alırız. “Bu dil ağzımda annemin sütüdür.”diyen şair ana dilinin ve sütünün tadını, gizemli gücünü ne de güzel ifade etmiştir.(Türkçe’nin bilim dili olamayacağını iddia eden, müstemleke ruhluların kulakları çınlasın.)

Ama, dilde özleşme hareketi adı altında Türkçe’yi kısırlaştıran anlayışın sahipleri; genç kuşakların, verimli yazar ve şairlerin eserlerini okuyup, anlamalarını engellemişlerdir. Dünyanın hangi ülkesinde, 30-40 yıl önce yazılmış bir eserin dili sadeleştirilmektedir. Bırakınız 30-40 yılı, İngiltere’de
16.yüzyılda yaşamış Shakespeare’ in, yine Fransa’da 16.yüzyılda yaşamış Montaigne’in ve bin sekiz yüzlü yıllarda yaşamış Baudelaire’in dili sadeleştirilmekte midir?

Bu çarpık anlayış, Atatürk’ün nutkunu bile sadeleştirme yoluna gitmiştir. Bugünkü kuşaklar, çok dar bir sözcük dağarcığına mahkûm edilmişlerdir. Değişik kaynaklardan edindiğim bilgilere göre(aklımda yanlış kalmadıysa) ,Ahmet Hamdi Tanpınar’ın eserlerinde kullandığı sözcük sayısı otuz beş bin, Yahya Kemal’in yirmi yedi bin civarında. Eserleri dilimizin klâsiği olmaya hak kazanmış Tanpınar ve Yahya Kemal’in yazılarını ve şiirlerini bugünkü kuşaklardan kaçı okumakta, anlamaktadır. Biz o zaman hangi Türk kültüründen bahsedebiliriz.

Türkçe’nin malı olmuş, Türkçe’nin öz suyuyla yoğrulmuş; köylüsünden kentlisine herkes tarafından anlaşılan sözcükleri Arapça ve Farsça asıllı diye dilden atarsak, yerine de yeni sözcükler ikâme edemezsek dili zenginleştirmiş mi , yoksa fakirleştirmiş mi oluruz? Bu soruyu her Türk kendi vicdanında cevaplandırmalıdır.

Ahmet Haşim’in “Merdiven” şiirini sadeleştirmeye kalksak, başlığını “Çıkak”diye değiştirmek mi gerekecek? Evet “merdiven”sözcüğü Farsça menşeli bir sözcük ama Farsça’da merdiven diye bir sözcük yok.sözcüğün aslı “nerd-bân”. Türkçe’ye geçtikten sonra,değişikliğe uğramış. Bir dönem, nerdübân olmuş,ahiren neverdibâna tebdil etmiş; sonunda merdivene dönüşüp dilimize yerleşmiştir. Ahmet Haşim’de, “Merdiven”şiirini yazarak onu tamamen Türkçe’ye mal etmiştir.

İngilizce’de de Fransızca’da da değişik dillerden girmiş bir hayli sözcük bulunmasına rağmen, onlar bu sözcükleri atmak ya da yerine yenilerin türetmek gibi bir gayrete düşmemişlerdir.(Daha başka dillerden de örnek verilebilir ama bizim kıblemiz Batı olduğundan ve bu ülkelerin kültür kuşatmasına maruz kaldığımızdan onların adını veriyorum.) Öz İngilizce, Öz Fransızca gibi diller yok. İngilizce, Fransızca var. Zaten dilin özü kabuğu olmaz. Halkın benimsediği, konuşmasında kullandığı sözcükleri, dilden atamazsınız. O gayrete düşerseniz, belli bir kesimin konuşup anlaştığı kısır bir jargon oluşturmaktan öteye gidemezsiniz.

Bu yanlıştan tez vakitte dönülmezse, bir zamanlar üç kıtada konuşulan Türkçe; bir karnaval dili haline gelecektir. Dilin gramer yönünü dilcilere bırakalım. Ama, Türkçe’yi ustalıkla kullanan, Refik Halit Karay’ın eserlerini sadeleştirmek mi gerekir? Ya da Ömer Seyfettin’in- ki “Genç Kalemler”dergisini çıkaranlardandır-, Sait Faik’in, Cevat Şakir Kabaağaçlı’nın(nâm-ı diğer Halikarnas Balıkçısı), Peyâmi Safa’nın, Nâzım Hikmet’in, Kemal Tahir’in dilini de mi sadeleştireceğiz?

Bugün hangi Türk genci, hangi üniversite mezunu Cemil Meriç ve eserlerini tanıyor. Kılı kırk yararak cümle kuran, bu usta kalemin eserleri aslında liselerin kompozisyon derslerinde okutulmalıdır. Yine Tanpınar’ın “Beş Şehri’ni” okumayan Türk genci, Türk kültürünü ne kadar özümsemiştir. Bu eser de liselerde okutulması gereken kitaplardan biridir.Haşim’in, “Göl Saatleri”, “Piyale”, “Gurubahane-i Lâklâkan”, “Frankfurt Seyahatnâmesi”gibi esrleri, Tevfik Fikret’in şiirleri bu anlayışa göre sadeleştirilmeye muhtaç...

Türkçe’yi seviyorum diyenler, Türkçe’nin geleceğini düşünenler; sözcüklere düşmanlık besleyerek nereye varacağız? Bir kültür birikimi olan deyimlerimizi, ata sözlerimizi de mi değiştireceğiz. Sadeleştirme adı altında , “Akıl akıldan üstündür.”ata sözünü “Us ustan üstündür.”diye mi sadeleştireceğiz. Önceki hâliyle anlaşılmıyor mu? “ Az tamah çok ziyan getirir.”i nasıl sadeleştireceğiz? “Ak akçe, kara gün içindir.”i ne yapacağız. İlânihaye... Deyimlerimizi nasıl Türkçeleş-
tireceğiz. “Haraç mezat satmak”ı ne yapacağız. “Hayatına girmek”deyimini yaşamına girmek diye mi değiştireceğiz. “Hayat arkadaşı”na yaşam arkadaşı mı diyeceğiz? “Ser verip sır vermemek”deyimini, baş verip giz vermemek diye mi değiştireceğiz. Hem o yetkiyi bize kim verdi. Bunlar millete mal olmuş, halkın duygu ve düşüncelerinden doğmuş sözlerdir. Halka saygısızlık olmaz mı?

Ya şarkılarımızı, türkülerimizi ne yapacağız. Yoksa pop müziğiyle mi idare edeceğiz? “Bir ihtimal daha var, o da ölmek mi dersin” şarkısını “Bir olasılık daha var oda cartayı çekmek mi dersin”diye söyleyeceğiz. O zaman dilimizi zenginleştirmiş mi oluyoruz?

Bu anlayışın neticesi olarak, sözcük dağarcığı kısırlaştırılan insanımızın, düşüme melekesi de zayıflatılmış, ufku daraltılmış oluyor.

İşte bu nedenlerden, bugünkü gençlerimiz, yarım yamalak çevirisi yapılmış Amerikan filmlerinin sözcükleriyle konuşan ve düşünen bir kuşağın temsilcisi derekesine düşürülmüşlerdir. Bu çocukların doğumla- rından 20-25 yıl önce yazılmış bir eseri sadeleştiriyoruz diye kuşa çeviren anlayış, her şeyi berbat etmiştir. Bugün liselerimizde okuma zevki kazanamamış, hamburger ve pizza kültürüyle allak bullak edilmiş,kola sevdalısı bir garip kuşak hayat sürmektedir. Birileri kına yaksın.

Böyle gergin bir girişten sonra, havayı yumuşatmak adına konuyu biraz değiştirmeye ne dersiniz?

Benim çocukluğumda (60’lı yıllar) bugünkü imkânlar yoktu. Evimizdeki teknoloji ürünü, gaz ocağı ve transistorlu radyodan ibaretti. Benden öncekiler gibi idare lâmbasıyla ders çalışmadım, ama gaz lâmbasıyla ders çalıştım. Bazen saçımı üttüğüm dahi oldu.

İşte o yıllardaki çocukluğumu, bu günkü çocuklardan şanslı sayıyorum. Çünkü bizim nesil doyumsuzluğu değil, kanaatkârlığı ve doygunluğu talim etti. Mutluluk daha ucuzdu.(safdillik olarak algılayanlar olabilir. Türkiye’de demokrasi var.Gayet doğal(!)...)

Henüz ilkokul öğrencisiyken, okuma kitabımda, “Hiçten Saadetler”başlığı altında bir okuma parçası ve o parçayı süsleyen bir resim vardı. Öyle allı pullu, rengârenk bir resim de değildi. Siyah beyazdı ama içeriği etkileyiciydi. Bu resimde masa başında bir adam, önünde bir bardak çay; çayın üzerinden yükselen buğu öyle sıcak bir manzara oluşturuyordu ki, buz gibi bir havada baktığınız zaman, iliklerinize kadar ısınırdınız.
Tabii yazının içeriği de mütevazılığı, tok gönüllülüğü kanaatkârlığı salık veriyordu.

İşte, o yazı ve resim yaşantım boyunca, mutluluğun, pek de pahalı bir şey olmadığının farkında olmama vesile olmasının yanında, okuma zevki kazanmama da yardımcı oldu diyebilirim. Bu yaşa geldim, o resimdeki çayın buğusunu hâlâ görür gibiyim.

Yine aynı kitaptaki “Eskici”adlı okuma parçası ve bu parçadaki Hasan’ın öyküsü hep yüreğimin en hassas yerindedir. Aklıma geldikçe, kendimi Hasan’la özdeşleştirir, onun adına üzülürüm. Arabistan çöllerinde yurduna , yuvasına ve ana dilini konuşmaya hasret, öksüz Hasan’ın ana dilini konuşan eskicinin sesini duyduğu anda gözlerinde beliren sevinç ışıklarını görür gibi olur, yürek çarpıntısını aynen hissederim. Onun eskiciye sorduğu sorular kulaklarımda çınlar.

Bu hikâyeyi yazdığı, Türkçe özleminin ve sevgisinin ne olduğunu dile getirdiği için Refik Halit’i hep rahmetle yâd ederim.

Şüphesiz, Refik Halit’in birbirinden değerli bir çok eseri vardır. Ama, “Memleket Hikâyeleri”ve “Gurbet Hikâyeleri”adlı eserleri, her Anadolu insanının kendinden bir parça bulabileceği eserlerdir. Türk Dili’ne, Türkçe’ye emeği geçen herkese gönül borcumuz, vefa borcumuz vardır. Güzel Türkçe’mize emeği geçen her yazar ve şair, bize huzur, güzellik, sevmek gibi değerleri bahşetmektedir. Tıpkı yağmurlar gibi. Bu güzelliklerden bizi mahrum etmeye-ne şekilde ve ne adına olursa olsun-kimsenin hakkı yoktur. Bu güzellikleri her Türk insanı tatmalıdır.

Türkçe adına, bol yağmurlu, bereketli günler dileğiyle sözlerimi noktalarken, Türkçe sevdalılarını yürekten selâmlarım.


.Eleştiriler & Yorumlar

:: İşte gönlümdeki Türkçe
Gönderen: Emir Düzel / İstanbul/Türkiye
29 Nisan 2005
Yürekten tebrik edrim. Zamanında bir yazı, daha yeni okdum. Ben de Türkçe'nin şu anki durumundan ve onu bozanlardan tamamen rahatsızım. Ata'mın bizlere bırakmış olduğu emanetleri başka yoldan saptırmak isteyenlere en güzel cevap olsun. Ben de kendi yaşımdaki(16) arkadaşlarımın Türkçe'sinin yanlış olduğunu her defasında suratlarına vuruyorum. Tekrar tebrikler...

:: Diline ve eline sağlık İbrahim Bey
Gönderen: Hüsrev Özel / Demetevler/Ankara
25 Eylül 2002
Sayın İ.Kilik\'in ele aldığı dilimiz konusunda çok haklı olduğunu ve şahsen kendilerine tamamen katılmakta olduğumu belirtmek isterim. Temennim, dilimizi zenginleştirip, yaygın bir okur kitlesine ulaştıracak olan büyük yazarların bu çağda ve hatta bizler arasından çıkması yönündedir. Saygılarımla




Söyleyeceklerim var!

Bu yazıda yazanlara katılıyor musunuz? Eklemek istediğiniz bir şey var mı? Katılmadığınız, beğenmediğiniz ya da düzeltilmesi gerekiyor diye düşündüğünüz bilgiler mi içeriyor?

Yazıları yorumlayabilmek için üye olmalısınız. Neden mi? İnanıyoruz ki, yüreklerini ve düşüncelerini çekinmeden okurlarına açan yazarlarımız, yazıları hakkında fikir yürütenlerle istediklerinde diyaloğa geçebilmeliler.

Daha önceden kayıt olduysanız, burayı tıklayın.


 


İzEdebiyat yazarı olarak seçeceğiniz yazıları kendi kişisel kütüphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi kütüphanenizi oluşturmak için burayı tıklayın.

Yazarın türkiye kümesinde bulunan diğer yazıları...
Argo ve Siyaset
Helaya Yazı Yazma Hastalığı
Biri Ala Boyayıp Satıyor Öteki Mora
Koltuk Karnavalı

Yazarın deneme ana kümesinde bulunan diğer yazıları...
Ayrılığın On Yedinci Günü
Kandil ve İskandil Sözcükleri Akraba Mıdır?
Yazmak Yahut Yazmamak
Son Mülteci
Meçhule Yazılmış Mektuplar - 18
"Bir Fincan Kahve Olsa" Kitabı Üstüne
Meçhule Yazılmış Mektuplar - 16
Yazarlar Şairler ve Şehirleri
Argodan Esintiler
Meçhule Yazılmış Mektuplar - 13

Yazarın diğer ana kümelerde yazmış olduğu yazılar...
Hüznümüz Kahverengi [Şiir]
Cin Biberi [Şiir]
Erguvanlar Lâleler [Şiir]
Çay ve Rize [Şiir]
Bir İçecek Bir Çiçek [Şiir]
Veda Eden Buse’ye [Şiir]
İstemem [Şiir]
Sonsuzluk Bestesi [Şiir]
Naz Usareli Peri [Şiir]
Çay İnce Fikir Gülü [Şiir]


İbrahim Kilik kimdir?

Demlik Güzeli (Namı Diğer Çay) Dilberin gamzeleri. Demliğin dem demleri. Bardakta keklik kanı. Tebessüm huzmeleri. Dostun dosta ikramı. Alır yürekten gamı. Fincanda türkü söyler. İnce bellide mani. Zamanın gül kurusu Gülde gülşen dokusu. Rehavetten kurtarır. Pek de şirin doğrusu. Bardaktır mihmandarı. Herkesin çeker canı. Yalnız bu kadar değil. Sohbetlerin mimarı. İnce bir gülüş gibi. İçe süzülüş gibi. Ülfete kapı açar. Kaldırır hep uzleti. Ankara,03. 09. 2007 İbrahim KİLİK

Etkilendiği Yazarlar:
Demlik Güzeli (Namı Diğer Çay)


yazardan son gelenler

bu yazının yer aldığı
kütüphaneler


yazarın kütüphaneleri



 

 

 




| Şiir | Öykü | Roman | Deneme | Eleştiri | İnceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babıali Kütüphanesi | Yazar Kütüphaneleri | Yaratıcı Yazarlık

| Katılım | İletişim | Yasallık | Saklılık & Gizlilik | Yayın İlkeleri | İzEdebiyat? | SSS | Künye | Üye Girişi |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

İzEdebiyat bir İzlenim Yapım sitesidir. © İzlenim Yapım, 2019 | © İbrahim Kilik, 2019
İzEdebiyat'da yayınlanan bütün yazılar, telif hakları yasalarınca korunmaktadır. Tümü yazarlarının ya da telif hakkı sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadır. Yazarların ya da telif hakkı sahiplerinin izni olmaksızın sitede yer alan metinlerin -kısa alıntı ve tanıtımlar dışında- herhangi bir biçimde basılması/yayınlanması kesinlikle yasaktır.
Ayrıntılı bilgi icin Yasallık bölümüne bkz.