..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Sanatnn ilevsel tanm bilinci neelendirmektir. -Max Eastman
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Roman > Yazarlar zerine > enol Durmu




15 Temmuz 2011
Karakteri ldrmek  
enol Durmu
Bir komumuz vard. arda, pazarda, kahvede, iten eve, evden ie giderken dahi elinde mutlaka bir kitap olurdu.Yllar boyu bu adamn elinden kitap dmedi. Hemen herkes bu insana sayg duyard. ok kltrl, mlayim bir insan olarak muhitinde bir yer edindi...Sonralar bu adamn aslnda hayat boyunca bir kitap dahi okumad ortaya kacakt. Pasif, korkak adam toplumda sayg grmek iin srekli elinde bir kitapla dolam, durmu. O sayg sayesinde semtin bitirimlerinden, serserilerinden dayak yemekten kurtulan ender semt sakinlerinden birisi olarak tarihe gemiti.Klasikleri vme meselesinin ucu ite bu adama kadar geliyor...


:GEBF:
Freud yazarn, yaratc almalaryla kendisini yalnz bsbtn ldrmaktan kurtarmakla kalmayan, ayn zamanda tamamen iyilemekten de alkoyan inat bir ruh hastas olduu kanaatindeydi. Freud bu konuda yle yazyordu:

"Aslnda sanatkar igdlerinden kaynaklanan isteklerin tatminin reddedilmesi hususundaki dtan gelen zorlamalar balangta kabul edemedii iin geree srtn eviren ve sonra snr tanmayan isteklerine ve erotik duygularn bir hayal aleminde serbeste tatmin yoluna koyulan bir kimsedir. Fakat o bu hayal aleminde gerek dnyaya bir dn yolu bulur. Sahip olduu kabiliyetlerle o bu hayallerini yeni bir gereklik kalbna dker ve insanlar onun eserlerini gerek hayatn deerli bir yansmas olarak kabul ederler ve onun grlerini hakl bulurlar. Bylece o d alemde gerek deiiklikler yapmak gibi dolambal bir yol tutmakszn, belirli bir yol izleyerek kendini diledii kahramann, kraln, yaratc sanatkarn ve ya sevgilinin kiiliine sokar."

Dier bir grte de sanatn bir nevroz olduu teorisi, insann hayalleriyle inanlar arasndaki iliki meselesini ortaya karmaktadr. Roman yazar, sadece hikayeleri anlatan, yani hayatna can istedii gibi ekil veren geni bir hayal gcne sahip bir ocua olduu kadar, kendini tamamen hayallere kaptrm olan ve umutlar, korkularyla dolu hayal alemini gerek alemden ayrt edemeyen bir adama benzemiyor mu?" diyor baz eletirmenler.

Belki de yazarn en zor ilerinden biridir karakter yaratmak mevzusu. Geri bir bakma bizim yazarlar aslnda ok ansldr. Bu toplumda karakter ynnden sknt ekiyorum diyenin belki de gzlerinde bir sorun vardr. evremiz karakterler ile tamamen sarlmtr. Yaadmz dnyay toz pembe gryorsak, tabiki bunlar farkedemeyiz. Ya da kendimizi toplumdan soyutlarsak, sabah i, akam ev dersek, dnya yansa umrumda bile olmaz diye dnrsek kendi karakterimizle babaa kalabiliriz. Aile bireyleri, yakn akraba ve arkada evresiyle ortak bir karakter dnyasnda yaarz ve bu da bizim yazn dnyamz oluturur. Orhan Pamuk'un stanbul romannda olduu gibi anneannesinin fincanlarn anlatarak Nobel dlne kavuuruz.

Ya da Ahmet mit'in bir romannda olduu gibi binlerce yl evvel Msr'da geen bir ak hikayesini o yllar yaamasna anlatrz. Sonra da Selim leri kp "Edebiyatmz tamamen ld. Hakkn rahmetine kavumutur. Ben gelecekten midimi kaybettim." der kestirir atar.. Karakter olmad zaman ite bu yazarlarn karakterleri ortaya kyor misali. Edebiyatmzda yaratlan karakterlerin yzde yz de iyi insanlardan olumutur. Baz istisnalar hari genel durum budur. Hep iyi insanlar. Devletin kurumlar iyidir. Polisi, askeri ehit mertebesindedir. Eski alimler, airler, dnrler evliya ayarnda insanlardr. Yedisinden yetmiine, kadn erkei btn insanlar iyidir. Bunlar iin iirler, romanlar yazlr.Memleket, defalarca i savalara girip kmtr ama kimin umurundadr.Bir dnemin Yeilam filmleri.Zaten ok iyi bilinir.Bu edebiyattan ne filmler evrilmitir, gayet iyi bilinir...

Bir dier sorunda ounluun klasiklere snma anlaydr. "Sava ve Bar bir haftada bitirdim diye bbrlenenler, bir yana "Su ve Cezay" sende okudun mu diye soranlar bir tarafa "Bana kalrsa dnya edebiyatnn en iyi eserlerini Ruslar vermitir" diye ahkam kesenlerde gln duruma dtklerinin farknda bile olmamtr.

Bir komumuz vard. arda, pazarda, kahvede, iten eve, evden ie giderken dahi elinde mutlaka bir kitap olurdu.Yllar boyu bu adamn elinden kitap dmedi. Hemen herkes bu insana sayg duyard. ok kltrl, mlayim bir insan olarak muhitinde bir yer edindi...Sonralar bu adamn aslnda hayat boyunca bir kitap dahi okumad ortaya kacakt. Pasif, korkak adam toplumda sayg grmek iin srekli elinde bir kitapla dolam, durmu. O sayg sayesinde semtin bitirimlerinden, serserilerinden dayak yemekten kurtulan ender semt sakinlerinden birisi olarak tarihe gemiti.Klasikleri vme meselesinin ucu ite bu adama kadar geliyor...

Elbette klasikler deerlidir, okunmas gereklidir ama hayat onlardan renecek bir durumuzda sz konusu olamaz.Her yazar kendi corafyasnda yaadklarn, o insanlarn sorunlarn, ihtiyalarn devletin topluma bak asn ve uygulamalarn yanstmtr.Ben bir beki Kemali, ikenceci komiser Zekiyi, arap smeti, kalle Muhtar, dmbk hoca efendiyi Ruslardan ya da Franszlardan m reneceim?..Ya da onlar bana Tolstoy mu veya Hugo mu tantacak.Bizim toplum ve insanlarn Avrupallar yzlerce yl evvel defterden silmitir.Onlar bir barbarn seyir defterine gre hareket etmez. Bu da gayet iyi bilinir.

Okur yazar ilikileride ok ilgintir.Tencere, kapak misali bu yazarlarnda bir okur kitlesi vardr.

Yenilerin, ak, bunalm, satanist yazlarnn yan sra eskilerin gemite kalm, kflenmi toplumsal yazlar da bir hayli renklidir...Krsal blgelerden ot gibi fkran, tezek kokulu iirler, yazlar da ok renklidir. Hele Beyolu barlarnda arklar gibi sylenen anason kokulu iirler de ba dndrr

Sradan yaamlar, hikayeler okuru elbette skar.Sradan yaam ykleri genelde can skcdr...Ac ekenlerin hayat hikayeleri, mevzular daha cazip gelebilir. Ama bu acnn arabesk soslu olmamas nceliklidir..Ezilenlerin, bzlenlerin, becerilenlerin yaam daha ilgi ekicidir.Okunmas da ok zevklidir..yi bir okura bu aclar zevk verebilir. dnyasnda, bir huzur, ferahlk yaratr...Doyumsuz hazza ulaabilir.En azndan bir para yaamak istedii o acy o heyecan hissetmek bir anlamda sanalda olsa oraya ulaabilmenin bir yoludur.O insanlar, yaamlar okurun umurunda bile deildir.Sadece merak ve tatmin meselesi...Okuma zevki, demeyin keyfe..

Yaad bu hayat, insanlk sevgisini herhalde bir yazardan renecek hali yoktur...Elbette iyi bir okur bunlar nceden sorgulamtr..

Merakl bir okur olduu iin okur...nsann en mahrem sakl yanlarn, bilinaltn, yaamlarn merak ettiin iin okur...Yazar da zaten bunu bildii iin yazar...Cesaretinin izin verdii lde bunu sergilemekten, yanstmaktan kanmaz.

Yazar yazdka rahatlar, okur okuduka mutlu olur.Ortak ynleri bir hayli oktur.Bir elmann iki yarsdr.Ahbap avu ilikisi gibi de denilebilir... Bir bak as olarak deerlendirilirse bu ilikiye Hakim, Sank ilikisi de denilebilir.Okuru "Hakim", yazar da "Sank" statsnde deerlendirebiliriz.Anlatt hikaye ile Hakimi ikna eden Sulu kesinlikle iyi bir yazar aday olabilir...

Edebiyatmzn gelecei iin mutlaka salam karakterleri bulmak gerekiyormu. Her ne olursa olsun eer edebiyat ile urayorsak mutlaka karakter yaratmamz, onu bulmamz illaki artm. Freud'un dedii gibi, yazarn grevidir. Mutlu olmak istiyorsa iimizdeki o insanlar gelecee, yeni nesile tamak istiyorsa yazar, bunu yapmaldr.

Sahtekar bir insan karakter olarak konu yapldnda yazar onu sadece yapt eylemin derecesinde yanstrsa bu yeterli olmayabilir. Bu sahtekar karakter tipi hemen hemen her yerde vardr. Ve insanlar bu tipe alkndr. Okuyucuya bu karakter banel gelebilir. nk okuyucu doyumsuzdur. Adeta a bir kurttur. Onu srekli doyurmak yazarn grevidir. Eer bunu baaramazsa bu a kurt bir gn yazar yer bitirir.

Yani bir bakma edebiyat yaam sona erer. te bu sahtekar karakteri yakaladmzda onu gelitirmek arttr. Bir heykeltra gibi onu yontmak, onu gzelletirmek gerekir. Peki biz ne yapacaz? Bu sahtekar adam daha byk bir sahtekar haline getirmeliyiz. O yalan sylyorsa bin tane de biz ilave etmeliyiz. Ona ortak olmalyz. Yeni sahtekarlklar, planlar oluturmasna yardm etmemiz gerekir. Kapasitesini, yeteneini, hrszln oaltmalyz. Onu byk bir sahtekar haline dntrmeliyiz. Hatta bu da yetmez daha fazlasn baarmalyz. O sahtekar adam aarak onun yerini biz almalyz. Onun bile aznn ak kalmasna neden olmalyz. Okuyucu bile okuduunda dnyann kfrlerini bize saydrmasn salamalyz. Tabii ki bunu da sonra byk bir olgunlukla karlamalyz.

Freud'un dedii gibi bazen de karakterin ruhuna girmektir yazarn grevi. Aslnda bir bakma ok zevkli ama bir o kadar da ypratc zor bir durumdur bu aama. Bir polisin veya bir subayn, gardiyann ruhuna girmek, onu yazmak.Onun i dnyasna girmek, onun gibi dnmek, o kla girmek... Onunla btnlemek, yapt ikenceye ahit olmak. Onunla beraber jopu vurmak, elektriin dozajn arttrmak, kfr etmek. Bunlar yaparken garip bir hazza, doyuma ular yazar. Bir insann otoritenin, o acmaszln yaamak, bilakis ikenceyi artrmak, ortak olmak, o ikenceci grevliye yol gstermektir yazarn grevi. kencecinin yzde on olan performansn yzde yz oranna kartarak sahneye, okuyucunun gzne "Al da gr ulan bu memlekette neler oluyor, Allahn belas okur" demektir yazarn grevi.

Tabiki bunlar yaptktan sonra normal dnyanza dndnzde yoldan geen insanlarn size aknlkla baktn da farkedebilirsiniz. Artk farknda olmadan kendi kendine konuan, bazen glen halleriniz olmutur. Dier karakterleri de yava yava sahneye kartabilirsiniz. Otobs ofr ve yolcular.Hain muhtar, emekli Rstem efendi, bakkal Ahmet, imam Cevat, memur Kemal vs.

Sonunda btn karaterlerin ayn kii olduunu fark edersiniz.Meslekler, mevkiler, konumlar deiiktir.Zengin, fakir, ii, kyl, memur fark etmiyordur..Zaman sreci farkldr.Fakat o kii ayndr.Btn bu karakterleri ayn aamadan geirmelidir yazar. Karakterler ve olay rgs bu aamadan sonra okuyucunun gzne daha bir canl gelebilir. nk ortalk karaktersiz karakterler ile dolmutur.

Yaratlan o dnya ve karakterlerini sahneye koymak, sonra da bir sandalye ekip karsna oturup seyretmek. Yarattnz bu dnyay sahnede izlerken bazen glmek, bazen de alayp zrlamak aamas ite yazarn ald en byk dldr.Bir dnya yaratm olursunuz.

Tek kazancnz da budur. Kendi kendinizi mutlu etmi olursunuz...


.Eletiriler & Yorumlar

:: ---
Gnderen: enol Durmu / , Trkiye
17 Temmuz 2011
Birazda glmseyerek dncemi yanstmaya alyorum sevgili Vildan hanm...Eh o kadar edebiyat samalklarndan sonra bylesine de analizler olmas normaldir diye dnyorum...ok teekkr ederim...Sevgiler, selamlar.

:: :)
Gnderen: Vildan Sevil / , Trkiye
17 Temmuz 2011
Eveeettt...Sevgili Durmu, poetikasn aktarmaya devam ediyor ve ok da iyi oluyor. Biraz editoryal(!) gzatmalarla ders kitaplarna girecek, yazar adaylarna yol gsterecek bir dizi oluuyor galiba. Zorlu geen haftalar nedeniyle sitelerde dolaamyordum, az kalsn bu yaz da kaacakm.u yaz stne ne ok sylenecek sz var, yorum kutularna smaz. Erteleyelim, bekleyelim devamn. Sevgiler...




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn yazarlar zerine kmesinde bulunan dier yazlar...
Ey Yazar Aday

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Kurtlar Srs [iir]
Ego - [iir]
ingeneler Zaman [iir]
Am Ben [iir]
Olmal [iir]
Zaman Gesin [iir]
Hani [iir]
Konstantin Alyor... [iir]
Kuyu [iir]
Sen Gidersen [iir]


enol Durmu kimdir?



Etkilendii Yazarlar:
CERVANTES


yazardan son gelenler

bu yaznn yer ald
ktphaneler


 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | enol Durmu, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.