..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Hereye imgelem karar verir. -Pascal
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > nceleme > Yazarlar ve Yaptlar > Ya Irmak




12 Mart 2022
Elem iekleri  
Ya Irmak
Hilmi Yavuz, Alianzde smail Hakknn 1927 ylnda Elem iekleri adyla yaymlanan Les Fleurs du Mal evirisini yayna hazrlayan yazarlarmz arasnda yer alyor. Dilimizdeki bu ilk eviriyi dier Ktlk iekleri evirilerinden farkl bir yere koyan Yavuz, iirlerin Osmanlca metnini Franszca orijinalleriyle tek tek karlatrdn aktarmt.


:GFJ:
Hilmi Yavuz, Alianzde smail Hakknn 1927 ylnda Elem iekleri adyla yaymlanan Les Fleurs du Mal evirisini yayna hazrlayan yazarlarmz arasnda yer alyor. Dilimizdeki bu ilk eviriyi dier Ktlk iekleri evirilerinden farkl bir yere koyan Yavuz, iirlerin Osmanlca metnini Franszca orijinalleriyle tek tek karlatrdn aktarmt.

Hilmi Yavuzun Hurufi iirlerinde (2004) yer alan a, , k (iki) yle balyor: elem iekleri aldlar / elif lm mm.

Her zaman iin etkileyici (ya da sihirkri) bulduum bu dizeler, Yavuzun sahih iir anlayn sadece alt kelimede younlatran bir btnlk oluturmutur hi kukusuz. te bu btnln bir parasnda Charles Baudelaire ve Elem iekleri, dier parasnda Kuran ve Bakara sresinin ilk ayeti yer alr. airin ustal, yapt basit bir dokunula modern Trk iirine has bu ieklerin grkemli bir ekilde almalarn salamtr.

Yavuz, Alianzde smail Hakknn (1871-1944) 1927 ylnda yaymlanan Les Fleurs du Mal (1857) evirisine Elem iekleri adn vermi olmasn her zaman ok nemsemi ve bu eviriyi dier Ktlk iekleri evirilerinden farkl bir yere koyduunu birok kere dile getirmitir.

166 iiri tek tek karlatrd

Hilmi Yavuzun bu kitaba ilgisinin poetik verimi olarak yukardaki dizelerin metinleraras dzlemini iaret edebilirim. Ancak bu ilgi Ali hsan Kolcunun Alianzdenin Elem iekleri evirisini 2005 ylnda Latin harfleriyle yaymlamas zerine farkl bir ynelim kazanr, zira Yavuz, 2011 yl banda Kolcunun yaymndaki talihsiz okuma hatalarn kendi polemik slbu ile eletiren iki yaz yazar. Kolcu bu yazlara, ilgili almasnn basm aamasnda gerekleen teknik hatalardan daha nce Yavuza bizzat bahsettiini belirterek cevap verir ancak dzeltilmi bir ikinci basky ise yaymlamaz. Bu yzden Hilmi Yavuz tarafndan hazrlanan Trkedeki bu son Les Fleur du Mal yayn iin, Alianzde smail Hakk evirisinin, her iki anlamda da ok gecikmi ikinci basksdr diyebilirim. Her iki anlamda da Elem iekleri ve Alianzde zerine balkl giri yazsnda Yavuz, enmedim, oturdum ve tam drt yl yaz aylar boyunca Kolcunun Elem ieklerindeki 166 iiri hem Alianzdenin Osmanlca metniyle hem de Baudelairein Les Fleurs du Mali ile tek tek karlatrdm diyerek almasnda izledii yntemin rehabilitatif zn de aklar.

Les Fleurs du Malin Trkedeki ilk evirmeni kimdir?

Efendim, Alianzde smail Hakk Bey, nl mimarlarmzdan Sedat Hakk Eldemin babasdr. 1889 ylnda Mlkiyeyi bitirdikten sonra Hariciyede almaya balayan Alianzde, 1909 ylnda Marsilyaya, 1918 ylnda Mnih bakonsolosluuna atanr, 1925 ylnda ise kendi istei ile Hariciyeden emekliye ayrlr 1891-94 yllar arasnda Mektep dergisinin bayazarln stlenen Alianzdenin burada iftlikte adl bitmemi bir roman ve Ali ir Neva hakkndaki inceleme yazlar yaymlanr. Bu dnemde yazdklarnn nemli bir ksm ada Osmanl yazarlarnn biyografilerinden oluturur: Trk Muharrirleri, Muasr airlerimiz, Osmanl Mehiri debas balca almalar arasnda yer alr. 1895 ylndan sonra ise edeb faaliyetlerini eviri ile snrlar. Alianzdenin en bilinen evirisi ise kukusuz (biraz da Hilmi Yavuzun ilgisi sayesinde) Elem iekleridir.

Trkedeki bu ilk btnlkl Baudelaire evirisi kitaplamadan evvel Abdullah Cevdetin (1869-1932) ctihad gazetesinde tefrika edildiini biliyoruz. Alianzde, Mtercimin fadesi balkl nsznde tecrbe kabilinden yapt Baudelaire evirilerini gzden geirip yaymlamasnda, Abdullah Cevdetin teviklerinin etkili olduunu belirterek: Geende bir mnasebetle Bodler ve sr hakknda mdvele-i efkr ederken vaktiyle, Elem ieklerini tecrbe kabilinden tercme etmi olduumu ve asllarndaki letfeti muhafaza edememekle beraber -essen buna imkn da yoktur- bu tercmelerden mell iri hakknda umm bir fikir hsl edilebileceini sylemi idim. Hazr bulunanlarn ve o meynda pek eski ve kymetli arkadam Abdullah Cevdet Beyin tevik ve srr zerine hayli eski zamana ait olan bu tercmeleri bugn bir kere daha gzden geirdikten sonra enzr- mtlaaya vaz ediyorum diye not der.

Nitekim kitabn sonunda da (evrimyazlarn Sakine Korkmazn yapt) Abdullah Cevdetin Elem iekleri ve Baudelaire zerine yazd iki yaz yer almakta ve bu yazlarnda Abdullah Cevdet de Alianzdeyi kendisinin tevik ettiini sylemektedir. Her ikisinin temel kaygs da Baudelairein modern iiri haber veren bu skandal yaptnn, Trkede yeterince iyi anlalp anlalamayacadr.

Alianzde, Hgo, Lamartin ve Mselerin rengn tahayylt ve tasavvurtndan zevk alan terbiye-i fikriyyemiz acaba bu gayr-i mnis teheyyct, bu acb hevest ve garib terkibt birdenbire nasl telakk edecektir? diye sormasdr.

Baudelairee ada yaklam

Alianzde bu nszde Les Fleurs du Malin ilk basksndan kendi zamanna kadarki geliimini de ksaca zetler. Bu balamda verdii bilgiler Baudelaire ve yaptn gayet ada bir bak as ile ele aldn gstermektedir. Nitekim evirisi iin esas ald 1911 basksnda yer almayan ve Baudelairein yeni fikirler zerine icra ettii tesiri gstermek iin eklenmesi gerektiini dnd yazy, 192526 yllarnda yaplan bir btn eserleri basksndan alr. Bu yaz yeni irlerden ve Encmen-i Dni azasndan Pol Valeriye aittir. Bu yazdan evvel ise 1926 ylnda yaymlanm ksa bir Baudelaire biyografisini Elem ieklerine ekler. Abdullah Cevdet, Valrynin bu yazs iin yeni nazarlar muhtevdir ve pek ldr; fakat ben Teofil Gotienin Bodler hakkndaki maruf mtalanamesini bin kere tercih ederdim ve Trk kariileri iin bunun da tercme ve esere ilavesi ok nafi olurdu der.

Abdullah Cevdetin tercihi kendisinin olduu kadar ada olan edebiyatlarn kuramsal/zihinsel hattn da belli etmektedir. Valrynin Edgar Allen Poenun, Baudelaire iiri zerindeki dntrc etkisini n plana karan modernist eletirisinin, zihinsel karln 19. yzyln ilk yarsndaki Fransz edebiyat modalarnda bulan 20. yzyl ba Trk edebiyats iin anlalmas haliye g olmutur. Bu balamda 20. yzyl banda doan yeni neslin Thophile Gautiernin (1811-72) parnasyen duyarlndan ziyade, Paul Valrynin (1871-1945) modernist yaklam ile daha uyumlu olduunu syleyebiliriz.

Evet, Elem ieklerinin Trkedeki servenini bilen bilir, bilmeyen de bu deneme vesilesi ile fikir sahibi oldu

Kaln salcakla

Meraklsna Not: Hasan Ali Ycelin Hilmi Yavuzun eletirilerine cevabn aa linkten okuyabilir.

http://yenielestiri.com/tag/elem-cicekleri/



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn yazarlar ve yaptlar kmesinde bulunan dier yazlar...
Tarihimizi Aydnlatan Bir Kitap
Sefil Tarihilerimiz!
"Tufandan nce" Kitab zerine Notlar
Cahit Stk Bugn de Yarn da Okunacaktr
Sadettin Kaplan Kimler Tanyor?
O, Gariplere Ne Mutlu
Prof. Dr. Ahmet Yaar Ocak Kimdir? Eserleri Nelerdir?
Kum ve Kp
Sz iir Olan Sultanlar
Dalndan Koparken Tekrar Aan

Yazarn nceleme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Byk airlerin iirleri Nasl Okunur?
Edebiyat Dncesi zerine
Kldarolu Tayyip Erdoann muhalifi mi, Yoksa, mefhum - U Muhalifi mi?
Bartl Cadlar
Devletler Nasl lr?
iirin ifresi Nasl zlr?
Pavesenin Yaama Ura
Dilin Dndrdkleri
Hasretin Sebebi: lham
Cihan Harbi Yahudiler ve Trkler

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Szn iei [iir]
Sakin Bir Ac [iir]
Bilemezsiniz [iir]
Gzbebei Turusu [iir]
Sevgiliye Hasretle [iir]
Geceye Kside [iir]
Benimle lr Msn? [iir]
Beste-i Nigar [iir]
Tesirsiz iir [iir]
Kehribar Gzlm [iir]


Ya Irmak kimdir?

Felsefe ve edebiyat a! Yaync, gazeteci ve kitapsever. . .


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Ya Irmak, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.