..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
iir, tarihten daha felsefidir ve daha yksekte durur. -Aristoteles
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Deneme > Modernizm > Salih Zeki avdarolu




11 Nisan 2010
ki Asrlk Mecbur Yol Haritamz  
MODERNZM

Salih Zeki avdarolu


Batllama maceramz ve modernleme zerine bir deneme...


:BDEJ:
Avrupa ve ABD toplumlarnn bilim ve teknikte inanlmaz bir hzla, gsterdii gelimenin, sanayide kullanlmaya balamasyla birlikte, retilen mal ve hizmetlere Pazar aranmas, beraberinde gerekli talebin salanmas iin bir takm argmanlar konmasn gerektiriyordu. te bu safhada arpc bir kavram ortaya atlr : “ modernizm”
Szlklerde “ yaanlan zamana uyan veya yaanlan zamana uydurulmu “ gibi anlamlar yklenilmi bir terim modernizm. Yaklak olarak iki yzyllk bir gemie sahip olan bu kavramn standart anlamda tanmn yapmak mmkn deildir. Zira, kavramn kapsad alan inanlmaz boyutlara varmtr. Her geen gnle beraber bu alan byk bir hzla genilemektedir.
Ancak bu kavram hakknda nihai safhada syleyeceimiz ey, tad deerlerin tepeden trnaa materyalist geler taddr. Kinat pozitivist ve rasyonalist bir yalanc gzlkle grp deerlendiren, fizik tesi bir g ve onun sahibini reddeden ve insan tanrlatran bir sakat ideoloji…
“…Tbir caizse, nsan Tanr’nn yerini alarak kendi ilhln ortaya koyuyordu. Zaten Jean Paul Sartre’ nin deyimi ile “insan, Tanr olmak isteyen bir varlk deilmi idi ” Tanry ve ona bal anlam ve kavram erevelerini yeryznden kovmak isteyen nsan Merkezli ( humansantrizm ) dnya gr F. Becon, R. Decartes ve nihayet .Newton’ un almalar ile Tanr’ dan ve dini anlamlardan tamamen bamsz meknik bir dnya grne ulat…” 1
Aydnlanmac batnn modernizmin vastasyla, Allah’ aklnca btn kinattan uzaklatrp, onun yerine insan her davranyla zgrlk ve rasyonallik aldatmacas ile kendi argmanlar araclyla kleletiren, dolaysyla kendi yaradlna yabanclatran bir topik hayat tarz, insanln zmsz bir problemi haline dnr.
Batl toplumlarda balangc, Rnesans ve Reform hareketleri, Fransz ihtilli gibi deiik olaylara dayandrlan modernizmin, bizim toplumumuzda hayat bulmasnn, Tanzimatla belirmeye baladna dair gr birlii mevcuttur.
O gnden bu yana modernitenin uygulayclarnca, Trk toplumuna kimi zamanlarda bask ve zor ile, kimi zamanlarda ise kuzu postuna brnm bir kurt gibi inan ve deerlerin ilzyonist eylemlerle perdelenmesi cihetine gidilir. nk :
“ …Batl smrgecilerin Avrupa- merkezci sosyal bilimcileri ve oryantalistleri kanalyla bize telkin ettikleri paradigmaya gre, Batl olmayan btn kltrler ve bu kltrler iinde toplumlar, ya statik zelliklerinden dolay kendi i dinamikleriyle deiemezler veya ok ar bir tempo izleyeyerek deiirler. Yine bu yanltc ve smrgeci paradigmaya gre, gerek tarihsel deimenin yn Batnn izledii ilerlemeci dorusal izgi olduundan, Batl olmayan toplumlara uygulanacak mekanik mdahaleleler, sonuta bu toplumlarun yararnadr. nk bu toplumlar kendi balarna brakrsak ebediyyen deimezler, tarihleri boyunca uygarln nimetlerinden mahrum kalrlar…” 2
Bunun iin de, modernizmin nndeki en byk engel olan slm’ n , ‘ Tanzimat`tan bu yana, siyas ve idar g odaklarnca , reform ad altnda ehliletirilmesi dnem dnem gndeme getirilse de, millete bu talepler reddedilmektedir. Buna ramen, projenin uygulayclar toplumun gemiine ilikin varnn younun en ufak bir iz bile braklmadan silinmesi iin, lke artlar elverdii lde tavrlarn ortaya koymaktadr. Trke ezan rneinde olduu gibi, gemite totaliter bir anlayla reforme edilen bir takm din riteller, siyas artlar olutuunda ortadan kaldrlsa da, lke ne zaman olaanst rejim dnemine girse,sonusuz kalan bu uygulamalarn yeniden gerekletirilmesi iin yapay bir gndemle kamuoyu oluturulmaya allmaktadr.
20. yzyln son eyreine kadar bir anlamda oluumunu tamamlayan modernizm, 1970’ li yllarn ortasnda itibaren dnya corafyasnn btnnde sosyal, ekonomik, politik ve kltrel anlamda akl almaz bir hza eriir. Bunun sonucunda, kreselleme olarak adlandrlan deiim ve dnm sreci balar. okuluslu irketler eliyle retim ilikileri batan aaya deiir. Ulam ve iletiim imknlar, ulus devletlerin snrlarn gstermelik hale getirir. Bunun sonucunda, zellikle mazlum milletlerin mill kltrleri yok olu srecine girer. Yeryznde artk okkltrl bir hayat balamtr. Yazar mer Faruk Dnmez’ in dedii gibi :
“… Modernizm bir igal biimidir. Megul ederek igal eder. Emperyalizme, kapitalizme karyz dediimizde, hemen herkes biz de karyz der. Hatta bir kapitalist bile kar olduunu syler. Ben bu kavram l kullanmay tercih ediyorum. Bu yzden Emperyalizm, Kapitalizm, Modernizm; u an yrrlkte olan sistem, bir igal biimi ve bizi fazlasyla megul ediyor…” 3
Modernite, kreselleme yoluyla bir anlamda ulus devletleri etkisizletirirken, “… Halen Trkiye`de tarttmz ama bir trl anlaamadmz `alt kimlik-st kimlik` sorununu bamza bel eden de modernizmin ta kendisidir. nk, modernizmin bir rn olan `ulus devlet` modeli, ayn zamanda `rk ayrma` srecinin de balangc olmutur. Oysa btn ilh dinler, insanlar renklerine, dillerine gre deil, `insani hasletleri`ne gre deerlendirmilerdir…” 4
Yeni dnya dzeninin Trk toplumumu zerindeki etkileri bu gn ylesine vahim bir hal almtr ki, onu farkedemeyecek kadar rehavet, hatta hastalk derecesinde uyuukluu sevinle kabullendik. Beyin ve gnllerimiz bu ruhsuzluktan olduka memnun. “ Gn bu gn; saat bu saat felsefesi “ ile, “ Dalarn, talarn bile stlenmedii emanet” ten kurtulmann verdii hazla, vicdan sorumluluk ve rahatszlklar da defettiimiz iin fiziksel olarak olduka rahatz.
Toplumlarn gndelik hayatlarnda yiyip-ime giyim-kuam gibi zorunlu ihtiyalarndan tutun, tatil, elence, gezip-tozma, sonrasnda kltr ve sanat faaliyetlerine kadar aklnza gelen ne kadar faaliyet varsa, bunlar artk allagelmi geleneksel bir metodla karlanmayacaktr. Modernizmin ideologlarnn belirledii modeller, uygulayclar eliyle projelendirilecek ve retilecektir. retilen bu rnler de, kendilerinin ilkel olduuna inandrlm kitlelere nefes aldrmazcasna olduka sk periyodlarda sunulacak, onlar da bunlar, byk bir itahla imknlarn zorlayacak bir ekilde tketmeye mecbur kalacaklard.
Bu zemini hazrlamak iin kullanlacak felsefenin slogan ise, “ eskiye dair ne varsa hepsi yanl ve kt, yenilik adna olanlar ise klliyen doru ve gzeldir” olacakt.
Modernitenin teorisyenleri, pazar alanlarn mmkn olduunca geniletmek uruna, toplumun geleneksel yaplanmalar zerinde olduka ince hesaplar yaptlar. Bu hesaplar yaparken de ilk ele aldklar birimin aile olmas kanlmaz idi. nsanln sosyallemesi sonucu asrlardr genellikle kan hsmlarnn bir arada yaad geni aile yaps, kapitalist Pazar iin bir nemli bir risk tayordu. nk, aile ne kadar az bireyden meydana gelirse, ailelere sunulacak mal ve hizmetler de ters orantl bir ekilde artacakt. Mesela ailelerin ev ihtiyac, blndkleri adet kadar artacakt. Onun iindeki beyaz eya, mobilya, dier fonksiyonel ve dekoratif eya ihtiyalar da, ayn ekilde daha fazla talep demekti.
Trkiye dahil, bir ok geleneksel tarm lkesi, modernite potasnn iine girmezden nce, rettikleri besin maddesi kendilerine yeterken, modern tarm ve hayvancln ngrd eitli standartlar sebebiyle, bu gn bir takm temel ihtiya maddelerini d alm suretiyle karlamaya balamlardr.
Trk toplumunda, cep telefonu piyasasndaki son birka yldaki arz-talep hareketlerine baktmzda, inanlmaz derecede bir israf akn gryoruz. Toplumun ekonomik anlamda en alt grubundaki bireylerin bile, an gerisinde kalmamak adna, aylk gelirinin birka kat fazlasndaki fiyatla bir ekilde satn aldklarn gryoruz. stelik daha birka ay ncesinde, yine btelerini zorlayarak aldklar telefonlar, dedikleri deerin l/10-1/20’ si oranda daha dk bir bedelle elden karyorlar.. nk modernite ve teknolojinin yeni versiyonlar, artk telefonlar iletiim ilevinin tesinde, internet, medya v.b.gibi ayrntlarla zenginletirmitir. Bireyler inanmaktadrlardr ki, bu rn elde etmezlerse, an gerisinde kalacaklar ve de toplumsal karizmalar izilecektir.
Sonu olarak, gnmzde modernizm sanki medeniyetin e anlam olarak kullanlmaya balamtr. Oysa modernlik iin , bilim ve teknolojinin ortaya kard maddi deerleri kullanmak yeterlidir. Medeniyet ise bnyesinde barndrd manev deerler ile llr. Bunlar da bata Hak, adalet, sevgi, bar, vicdan gibi bir ok deere sahip olmaktadr. Bu deerler yoksa, kanelerde yaamak, ulamnda uak ve limuzin kullanmak, en son modann gerektirdii giysiler giymek, ku stnn eksik olduu sofralardan beslenmek insan meden yapmayacak, aksine yoksul insanlara kar onlar daha da yabanclatracaktr.
K A Y N A K A :

1 “ Medeniyet ve Modernizm “, Mill Gazete, 03 Ekim 2005
2 Ali BULA, “ Gndemdeki Konular : Modernizm-rtica-Sivilleme”, Akabe Yaynlar, stanbul, 1990, s.15
3 mer Faruk DNMEZ, “ Modernizm Bir gal Biimi”, Mill Gazete, 12 Aralk 2009
4 Mehmet OCAKTAN, “ Din nsan Hayatndan karsa”, Yeni afak Gazetesi, 15 Aralk 2005
http://ferahnak.wordpress.com/2010/04/11/modernizm-iki-asirlik-mecburi-yol-haritamiz/

.Eletiriler & Yorumlar

:: Teekkr
Gnderen: Salih Zeki avdarolu / , Trkiye
11 Nisan 2010
Sayn Mustafa akarcan ve mer Faruk Hsmll' ye bu gzel yorumlarndan dolay teekkr ediyorum. Mustafa Bey, anladm kadaryla " bu artlarda izlenecek yol nedir ?" diye soruyor. Modernizm' in yzyllara dayanan olumsuz etkileri, mill bnyemizde kronik tahripler yapm. Bu gn iin de bulunduumuz konum, neredeyse her eyiyle modernizm sarmalna bal. Yani sebepler ve sonular birbirine karm vaziyette. Bata sosyologlar olmak zere,btn akademik camiamzn buna kar getirecekleri nermeler, tezden antiteze dntrldkten sonra, lkenin siyas karar erki eliyle restore edilmekten baka bir yolu yok ki, bunun bugn iin tad anlam byk bir topyadan baka bir ey deil...

:: Doru Tespit
Gnderen: Mustafa akarcan / , Trkiye
11 Nisan 2010
Tespitinize katlyorum. Soru, bu artlarda izlenecek yolun ne olacdr. Teekkr ve sayglar...

:: yi bir analiz olmu
Gnderen: mer Faruk Hsmll / , Trkiye
11 Nisan 2010
Bu arada "kltr emperyalizmi"ni de gzard etmemek gerekir.Sistemli bir ekilde yzyllardr yaplan bu uygulamann sonuna gelindii dncesi Baty daha da cretkar hale getirmektedir.Maddi kltr (araba,telefon,televizyon,ara gere v.s) unsurlarn aladmz Bat'nn manevi kltrel deerlerini almamamz mmkn deildi.Maalesef biz kltr emperyalizmine kar direnmek iin kendi maddi kltr rnlerimizi yaratamadk,manevi kltr deerlerimizin yok oluunu hep birlikte izledik.Sonu:hak etmemi bile olsak smrge muamelesi grmek.Paylam iin teekkrler.Sayglarmla...




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.


Yazarn deneme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Trkiye Nin Trrklk le Alakasz beyaz Trk Meselesi
Trk Halk Musksi Ezgilerini Derleme almalar Tarihesine Kronolojik Bir Bak
ekip Ayhan zk
Her Sabah Mart lklar le Uyanmak Doyumsuz Bir Senfonik Hadise
Yalnzlata Agresifleen Bir Toplum indeyiz
Prozodi Dediin Nedir Ki?
"Bilge Mimar" Imz Ayn Zamanda Bir Neyzen - Muskinast
Doru Bir Osmanl Muski Tarihi
Tanbur Cemil Bey
Avrupa" da Mzik , Trkiye" de Siyaset; Fazl Say Her Zaman Bunu Yapyor

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Vefatnn 67. Ylnda Ziya Osman Saba Y Rahmetle Anyoruz... [iir]
ki Bedene Tek Ruh [iir]
Ad Konulmam Duygular [iir]
Ak Bir Terennm se [iir]
Hayal Bazan Gerei Aar [iir]
Sensizlik Beyitleri [iir]
Yamuru Beklerken [iir]
Her ey Gemite Kald [iir]
Vesvese [iir]
"" Mzi Kalbimde Yaradr "" [iir]


Salih Zeki avdarolu kimdir?

Otuz yldan fazla bir sredir Geleneksel Trk Muskisi eitimi aldm. skdar Muski Cemiyeti' nde 20 yl korist - solist olarak grev yaptm. Bu gz Trk Muskisi zerine makaleler yazyorum. (bkz. www. musikidergisi. com)

Etkilendii Yazarlar:
N.Fazl , C.Meri, B.Ayvazolu,


yazardan son gelenler

bu yaznn yer ald
ktphaneler


yazarn ktphaneleri



 

 

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Salih Zeki avdarolu, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.