..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Sevgi en azgn yrei uysallatrr, en uysal yrei azdrr. -Alexis Delp
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Deneme > Meslekler & Yaam > Haydar Kprlolu




7 Temmuz 2011
Nazm Hikmet ve Soyaac  
Haydar Kprlolu
Nazm Hikmet yazm, 2004'de 'Gn Am, kitabmda, iir ise 1996 ylnda ayn ismi tayan kitabmda yaynlanmtr. Az da olsa deiiklik yapld, an eklendii iin gnmz tarihi verilmitir.


:CIGB:
Nazm Hikmet ve soyaac

Gazetelerin yazdklar ‘Komnist’ veya ‘Sapk Fikirliler’ deyimleri kafalara taklrd. O yllarda bu ve bu gibi dnceler yalnzca ‘Nazm Hikmet’ iin sylenirdi. Hatta ‘Rusya’ szcnde bile su aranrd. Nazm Hikmet’in iirlerini okurken yakalanrsanz, uyuturucu satn alm gibi yarglanrdnz. Nereye kadar gidecei belli olmayan, bir karalama furyas balamt. Yalnz Nazm Hikmet’le, Sabahattin Ali deil, pek ok kii bu dnceden dolay sulanyordu.

Bir yayn yasaklanrsa ilgi de artar. Bu sebeple gen nesil, bulduu yerde Nazm’n iirlerini okuyordu. Devrin ynetimi de, yakalad genleri gzetim altna alyor, hatta tutukluyordu. Yasakl iirleri okuyanlar dnda, daha basit sebeplerle de tutuklananlar vard. rnein; meyhanede, iki kiinin konumasnda bir tanesi, Rusya’nn uaklarndan, fzelerinden bahsetmi. Bu konuma Rusya ve ynetim eklinin propagandas diye yorumlanarak, yoldan geen polise yaplan ihbar sonucunda iki ahitle tutuklandn gazetelerden reniyorduk.

1945 ylnda Nazm Hikmet’i hapishaneden kurtarmak, mahkeme kararlarnn dzeltilmesi iin youn bir medya olumutu. Nazm’da baz hastalklar grld iin, bunlara meclisten, bir milletvekili ve Nazm’n dolayl yoldan days olarak, Ali Fuat Cebesoy da katlmt.*
Nazm Hikmet bir sre Bolu’da retmenlik grevinde bulunur. 1921’de SSCB’inde, ‘Dou Halklar niversitesi’nde renim grmtr. Emek kutsal ve gzeldir. Emek para ile birleirse tabii daha da gzeldir. Durup dururken kolektif mlkiyete, Marx ve Engels tarafndan ileri srlen ekonomi grlerin gndeme getirilmek istenmesi, devrin yneticilerini de rahatsz ediyordu.
O tarihlerde (1920’li – 1930’lu) yllarda fikre, fikirle cevap verecek aydnlarmzn az bulunduu kansndaym. Nazm Hikmet’in iirleri bu nedenle olaylar yaratyordu.
Nazm Hikmet olayna baka alardan da bakmak gerekir. Kurtulu Sava’nn henz bitiminde bulunmamz, Cumhuriyet devrimlerinin birbiri ardndan gelmesi, bu devrimlere uyum salama hassasiyeti, birka ehirde ‘stikll Mahkemeleri’nin kurulmas ve nihayet yce Atatrk’n yurt dna taan milliyeti kiilii, Rusya ile tarihten gelen dmanlmz, bu olayda ne kan parametrelerdir.

Nazm’n o zamanki aydn kiilii ile birlikte, soyaacna bakacak olursak, olaylar zincirini daha iyi deerlendirebiliriz. Kendisi gibi bir sre retmenlik de yapan, Nazm’n yakn dostu Yazar ve Gazeteci ‘Vala Nurettin’in ‘Bu dnyadan Nazm geti’ kitabnda zetle u bilgiler vardr:

“Nazm Hikmet’in anneanne tarafndan byk dedesi ‘Mir Mehmet Ali Paa’dr, yani Marealdr. Mir Mehmet Ali Paa’nn drt kz vardr. Birincisi, Harekat Ordusu Kumandan Cihangirli Hsn Paa ile; kincisi smail Fazl Paa ile evlenmiti. Bu hanm, Ali Fuat Cebesoy’un annesi olmaktadr. nc kz, ‘Trk Dili’ zerinde almalar olan, Dilci ‘Enver Paa’ ile izdiva yapmtr. Enver Paa’nn bu hanmdan iki kz vardr. Bunlardan birisi, Nazm’n annesi Celile Hanm, dieri de Sara Hanm’dr.”

Yukarda ad geen Hsn Paa’nn torunu, Eski Trkiye i Partisi Bakan Mehmet Ali Aybar’dr. Dolaysyla Nazm Hikmet’in akrabasdr. Bu aile fotoraf iine ‘Madam Ortanse’ adnda bir Fransz bayan da girmektedir. Baz kitaplarda ‘Madam Ortanse’nin, Nazm Hikmet’in dedesi, Dilci Enver Paa’nn ikinci hanm olarak yazlmtr.

Bir zamanlar Enver Paa tarafndan Erenky’de zel bir lise almtr. Okulun Mdiresi ‘Madam Ortanse’dir. Kzlar ‘Matmazel Suzan’da retmendir.”*

Nazm’n ite bu soy yaps, ilgi ve ilikileri zamanla kamuyu pheye drm, ok kez kararsz klmt. Milliyeti mi?.. Vatan haini mi?.. Nasl dnlmesin ki, bir tarafta Kuvay- Milliye ruhunu iiriyle yanstrken, br tarafta bir Rus vatanda gibi davranmtr. 1950 Mays genel affndan sonra Rusya’ya gidii, ‘komnist kimliini ortaya kard’ eklinde yorumlanmt.

Trkiye’de herkesin hemfikir olduu air kiilii ve iiriyle yanstmak istedii fikirleri, zaman iinde Nazm’ hakl karmtr. Yalnz ideolojik konularda deil, buna benzer baka konularda da pek ok kii haksz olarak hapishanede yatm, eitli ekilde lm, ldrlm olduu muhakkaktr.
Nazm Hikmet’in gerek aleyhinde, gerekse lehinde yazabilecek ok ey var. Zaman am iinde Nazm olayn, baka olaylarla kyaslarsak, Nazm’a hak verme durumunda kalrz. Nazm’n air kiiliine kimsenin sz yok. Vatan sevgisine gelince de iirlerine duyulan ilgi kadar, gene kimsenin syleyecek sz olmamas gerekir. Asl nemli olan da budur.

*Nazm Hikmet’in Anneannesiyle, Ali Fuat Cebesoy’un Annesi kardetirler. brahim Erol Ataer Kzl Rapor S.62

•Alntlyan, brahim Erol Ataer, Kzl rapor, S. 62-63


Bir iir ve bir an
evrimindeki ocuk

al ellerimi senin olsun polis amca
parmak izlerini al
kaplarn alm ellerim,
penceresinden gl vermek iin.

al al sizin olsun bu yzm
fotorafn ek, arivde sakla
negatifi bende kalsn
bir mr boyu,
onunla byyeceim.

al beni ieriye, hapset
toplumundan bl beni
dlerimi brak bana ,
yaarken greceim.

senin olsun oyuncaklarm,
kurduklarm, kuracaklarm da
dizildim kp kp stne koyarak
vardr ya o dev ieden kan,
masalda leceim.

yllar bldn gnlere
gnleri saatlere
kesit gsterdin bize
evriminde ki ocuk
gnein her batnda,
bydn her akam
yarnlara alndan,
kldm bil ki ocuk.


Bir an

Kk saylabilecek matbaama, 1961 ylnda elinde dosyasyla bir ahs geldi, Ankara’da yeni bir gazete karacaklarn ancak bir n alma yapmak istediklerini syledi. Gazete normundan daha kk prototip bir gazetenin matbaamda yaplp yaplamayacan sormutu. Ben de:

“Bu almalarnz, gazeteyi basacanz matbaada da yaplabilir” dediysem de, oradaki makinelerin uygun olmadn, bendeki pedal makinesi ve hurufatlarn yeterli bulunduunu syleyerek beni, bu i iin evet demek zorunda brakmlard.

yerinde 17 x 25 cm. llerinde 8 sayfal gazetenin almalarna balamtm. Getirdikleri sayfa mizanpaj ve beendikleri yaz karakterine gre manet ve stun balklarn dizerek, akam ge saatlere dek bir iiyle ura veriyorduk..

Bazen tek, bazen iki kii olarak gelen adamlarn kim olduklarn bir iki gn iinde anlamtm. Yapacam bir ey yoktu. O yzden iime devam ederek sonucu beklemek zorunda kalmtm.

O yl iinde mterilerim arasnda ‘Rusya Byk Elilii’de vard. Eliliin kartvizit ve resepsiyon davetiyeleri gibi benzeri fantezi basm ilerini yapyordum. ‘Rusya Bykelilii’nin gnderdii kartvizit ve ngilizce resepsiyon davetiye basm ilerinin, sanat ynyle vnlecek bir yn varsa da, dier yn ise bizi dndryordu. Ruslar pasajn bulunduu matbaaya geldii zaman, arkalarndan da takipileri gelirdi. Bu takipiler bazen bir simiti, bazen bir ayakkab boyacs klnda ya da sradan bir vatanda kimliinde grnrd.

Bu gelen kiiler, prototip gazete kartmak bahanesiyle ‘Rusya Bykelilii’nden gelenlerle benim aramda bir iliki aryorlard. Bu ve buna benzer phelerle, her gn eitli ekillerde sorgulayarak sonu almak istiyorlard. Bykelilik mensuplarnn gelmesini bekliyorlard ama, o gnlerde gelmemilerdi.
Bu arada kendilerinin de hakszla uradndan sz ederek, kendilerini bana yaknm hissini uyandrarak devlet, millet, adalet ve benzer kavramlar hakknda dncemi renmek istemekteydiler.

yerimde 10-12 gn sayfa mizanpajlar yaplp baslmt. Yapacak i de kalmam, faturay deyerek gitmilerdi.

Aradan be gn gemiti ki ‘Necati Bey Caddesi’nde bulunan ‘ankaya Emniyet Amirlii’nden arlmtm. Birka gn iinde giderim, diye dnrken; gelen memur : . “Acele isteniyorsunuz!” diyerek ‘Emniyet Amiri’nin karsna karmt.

Kap altlarndan ideolojik sloganlar ieren, solculuu, Nazm Hikmet’i ven baslm brorler atlmakta olduunu syleyip brorleri gstererek, nerede basldna dair bilgi isteyerek, bunlar kimlerin yaptn sormulard.




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.


Yazarn deneme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
iir Niin Yazlr
Akba Kitap ve Yaynevi
air ve iir
k Git Artk Ey klim
Gn Am
Su da ler Gls
Atatrk Diktatr Myd?
Ylann Ba Kkken Ezilmeliydi
Hak Verilmez Alnr ve ike
Zamann Ankara'snda Cumhuriyet Bayram

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Ak Veysel ve Necip'in yks [iir]
mer Hayyam [iir]
Nostalji [iir]
Hikaye-i Osmaniye [iir]
Bakn Ne Diyor Eyyam [iir]
Volga Mahkumu [iir]
Gnl Ars [iir]
Yiidi ldr Hakkn Yeme [iir]
Mhr Hmayun [iir]
Millete Atlan Goooool! [iir]


Haydar Kprlolu kimdir?

lerleyen yamdan dolay ksa yol tabiriyle, konularm daha ok nazm olarak ifade etmeye alyorum.

Etkilendii Yazarlar:
Yaad an arpk dzenini sergileyen yazar veya kiiler.


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Haydar Kprlolu, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.