..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Deiim dnda hibir ey srekli deildir. -Heraklitos
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Eletiri > Unutulamayan Dnemler > Ya Irmak




7 Temmuz 2022
Negatifin Diyalektii  
Ya Irmak
nternette ne ararsanz buluyorsunuz. Videolar, kitaplar, belgeler, eyalar Mini bir taramayla istediiniz dokmana annda ulaabiliyorsunuz. Bir zamanlar yakn bir gelecekte internetten tra bile oluruz diye espri yapmtm ama bunun da gerekletiini grdm.


:CCI:
nternette ne ararsanz buluyorsunuz. Videolar, kitaplar, belgeler, eyalar Mini bir taramayla istediiniz dokmana annda ulaabiliyorsunuz. Bir zamanlar yakn bir gelecekte internetten tra bile oluruz diye espri yapmtm ama bunun da gerekletiini grdm.

Peki, bu nedir? Ya da bu gidi nereye?

Bunca belge, fotoraf, videonun serbest bir ekilde dolamda olmas neyin gstergesi? nsanlarn bunlar ne iin paylatn, neden paylatn sorgulayacak deilim. Ama o video ve fotoraflarla birlikte gemi yllar ve ve bitirememi olmalarn ister istemez sorgulamak zorunda kaldm.

rnein, Facebook da bilgisine sayg duyduum bir abimizin rencilik yllarna ait fotorafnn altna lkenin durumuyla ilgili vg dolu szleri dikkatimi ekmiti. Ben de merak ettim. Oturup 1970li yllarn ocak ayndan itibaren gazete arivlerini tek tek taramaya baladm. Yaptm onca aratrmaya ramen; i acc, ruh okayc, yenilik adna bir gelimeye ve ilerlemeye rastlayamadm.

Tam tersine 70li yllar bu lkede terrn pik yapt, ekonomik krizlerin had safhada olduu, sosyal kntnn tavan yapt yllar olarak karmza kyor. Hatta bu durum o yllarn sinema filmlerinin, afilerine bile yansm. Bin bir eit yozlamann yaand bu yllar akl banda bir insan nasl vebilir diye dnmeden edemedim Hele hele 70li yllarn ikinci yarsna baknca insanmzn bunalm an yaadn grebiliyorsunuz. Ben mi bir ey karyorum, neresindeymi o yllarn gzellii diye merak ediyorsunuz Belki abimiz yaync olduu iin yaynlardaki eitlilik asndan byle yazm olabilir diye hsnzan ettim. Ancak yle bile olsa o srklenme iinde yaynlardan kimler ne derece yararlanabiliyordu o da ayr bir aratrma konusu.

Nitekim byk resme baknca o yllarn hayatmza birden girmediini fark ettim. 1960l yllarn, 70li yllarn uzants olarak grdm ve 80li yllarn hazrlaycs Ama bu ak iindeki en tepe olumsuzluk erisinin 70li yllara ait olduu da gn gibi ortadayd. Arivleri taradka insan, yaananlar karsnda insanlndan utanyor Hakszlklar, yozlamalar, ekonomik, sosyal, kltrel ykntlar okuduka soluunuz kesiliyor, nefesiniz tkeniyor, mrden mr gidiyor

Dnebiliyor musunuz 70li yllarda insanlar sokaa bile kamam. Evet, sokaa kp gezmek, evinin nnde oturup bir komuyla ay imek, muhabbet etmek veya ocuklarn liseye, niversiteye gitmesi bile yrekleri yerinden oynatan durumlar! Abiye bunlar belgeleri ile yaznca yle dedi: Evet hakl olabilirsin ama o dnemde karclk, bencillik yoktu! Yahu, bakkallar bile karaborsaclk yapmlar ite. Yalar, aa konulmaz, tezgh altna alnrm. Bir yerden bir yere yolculuk yapabilmek mmkn deilken zoraki gidenler arabalarnn bagajna benzin bidonu koyup yle gidermi. Bunlar bencillik, karclk, deil mi?

O yllarda bencilliin, karcln yok olmas iin ne yaplm peki? Gazetelere gre sosyalizm tek areymi Yani tm olumsuzluklar, aresizlikleri devletletirmek; otarik ve totaliter bir devlet yaps kurmakla yok edebilirlermi! Genlerin hayal ve heyecan da buymu! Bat demokrasisi tukaka, burjuva oyunuymu bu yzden de tek yol devrimmi! Petrol bizde ok vard ama Bat karttrmyor, kendisi de karmayp kuyular krletiyormu. Gazete arivlerine gre 70li yllar zaten sol aydnlarn genler tarafndan benimsenip idealize edildii yllar olduunu hatrlatmam gerekiyor.

Uzun lafn ksas her dnemin negatifleri, bir sonraki dnemi zehirlemi gemi. 1950li yllarn negatifleri, 1960l yllar; 1960l yllarn negatifleri de 1970li yllar te negatifin diyalektii de byle iler hale gelmi. ayet bu durum bilinse o zehirlenmeyi nleyici tedbirleri alabilirsiniz ama o uurun olumas ancak 2020 ylndan sonraya nasip olmu. 70li yllarn negatifleri de tepkisel yntemle bizim kua yani 80 kuan zehirlemedi mi? Dnemimizde siyasetiler, yneticiler, brokratlar vs.. verdikleri tepkilerde itidali elden brakmasaydlar bugn 80li genler maymuna dnmezdi herhalde.

Burada baka bir nemli husus daha var: Negatifler hem kendi etkileriyle zararl olmular, hem de kendilerine gsterilen tepkilerle Zulme uramak ktdr de tepkisel zalim haline gelmek daha ktdr; nk daha ok ey kaybettirmi. Bu hakikat en zor anlalan hakikatlerden biri; solda da sada da, tarihte de imdi de. Mesela kan davasn herkes bilir; fakat nefsaniyet davalar, bilinmeden, sinsi sinsi, derin derin ve en yaygn biimde iler durur. tiraf bile edilmez ki, tedavi edilebilsin. Tepkisel zalim olmann byle de bir dk younluklu uzants var ne yazk ki! stelik tedavi edilmezse srer gider Birok anlamsz ihtilaflarn kayna budur! Bir adam grrsnz, batan aa deimitir; fakat baz nefsaniyet noktalar ve hatralar sanki yp durur.

Nefsaniyetin, nefsani tutkularn, fkelerin takntlarn en byk zarar dnceyedir. Dier zararlar eitli ynlerden ksmen telafi ve tedavi edilebilir, kii buna ok direnemez. Ama nefs kalp ile akln arasna girdii iin, gne tutulmas gibi bir akl tutulmasna yol aar ve arada irade de ilemez hale gelir. Kalbin n alamayan akl zeletirisiz bir akldr; o tr eyler gururuna hatta onuruna dokunur. Nefsini, fikr planda kale gibi savunur; baka yerlerde yumuak olabilir, burada granit gibidir, elik gibidir! Zerre kadar etkilenmez zeletiri davetlerinden. Kalbine bir yol bulsanz da; ulatrdnz ey, nefs perdesinin ardnda kalan aklna yansyamaz. Keser onun yolunu. Kalp ile merhamet edebilir; ama kalp ile akletmeye yanamaz. Bu yzden de kendisine zeletirili, itidalli, basiretli olma tesirlerini ulatramazsnz. Byle olunca kalbin sevgisinde bile fart- muhabbet benzeri shhatsizlikler meydana gelir. stikamet tutturulamaz, btnlk salanamaz Akta, ilikilerde bile byledir bu. Birebir yaamlm bile vakidir yani.

Evet, sanyorum tm insanlar hatta insanlk, ok bilgiyle vnmek yerine az ve salksz dnce retme aczinden ikyeti olmal ama ne yazk ki millet olarak byle bir ikyetimiz ve sorunumuz yok.

ahsen bu evrensel mahrumiyetten ben ok sarsldm Umarm sizler de sarslrsnz

Kaln salcakla



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.


Yazarn eletiri ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Yarn Bekleyebilir iir Kitab zerine
Arzu Yeterli Deil
Hizipi Memur Partisi Chp
The Man Who Wasnt There 2001 (Orada Olmayan Adam)
Sempati ve Antipati
No Comment
Terr Bitmedike
Siyasetin Kilidini Amak
Bize: "Bol Acl" Ak Ltfen
Trafik Bir Aynadr

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Bilemezsiniz [iir]
Tesirsiz iir [iir]
Ayrln Bitii [iir]
Kar Duas [iir]
Sevgiliye Hasretle [iir]
Geceye Kside [iir]
Beste-i Nigar [iir]
Benimle lr Msn? [iir]
Kehribar Gzlm [iir]
Yr Grdm [iir]


Ya Irmak kimdir?

Felsefe ve edebiyat a! Yaync, gazeteci ve kitapsever. . .


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Ya Irmak, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.