..E-posta: Şifre:
İzEdebiyat'a Üye Ol
Sıkça Sorulanlar
Şifrenizi mi unuttunuz?..
Gerçeğin dili çok yalın. -Euripides
şiir
öykü
roman
deneme
eleştiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
Üyelik
Yazar Katılımı
Yazar Kütüphaneleri



Şu Anda Ne Yazıyorsunuz?
İnternet ve Yazarlık
Yazarlık Kaynakları
Yazma Süreci
İlk Roman
Kitap Yayınlatmak
Yeni Bir Dünya Düşlemek
Niçin Yazıyorum?
Yazarlar Hakkında Her Şey
Ben Bir Yazarım!
Şu An Ne Okuyorsunuz?
Tüm başlıklar  


 


 

 




Arama Motoru

İzEdebiyat > Eleştiri > Yazarlar ve Yapıtlar > Yûşa Irmak




12 Mart 2022
Genç Werther’in Acıları  
Yûşa Irmak
Goethe’nin ünlü eseri “Genç Werther’in Istırapları”nın Türkçe’ye çevrilmiş tüm eserlerini okuyup, birbirleriyle karşılaştırdım. Çünkü Almanya’nın dâhisi Goethe’nin bu eseri, tıpkı Shakespeare’in dramları gibi yeryüzünde yaşayan bir insan olarak beni de alakadar ediyordu.


:AEE:
Goethe’nin ünlü eseri “Genç Werther’in Istırapları”nın Türkçe’ye çevrilmiş tüm eserlerini okuyup, birbirleriyle karşılaştırdım. Çünkü Almanya’nın dâhisi Goethe’nin bu eseri, tıpkı Shakespeare’in dramları gibi yeryüzünde yaşayan bir insan olarak beni de alakadar ediyordu.

Fakat maalesef bu tercümelerin pek çoğunda Goethe’nin derinliğini, insanın kalbine nüfuz eden cümleleri bulmak mümkün değildi.

Romanın ilk bölümünde Homer’in etkisinde kalan Goethe, ölüm fikrinin ağır bastığı ikinci bölümde ise Ossian’ın etkisine girmiş. Ossian’ın lirik şiirlerini tercüme etme çok zor bir iş. Ancak, Goethe bunun üstesinden gelip; bu güzel eserin, hakkını vererek, derinliğini okuyucusuna duyurarak Türkçeye en güzel şekilde Senail Özkan kazandırmış diyebilirim.

Özkan’ın tercümesinde; “…Ey ölülerin ruhları, bu tepenin kayalıklarından, fırtınalı dağın tepesinden bahsedin! Konuşun, bu bana ürperti vermez! İstirahat için nereye gittiniz? Dağın hangi çukurunda bulayım sizi? Hafif bir ses bile duymuyorum rüzgârda, tepelerdeki kasırgadan esen bir cevap yok.” Ryno’nun insanı kuşatan sözleri ne kadar güzel: “Şırıltıları ne hoş, ey nehir, fakat duyduğum ses çok daha tatlı. Bu Alpin’in sesi, ölüler ağlıyor. Yaşlılıktan başı eğilmiş, ağlayan gözleri kıpkırmızı kesilmiş. Alpin, ey muhteşem ozan, bu sessiz tepede niçin ağlıyorsun, uzak kıyılardaki bir dalga gibi ağıt yakıyorsun?” Alpin’in Ryno’ya hayatın özünü aksettiren cümleleri bizleri derinden etkiliyor: “Şimdi evin daracık; yerin karanlık! Sen ki eskiden ne kadar büyüktün, heyhat, şimdi kabrin üç adım! Yegâne hatıran, başları yosun tutmuş dört taştan ibaret; yaprakları dökülmüş bir ağaç ve rüzgârda fısıltı çıkaran uzun otlardır, heybetli Morar’ın kabrini avcının dikkatine sunan. Sana ağlayacak bir annen yok; aşk gözyaşları akıtacak bir kız da yok.”

Evet, tercüme demek sadece dil bilmekle mümkün değil! Mütercim, tercüme ettiği dilin köklerine, kültürüne, töresinin nerelerden kökleştiğine, o milletin hassasiyetlerine, kuşbakışı da olsa vâkıf olmak zorundadır. Sonra kelimelerde bir asalet bulunmalıdır. Senail Özkan’ın tercümesi bu açılardan değerlendirildiğinde kesinlikle okuyucuyu etkisi altına alan güzel bir Türkçe’ye sahip. Hiçbir uyduruk kelime lisanını bozmamış, modası geçmiş Osmanlıca kelimeler de cümlelerinde yer almamış. Bu dil hem sanat hem de ilim bakımından bugünkü neslin gelecek kuşaklara bırakacakları bir hediyedir. Senail Özkan’ın “Genç Werther’in Istırapları”nın başlangıcındaki ifadelerini buraya alırsam, meraklı okuyucular, diğer tercümelerdeki ifadelerle karşılaştırıp tercümenin kıymetini anlayabilirler: Örneğin: “Zavallı Werther’in hikâyesine dair ne bulabildimse hepsini titizlikle topladım ve işte burada sunuyorum. Bu yüzden bana teşekkür edeceğinizi biliyorum. Onun zekâ ve karakterine karşı hayranlığınızı, sevginizi, mukadderatından dolayı da gözyaşlarınızı esirgemezsiniz. Ey onun gibi aynı azabı duyan asil ruh, sen de onun ıstıraplarıyla teselli bul ve eğer kaderin cilvesiyle veyahut kendi kabahatin yüzünden daha yakınını bulamazsan, bu küçük kitap senin dostun olsun.”

Görüyorsunuz ne kadar güzel, duru ve net ifadelerle anlattığını.

Büyük bir dâhinin romanı ortaya çıkarken elbette ki yazarın hayatından çok şey alır. “Genç Werther’in Istırapları”nı anlayabilmemiz için delikanlı Goethe’nin hayatını, başkalarıyla kurduğu münasebetleri, kültür seviyesini, toplumdaki durumunu bilmek gerekir. Öyleyse kahramanın ilk gençlik yıllarına da bakmak gerekir.

Okuduğum bu kitap da işte tam olarak iki bölümden oluşuyor. Okuyucu önce eseri okuyor, ardından “Genç Werther’in Istıraplarına Epilog” bölümüne geçiyor. İkinci bölüm de ise niçin yazdığını Senail Özkan şöyle dile getiriyor: “Okuyucu doğrudan doğruya romanı okumaya başlasın ve romanın atmosferine girsin diye mukaddime yahut giriş yapmak yerine, epilog yani sonsöz yazmayı tercih ettim.” Seviyeli bir aşk her insandan ortaya çıkmaz. Onun yüceliklerini okuyucu fark ediyor; epiloğu okuduktan sonra kitabı yeniden okumak ihtiyacını duyuyor insan.

Eserin yayınlanmasından elli yıl sonra, nasıl ortaya çıktığına dair bir soruya Goethe şu cevabı verir: “Yaşadım, sevdim ve çok acı çektim! Hepsi bu.” Bu cümle Goethe’nin ne kadar samimi olduğunu gösterir. Zaten büyük edebi harikaların temelinde her zaman bir samimiyet vardır. Bir dehanın gözleri keskindir; kendisine lazım olan malzemeyi sepetine istif eder, yeri gelince kendi üslubuyla yoğurup öyle ortaya koyar. Senail Özkan’ın belirttiği gibi Mevlânâ’nın şu sözü de Goethe’yi bize hatırlatır: “Hamdım, piştim, yandım.”

Senail Özkan’ın yapmış olduğu bu kıymetli tercümeyi bilhassa edebi çalışmalar yapan gençlerin istifade etmesini umuyorum.
Kalın sağlıcakla…



Söyleyeceklerim var!

Bu yazıda yazanlara katılıyor musunuz? Eklemek istediğiniz bir şey var mı? Katılmadığınız, beğenmediğiniz ya da düzeltilmesi gerekiyor diye düşündüğünüz bilgiler mi içeriyor?

Yazıları yorumlayabilmek için üye olmalısınız. Neden mi? İnanıyoruz ki, yüreklerini ve düşüncelerini çekinmeden okurlarına açan yazarlarımız, yazıları hakkında fikir yürütenlerle istediklerinde diyaloğa geçebilmeliler.

Daha önceden kayıt olduysanız, burayı tıklayın.


 


İzEdebiyat yazarı olarak seçeceğiniz yazıları kendi kişisel kütüphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi kütüphanenizi oluşturmak için burayı tıklayın.

Yazarın yazarlar ve yapıtlar kümesinde bulunan diğer yazıları...
Yarın Bekleyebilir Şiir Kitabı Üzerine
Asıl Afet, İnsanoğlunun Kuraklaşmasıdır!
Bilgeler ve Balıklar Kitabı Üzerine
Komünist Entelektüel, Şair, Yazar: Kemal Tahir Nemiz Olur?
Seni de Sonunu Göremediğin Lanet Kibrin Bitirecek Nihat Genç!

Yazarın eleştiri ana kümesinde bulunan diğer yazıları...
Negatifin Diyalektiği
Trafik Bir Aynadır
Hayde Hep Birlikte Arayalım Suçluları
İbb’nin Kestiği 112 Anıt Ağacın Acısına
Fikirlerin Namusu
Bu Seviye Merkeplerde Yok!
Amistad Filmi ve Türkiye’ye Gelen 70 Afrikalı Devlet Başkanları
Penis Bilgeliği
Sorumluluklarda Sağın da Solun da Payı Var!
Modern Külkedileri ve Meşhur Pabuçları

Yazarın diğer ana kümelerde yazmış olduğu yazılar...
Sevgiliye Hasretle [Şiir]
Lafzı Terennüm [Şiir]
Sana Bildirdiklerim [Şiir]
Bilmiyorum [Şiir]
Beste-i Nigar [Şiir]
Kehribar Gözlüm [Şiir]
Yâr Gördüm [Şiir]
Geceye Kâside [Şiir]
Benimle Ölür Müsün? [Şiir]
Med Cezir [Şiir]


Yûşa Irmak kimdir?

Felsefe ve edebiyat aşığı! Yayıncı, gazeteci ve kitapsever. . .


yazardan son gelenler

 




| Şiir | Öykü | Roman | Deneme | Eleştiri | İnceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babıali Kütüphanesi | Yazar Kütüphaneleri | Yaratıcı Yazarlık

| Katılım | İletişim | Yasallık | Saklılık & Gizlilik | Yayın İlkeleri | İzEdebiyat? | SSS | Künye | Üye Girişi |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

İzEdebiyat bir İzlenim Yapım sitesidir. © İzlenim Yapım, 2022 | © Yûşa Irmak, 2022
İzEdebiyat'da yayınlanan bütün yazılar, telif hakları yasalarınca korunmaktadır. Tümü yazarlarının ya da telif hakkı sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadır. Yazarların ya da telif hakkı sahiplerinin izni olmaksızın sitede yer alan metinlerin -kısa alıntı ve tanıtımlar dışında- herhangi bir biçimde basılması/yayınlanması kesinlikle yasaktır.
Ayrıntılı bilgi icin Yasallık bölümüne bkz.