..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Seviyorum, yleyse varm. -Unamuno
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Eletiri > 21. Yzyl Genlik Kltr > ESRA BAYKAL




28 Aralk 2004
Reklamclar ve Topluma Ettikleri  
ESRA BAYKAL
Reklamclar ve Topluma Ettikleri...


:CCBA:


“Ben reklamcym.” ; bana mesleimi her sorduklarnda ardndan zr dilemek istiyorum.

“Evet, ben reklamcym; ve yaanan sosyo- psikolojik bozukluklarn, ocuklarn ailelerine yaptklar basklarn, halkn kiilik atmalarnn sorumlusu ksmen benim; zr dilerim...”

Byle olsun istemezdim aslnda, ben sanyordum ki rn alyorsun, faydasn azck parlatyorsun, iine biraz mizansen biraz hayal gc katyorsun sonra da servise sunuyorsun. Zaman getike yaptm iin, bakalar yerine hayal kurmak olduunu anladm. Mmknse insanlarn en zayf yanlarn yakala, oray harekete geirecek dmeye bas ve rn almalarn sala...Kural bu! in bu olunca psikolojiden, sosyolojiden, biolojiden, matematikten ve yaam formunu ilgilendiren tm konulardan haberdar olman gerekiyor.

O ilanda neden krmz kullanmak gerektiini Monet biliyorsan ancak anlayabilirsin ve/veya psikolojide, krmz rengin bulunduu ortamda insanlarn daha fazla yemek yeme isteiyle dolduunu bilirsen.

lk zamanlar elenceliydi ne yalan syleyeyim, focus gruplar ( 8-10 kiiden oluan insan gruplarn, bir odaya doldurmak suretiyle fare muamelesi yapmak) , gazetelerde, tvde yaynlanan katkm olan reklamlar, dergilerde kan adlar, sektrde tannmak vs. Dnyann en nemli iini yaptm falan dnrdm.

Biolojik saat bir gn gelir vicdann drtmeye balar. Ya 25 itibariyle annelik igdleri ykselmeye, yolda grdn ocuklar sahiplenmeye, sokak ocuklar iin alamaya balarsn. Tecavz, ensest, taciz gibi kavramlara gereinden ( dozaj herkese gre deimekte) fazla tepki gstermeye balarsn. Bu yamla birlikte ben de mesleimi sorgulamaya baladm. nk elime her gn gelen gazete haberleri, tv programlar genlerin giderek vahiletiinin, acmaszlatnn kantlar. im neden, nasl diye sormak benim. “Neden bu ocuklar iddete eilimli?” , “ Neden Coca-Cola iiyorlar?” , “ Nasl izliyorlar televizyonu, yatarak m, arkadalaryla m, aileleriyle mi?”

Cevaplar sinir bozucu olmaya balad giderek...nk sonunda gelip dayandm nokta, dolayl yoldan bile olsa benim mesleimle ilgiliydi. Fare muamelesi yaptm ocuklara neredeyse, “Takmayn marka falan, hepsi Bursa’da retiliyor ite. Hem de en fazla maliyeti -2- 3 $ bu ullarn!” demek geliyor iimden.

Son nokta sanrm gazetede okuduum haberle oldu: 8-10 yalarnda 4 ocuun, snf arkadalar olan bir kza tecavz etmeleri, sonrasnda bunu retmenlerine syleyen 8 yandaki erkek arkadalarn dvemeleri ve aaca asp lmesini beklemeleri ile ilgili olan haber...8-10 yalarnda ocuklar...Muhtemelen her birimizin kuzeni, yeeni, ocuu var bu yalarda...imdi evde sizce ne yapyor? Televizyon izliyor veya Play Station oynuyordur deil mi? izgi film izliyordur ( Birbirinin suratnda bomba atan veya sper kahramana dnen fareden, kangurudan bozma yaratklarn lm-kalm savalar) , en iyi ihtimalle Sihirli Annem ( nann en sevimlisi ve zararsz o).

Pokemon’u izledikten sonra uabileceini dnd iin camdan atlayan ocuu hatrlayannz var m? Kolay unutan bir milletiz deil mi?

Aslnda ne ok ey var deil mi ocuklarmzn maruz kald...Hepsinden koruyamayz ki...Ben reklam yapmak zorundaym mesela, baka i bilmiyorum. O da ok nemli deil, birileri zaten bunu yapacak nk ark dnmek zorunda... Birileri retecek, birileri tketecek...Ve dnya yeil bir gezegen olarak dnmeye devam edecek. Aalardan sanrm hi inmemeliydik. Ya da Smerlilere birileri, samaladklarn sylemeliydi...

Reality showlar izliyor musunuz? zlemediyseniz baknz benim Reality showlar yazm  . zleyin arada bir, abartlmasna ramen bazen gerek olaylar da yaynlanyor. Ailesi kapc olduu halde marka giyinmek ve hava atmak iin ailesini zor duruma dren ocuklar, kk Emrah filmlerindeki gibi sahneler...Onlar ok da yalan deil, hayatnza dnp bakn, durumunuz iyi ise, bir ekilde altnda kalkyorsunuzdur ocuklarnzn isteklerinin. Sama istekler olduklarn bilseniz de krmamak iin, dl iin Toysrus’tan veya Nike’tan bireyler illa ki alyorsunuz. Bu sene kanz kz Converse ayakkab iin ortal ykt  . ( 170 milyona satlan ayakkabnn maliyeti ortalama 4-5 $ civarnda, Puma, 5$ fabrika k)

ocuklarla/ genlerle yaptm grup tartmalarnda, neden marka giydiklerini/ kullandklarn soruyorum;

•     Kalite
•     Taktir grmek
•     Gven/ Garanti:”Yiyecek/iecekte markasz rn tercih etmiyorum; rn gvenli,kalitesini kantlamsa kullanyorum.”
•     Ego tatmini
•     Zevk ve Lks
•     Gsteri: “Bir Ferrarim olsa bakmayann alnn karlarm” faktrlerinden bahsediyorlar.

Aslnda Trkesi, “youn arkada etkisi” hissetmesi ve “arkada grubuna uyma”, “onaylanma motivasyonu”. Genlerin gruptan dlanma korkusu, girdikleri ortamlarda kendilerini zgvenli hissetme ihtiyac, onlarda marka bamll yaratyor. Genler her toplumda, zellikle karakterlerinin oturma evresinde, kendilerini arkada gruplaryla, giydikleri/ kullandklar markalarla zdeletiriyor, alverie arkadalaryla kyorlar. O zamanlarda da bizlerin kurduu dnyalar n plana kyor.

“ Nike al Gamze! Herkes ondan alyor hem de ok gsellll. “

“Satn aldnz markalara neden gveniyorsunuz ki?” diye soruyorum;

•     Tavsiye zerine
•     Pahal olduklar
•     Estetik
•     Salam
•     evrelerinde grdkleri
•     Yaadklar deneyimleri sylyorlar.

Aslnda salamlk umurlarnda filan deil, Aye’de, Ahmet’te var diye kullanyorlar. Bir de srekli yabanc markalardan bahsediyorlar ki, belirttiim gibi Bursa, Arkadalar, Bursa...Bazen tasarmlar bile burda yaplyor ne Nike’ ?!

“Trend byle, bu trendi bizden ncekiler kartt biz de srdryoruz” diyorlar.

Eer beendikleri marka bireyi alabilirlerse, kendilerini ok ansl, rahat, zgvenli, enerjik, mutlu, huzurlu hissettiklerini sylyorlar. Yani; “ Kardeim, bunu giyersen sen haval, en trendy sen olacaksn dediniz, biz de aldk!” diyorlar.

Vicdan azab ekiyorum doru. Hatta giderek bu ii brakmam gerektiini aksi halde ocuk dourmaktan vazgeeceimi dnyorum. nk muhtemelen ben bile ona Bursal Nike’ anlatamayacam. izgi film izlemesini, haberleri takip etmesini, magazin programlarndaki kadnlara zenmesini engelleyemeyeceim. Nasl yapabilirim ki, bazen ben bile yaptm ii unutup “ erisinde salarnz 3000 kat glendirecek bcrt koyduk, aln” dediklerinde gidip alyorum. nk orda san savura savura yryen kzlar grdke, “ Ulan, olur mu olur!” diyorum. Salarm bir dnem dkld Sayn Elidor Yetkilileri.

Ne yapmam gerektii konusunda ok emin deilim. Meslei en az 5 sene daha brakamayacam kesin. Mal satmazsak iten kovuluruz, bu da kesin. Ben vicdanen berbat haldeyim, bu da doru...

Valla bilmiyorum, siz karar verin. En azndan markann, hayatn anlam olmadn retebilirsiniz belki ocuunuza/yeeninize/kardeinize.




.Eletiriler & Yorumlar

:: ten teekkr
Gnderen: CEREN TDD / , Trkiye
3 ubat 2010
Satlk bir yzylz, Esra Hanm. Bunu siz de fark ettiiniz ve ounun aksine tereddtsz bir anlatm ve slup ile yansttnz iin iten teekkr ediyorum. - Ceren Burcak Dag

:: yazmak
Gnderen: osman tatl / , Trkiye
17 Ocak 2010
mrb, sinema zerine uan bir site almamz mevcuttur. sinema sitemizde film eletirisi yapacak ke yazar arkadalar aryoruz. dzenli ve istikrarl bir film eletirisi yapacanz dnyorsanz katlmlarnz bekliyoruz. sitemizde sadece sinema eletirine zgn yazlar yer alacaktr. gncel bilgi ve haberler yer almayacaktr. sadece sinema zerine makaleler, aratrmalar ve eletiri olacaktr. iletiim: msn : suskunsinemayazilari@hotmail.com

:: Size katlyorum...
Gnderen: Demet Yeti / Eskiehir/Trkiye
30 Nisan 2007
Merhaba Esra Hanm,reklamclk ve halkla ilikiler blmnden mezun olmak zere olan bir renci olarak endielerinize katldm belirmek istedim.Ben ne yapyorum diye soruyorum artk kendime ve bu soruyu sormak yle nemli ki...Sizin gibi duyarl insanlarn olduunu bilmek umut verici.Bence bir insan bu elikilere ramen ayn ii yapmay srdrmemeli,siz inanmadnz bir ey hakknda bakasn nasl inandrabilirsiniz?Bu elikiler beni ylesine umutsuz bir duruma soktu ki artk bu ii asla yapamayacam konusunda hi phem kalmad.Ama bu blmde okumasaydm bunlarn farkna varamayacaktm;gr am genilettikleri ve yaamn farkna varmam saladklar iin hocalarma teekkr ediyorum...Bir yandan da yle dnyorum:Her meslein etik ilkeleri vardr,bu ilkeler iinde kalnabilse bu ikayetler bu kadar olmayacak belki.Hoakaln

:: demek ki..
Gnderen: ayegl engin / stanbul/
25 Ocak 2005
sevgili kuzen.. bizim slalede sadece iki kiinin kendini kml zararls gibi hissetmesi bouna deilmi.. of ya:)

:: Teekkrler
Gnderen: Kmuran Esen / Bolu/Trkiye
31 Aralk 2004
Sevgili Esra Baykal; Yaznz okuyunca; aldm rnleri ve bunlarn hangilerinin hangi marka olduunu dndm.....ocuklar, genleri ve onlarn marka tutkularn dndm......Ve biz, reklmlarn, reklmclarn piyonu olmuuz diye i geirdim.Kzmayn!Buna sebep biraz da sizsiniz, yukardaki yaznzla.........Daha nce de syledim, sohbet tarzndaki anlatmnz seviyorum.........Sevgiyle kaln........Kmuran Esen




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.


Yazarn eletiri ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Kurtlar Vadisi
lk Gece Birlikte Olmayacak Hatun Aranyor
Sevmedende Olur Diyorlar!
Benim Kocam Ab"ye Kar
Trban Gerekten Bir Sorun Mu?
Daha Ne Kadar ehit Vermemiz Gerekiyor?
dealleri Olmayan Bir lkede, Hayatta Kalma Sava Nasl Ver
Sarmsak
Yalvarrm Gelinim Ol
Adam , Ayna ve Yalnzlk

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Gelme Bu Gece [iir]
Nehir, Deniz, Sen vs. [iir]
Ak Kstrdk! [iir]
Bir Islk [iir]
Aktan Korkan Adam [Roman]
Size Ak Olabilir Miyim? [Deneme]
Bugn Seni Her Zamankinden ok zledim [Deneme]
Nefesimi keseceksin biliyorum! [Deneme]
Korkak Erkeklerden Skldm [Deneme]
Ak, askerlik, erkekler... [Deneme]


ESRA BAYKAL kimdir?

Arza hallerin da vurumu

Etkilendii Yazarlar:
Ahmet Altan,Murathan Mungan, Sait Faik, Alain De Paton


yazardan son gelenler

bu yaznn yer ald
ktphaneler


yazarn ktphaneleri



 

 

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | ESRA BAYKAL, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.