..E-posta: Şifre:
İzEdebiyat'a Üye Ol
Sıkça Sorulanlar
Şifrenizi mi unuttunuz?..
Sanat doğaya eklenmiş insandır. -Bacon
şiir
öykü
roman
deneme
eleştiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
Üyelik
Yazar Katılımı
Yazar Kütüphaneleri



Şu Anda Ne Yazıyorsunuz?
İnternet ve Yazarlık
Yazarlık Kaynakları
Yazma Süreci
İlk Roman
Kitap Yayınlatmak
Yeni Bir Dünya Düşlemek
Niçin Yazıyorum?
Yazarlar Hakkında Her Şey
Ben Bir Yazarım!
Şu An Ne Okuyorsunuz?
Tüm başlıklar  


 


 

 




Arama Motoru

İzEdebiyat > Eleştiri > Tarihsel Olaylar > Yûşa Irmak




10 Mayıs 2021
Yılan ile Musa; Süleyman ile Karınca  
Yûşa Irmak
Şair Nailî’nin (ö. 1666) bir gazeli şu beyitle başlar: “Mârız ki asâ-yı kef-i Musâ’da nihanız Mâr anlama mûruz ki teh-i pâda nihânız.” Yani, “Biz yılanız; Musa’nın elindeki asada gizli bir yılan… Belki yılan da değiliz; ayak altında ezilen bir karıncayız biz.” Allah Musa’ya “Asanı yere at!” buyurdu. Sihirbazların yılanlarını yutan bir ejderha oldu asa. Ardından, “Asanı eline al!” emri geldi ve eşya aslına döndü. Tuva vadisinde yed-i beyza ile birlikte kendisine verilen bu asa, Allah elçisinin mucizesi oluvermişti bir anda.


:AGB:
Şair Nailî’nin (ö. 1666) bir gazeli şu beyitle başlar:
“Mârız ki asâ-yı kef-i Musâ’da nihanız
Mâr anlama mûruz ki teh-i pâda nihânız.”

Yani, “Biz yılanız; Musa’nın elindeki asada gizli bir yılan… Belki yılan da değiliz; ayak altında ezilen bir karıncayız biz.”

Allah Musa’ya “Asanı yere at!” buyurdu. Sihirbazların yılanlarını yutan bir ejderha oldu asa. Ardından, “Asanı eline al!” emri geldi ve eşya aslına döndü. Tuva vadisinde yed-i beyza ile birlikte kendisine verilen bu asa, Allah elçisinin mucizesi oluvermişti bir anda.

Cennette Hz. Adem’in şeytan tarafından iğvasında da yılan vardı ve bir sopa olarak onunla birlikte cennetten dünyaya indirilmişti. “Sopa (1) cennetten çıkmadır” sözünün gerçek anlamı da bu idi zaten, yoksa can acıtan sopa değil.

Yılan soğuk ve çirkin bir yaratık olarak girmiştir dünyamıza oldum olası. Doğrudur; ama bir peygamber elinde de mucizedir o. Bu açıdan bakıldığında yılan nefistir; insanın masivaya ait isteklerine zemin teşkil eden benliği yani. Şeytanî bir yan vardır onda, Rahmanî olan gönle karşılık ve insan, kendisini aldatan nefsi öldürmek için çalışır daim. Nefis, yalnızca insanda vardır ve bu yönüyle nefis sahibi insan Allah’ın bir mucizesidir. Yılan nefsiyle birlikte yaratılmıştır insan, eşref-i mahlukât olabilmek için. Yılan olmasaydı içinde, insan melek olurdu zahir. Nitekim nefsi olmadığı için iyilik ve kötülükle savaşı yoktur meleğin. O hâlde başarı, yılanı öldürmekten ibarettir.

Nailî yukarıdaki beytinde “Mârız..” derken aslında “Biz nefis sahibi insanız” demek ister. Musa’nın elinde bir mucize olarak varız ve bu mucize gereği nefis ile savaşırız. İyi de bir sonraki dizede şair sözünden rücu ile “bizi yılan sanma, karıncayız” diyor. Bu dahi doğrudur. Zehirli, büyük ve tehlikeli yılana karşılık küçük, güçsüz ve aciz karınca da insanı temsil eder. Tıpkı insanın da kainat içinde her türlü tehlikeye ve güçlüğe karşı savunmasız ve aciz oluşu gibi. Kimi yılan gibi, kimi karınca gibi olan insan… Kimi zaman yılan oluveren, kimi zaman karıncaya benzeyen insan… Yılan nefsini yenince karınca kadar sakin ve zararsız; karınca kadar üretken ve ictimaî beşeriyet… Tıpkı karıncaların en azgın yılanları bile yenmeleri gibi. Karınca olmayı kibrine ve mizacına yediremeyenler, acziyeti unutanlar ve benliklerini besleyenler yılanlaşır gitgide ve nefisleri emrinde kıvrılır dururlar; şekilden şekile, renkten renge.

Karınca ki Süleyman’ın cinler, emre itaat eden ifritler ve insanlardan oluşan orduları yaklaşırken bir vadide, arkadaşlarına “Yuvalarına girin.” demişti, “Süleyman’ın orduları sizi bilmeden ayakları altında ezmesin”. Sonra da Süleyman ile konuşmuş, davetine bir karınca buduyla gitmişti. Sultan ve peygamber olan Davud oğlu Süleyman, karıncadan öğütler almıştı o gün; eşref-i mahlukat sırrıyla dolu. Yılanı öldürmeye azmederek. Çünki akıl sahibiydi karınca, aklıyla biliyordu hakikatleri ve Yaratıcı karşısında aczini idrak edebiliyordu. Bilmeden, farkına varmadan üstüne basıp ezdiğimiz karıncalar gibi değil mi insan o İlahî irade karşısında. Üreten, yardımlaşan, ikram eden, akleden bir karınca, elbette büyüktür yeryüzüne korku salarak dolaşan yılandan. Çirkinlik yılana, güzellik karıncayadır o hâlde. Kötülük nefse, iyilik gönledir. Çünki gönülde ancak bir karınca boyunda süveyda taşır o. İdrakin merkezi olan süveyda… Ve bütün güzellikler oradan yansır gönül aynalarımıza; bütün sevinçler, sevmeler…

İnsan… Yılan ile karınca arasında gidip gelen yaratık. Her ikisi ile de bir öz ve özet…
Varlığın gerçeği, amacı, hedefi. Hani Galib Dede’nin dediği gibi:

“Hoşça bak zatına kim zübde-i âlemsin sen

Merdüm-i dîde-i ekvân olan âdemsin sen”

Yani: İbret nazarıyla bak kendine ey kişi! Ve anla ki sen âlemlerin özüsün. Sen, yaratılmışların gözbebeği olan “insan”sın.

Yılanlar ve karıncalar… Tercih bize bırakılmış…

(1) Bu sözün “Dayak cennetten çıkmadır.” şeklinde ki dayak kelimesi de yine “baston, dayanılacak şey, dayanak” demektir.




Söyleyeceklerim var!

Bu yazıda yazanlara katılıyor musunuz? Eklemek istediğiniz bir şey var mı? Katılmadığınız, beğenmediğiniz ya da düzeltilmesi gerekiyor diye düşündüğünüz bilgiler mi içeriyor?

Yazıları yorumlayabilmek için üye olmalısınız. Neden mi? İnanıyoruz ki, yüreklerini ve düşüncelerini çekinmeden okurlarına açan yazarlarımız, yazıları hakkında fikir yürütenlerle istediklerinde diyaloğa geçebilmeliler.

Daha önceden kayıt olduysanız, burayı tıklayın.


 


İzEdebiyat yazarı olarak seçeceğiniz yazıları kendi kişisel kütüphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi kütüphanenizi oluşturmak için burayı tıklayın.

Yazarın tarihsel olaylar kümesinde bulunan diğer yazıları...
Artık Kendine Gel Tarihçi!

Yazarın eleştiri ana kümesinde bulunan diğer yazıları...
Tartışma Edebiyatı veya Adabı
Aldatmanın Cezası Nasıl Kesilir?
The Black Dahlia 2006 / Cehennem Çiçeği
Sorumluluğa Davet
Ağır ve Hafif Erkekler! Biraz da Adalet
"Geçiş Dönemi Kadını" Olmak Kader mi?
25. Saat Filmi
Dünyanın Bütün Sabahları (Tous Les Matins Du Monde 1991) Filmi Üzerine Birkaç Kelam…
Chp: Eski Hamam, Eski Tas, Eski Nalın, Eski Tarz…
Affeder Misiniz?

Yazarın diğer ana kümelerde yazmış olduğu yazılar...
Med Cezir [Şiir]
Yâr Gördüm [Şiir]
Külle Yıkanır mı Sırlar? [Şiir]
Dediler [Şiir]
Kehribar Gözlüm [Şiir]
Med Cezir [Şiir]
Turnalar [Şiir]
Bilmiyorum [Şiir]
Yuh Olsun [Şiir]
Bıçkın Yüzünde Kehribar Gülüşü [Şiir]


Yûşa Irmak kimdir?

Felsefe ve edebiyat aşığı! Yayıncı, gazeteci ve kitapsever. . .


yazardan son gelenler

 




| Şiir | Öykü | Roman | Deneme | Eleştiri | İnceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babıali Kütüphanesi | Yazar Kütüphaneleri | Yaratıcı Yazarlık

| Katılım | İletişim | Yasallık | Saklılık & Gizlilik | Yayın İlkeleri | İzEdebiyat? | SSS | Künye | Üye Girişi |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

İzEdebiyat bir İzlenim Yapım sitesidir. © İzlenim Yapım, 2021 | © Yûşa Irmak, 2021
İzEdebiyat'da yayınlanan bütün yazılar, telif hakları yasalarınca korunmaktadır. Tümü yazarlarının ya da telif hakkı sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadır. Yazarların ya da telif hakkı sahiplerinin izni olmaksızın sitede yer alan metinlerin -kısa alıntı ve tanıtımlar dışında- herhangi bir biçimde basılması/yayınlanması kesinlikle yasaktır.
Ayrıntılı bilgi icin Yasallık bölümüne bkz.