..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Anlamak beenmenin balangcdr. -Spinoza
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > yk > An > Haydar Kprlolu




28 Eyll 2011
Harf Devrimi ve Bir An  
Haydar Kprlolu
Bireysel olarak 2005 ylnda yaynladm 'Gn Am' kitabmdan alnan andr. Mevcudu kalmamtr. Kltr Bakanlna 2. basksnn yaplmas iin yazdm, imdilik tahsisatmz yok, orjinal Cd'sini gnder, gerekirse ileride basabiliriz mealinde bir yaz aldm. u anda salk sorunum olduu iin yeniden basm iin ilgilenemiyorum. Sayglar.


:BFGG:
Harf Devrimi ve Bir An

Atatrk, ‘Harf ve Dil Devrimi’ni dnd yllarda, nce hilafetin kaldrlmas gerektiini biliyordu. Ancak bu ekilde ‘Trk Milleti’ni kendi dncesine ekmi olacakt. Kim ne syleyecekse sylesin dercesine daha o zaman, hatta hilafetin kalkt 3 Mart 1924’ten de nce Arap Harfleri’nden Trk Harflerine gei dneminde, Latin harfleri’ne, Trk harfleri diyerek, Milli grn belli ediyordu.

‘Harf Devrimi’nin ilk belirtileri 1928 yl balarnda grnmeye balamt. 8 Ocak 1928’de Hukuku ve Devlet adam Mahmut Esat (Bozkurt) Bey, Ankara Trk Oca’nda Trk Harfleri konusunda bir konferans verdi. Atatrk’n ynergesiyle bu etkinlikler devam ederken, 8 ubat 1928’de stanbul’da Cuma namazlarndan sonra ilk defa hutbe, tebli dualar okunuyordu. Ve 24 Mays 1928’de Latin rakamlar, Trk rakamlar olarak kabul edildi.

27 Haziran’da daha ciddi almalara geebilmek iin ‘Dil Encmeni’ kurulmu; hemen ertesi gn de ‘Millet Mektepleri’ hakknda cra Vekilleri Heyeti karar kt. Ve ardndan Halk Dersaneleri ve Konferanslar Ynetmelii yaynland. Yine 17 Temmuz’da Bavekil smet Paa, bu konudaki ‘Dil Encmeni’ toplantsna katld.
Bavekil smet Paa, Atatrk’ten farkl olarak Trk Harflerine geite, 7 Yllk bir gei dneminin olmas gerektiini savunuyordu. smet Paa bu konuda nndeki zorluklar yle gryordu: Askeri ve mlki daireler, okullar, Milli Eitimle ilgili btn yaynlar, gazeteler, dergiler. Ksaca bu deiim zorluklarnn da gibi karsna kacan sylyor ve:

“ Yzyllardan beri kullanlan yaz, bundan sonra da pekala devam edebilir. Alimler, btn okur - yazar kimseler, hece snf ocuklara dnecekler. Yaz deiirse ktphaneler dolusu basma ve yazma eserlerden nasl faydalanacak.” diyordu.
O zamanki nvanyla Gazi Mustafa Kemal, kararndan vazgemiyor, 9 Austos 1928’de Sarayburnu’ndaki gazinoda son szn sylyordu:
“...Yeni Trk harfleri abuk renilmelidir. Yeni Trk Harfleri’ ni her vatandaa, kadna, erkee, hamala, sandalcya retiniz. Bu vazifeyi yaparken dnnz ki, bir millletin yzde onu, yzde yirmisi okuma - yazma bilir, yzde sekseni bilmezse bu ayptr...”Age

apkay kabul ettirmek iin Kastamonu’ya giden Atatrk; yeni harfleri tantmak iin stanbul’u semiti. Hem de Topkap Saray’nn avlusu saylan, Saray Burnu’nu.

Artk pek ok yere kara tahtalar yerletirerek, tahta balarnda yeni Trke’yle alfabe dersleri verilmeye balanmt.

1 Kasm 1928, Meclisin yllk toplantsnn alma gnyd. O gn Atatrk al nutkunda yeni harfleri gndeme getirerek, bunlarn arasnda zetle unlar sylemiti:
“Trk Milleti’nin emeklerini boa kartan, dolambal yol dnda, kolay bir okuma yazma anahtar vermeliyiz. Bu anahtar Latin Harfleri’nden oluan “Trk Alfabesi” dir. Meclisteki al treni bitip, meclis toplants sona erince, gerekli Encmen toplanarak, mesele konuulup kararlatrld. Tasar hazrlanarak, ayn gn meclise sevk edilip, itirazsz kabul edildi. Tarih 1 Kasm 1928.
Gazi Mustafa Kemal, btn mebuslara, kendi blgelerine giderek, yeni alfabenin retilmesi emrini verdi. Btn devlet grevlileri de, yeni yazdan snava ekildi.
Artk ‘Millet Mektepleri’ almt. Hi okuma-yazma bilmeyenlerden, yalnzca eski Trke bilenlere kadar btn millet okuma-yazma seferberliine katlyordu. Yeni yazy en kolay renenler de kafalar eski Trke’yle karmam olanlard.
'Millet Mektepleri’nin lke toplumuna byk faydas oldu. Binlerce kadn ve erkek bu mekteplerde okuma-yazma rendi. Bu etkinliklerde Trk kadn da erkeinin yannda eit olarak yerini almaya balad.

te size o gnlerde yaanan, ‘Millet Mektepleri’nden, bir an.
Selahattin Yavrucuk anlatmtr:


Emine Hanm

“Cumhuriyet’in lanndan sonra bilinen Harf Devrimi de yaplmt. Alfabenin yeni harflerini renme mecburiyeti vard. Bunun iin okullarda kurslar almakta, bu kurslara daha ok kadnlar davet edilmekteydi. yi ama kadnlarn ou araflyd.
Kyafet devrimi de vard nasl olacak? araf karp, manto giyecek, okula yle gidecek. Mantosu yoksa? arafla gidilecek. ocuu varsa? Onu da kucana alverir. O gnlerde hep bu soru bu cevaplar yaanyordu. Sonuta bunlarn hepsi olumlu sona baland. nemli olan okuma-yazma seferberlii’ idi..
Aabeyim Sami’ yi kucana alarak, annem de katlm okuma - yazma kursuna. Okul uzakta deil, hemen evimizin karsnda Devrim lkokulu. Konu komu ve evreden gelen kadnlarla on be, yirmi kii olurlar. Komumuz Emine Hanm da kursa katlanlar arasndadr.
Kursa katlanlar A’dr, B’dir diyerek alfabeyi renirken her ey iyi gidiyor da yalnz Emine Hanm biraz geri kalyor!... retmen bugn yarn renir diye, snftakilere okumay yazmay retmeye devam ediyorsa da, Emine Hanm halen okuyup yazarken yanllar yapyor.
Emine Hanm imanca olduu iin ona snf iinde lakap da takyorlar; ‘Kasabn Emine’. Hoca, Kasabn Emine’ye zel bir ilgi de gsterir, amac onun arkadalarndan geri kalmamas iindir. ’Ha Emine hanm!... Oldu!... Olacak!..’ derken... Sonuta yazlacaklar da bellidir: Cumhuriyet, Atatrk v.b szckler...
Gen Hoca:
‘Kalk Emine Hanm Teyze tahtaya! unlar utandr’ diyerek onu tahtaya kaldrr.
Hoca iinden yle dnr: ‘Cumhuriyet’ yazdrsa uzun, ‘Atatrk’ yazdrsa bu defa da Emine Hanm’a zor gelecek!..
Sonunda ona:
‘Emine Hanm! ‘ Ankara ‘ yaz da grsnler!’ der.

Emine Hanm bir gayretle yazar tahtaya. Yazar da devaml kartrd ‘M’ ile ‘N’ harfini yine kartrvermez mi? Sralardan fsltlar, glmeler... Bu arada:
‘Uuuuu!... lahi Emine, yazmaz ol!’ sesi...
retmeni de:
‘Otur, otur!.. Olmam’ diyebilir.
Emine Hanm’n tahtaya yazd kelime mahalleye yaylr. Kocas da bu durumu renince onu okuldan alr; hatta Emine Hanm bir mddet sokaklarda grnmez.
Bu anne sonunda Cumhuriyet’e ok iyi evlatlar yetitirmitir. Gazeteci ve air Fethi Giray, Bekir Giray ve en son 2000 Yl’nn Ocak ay iinde kaybettiimiz Trkiye ampiyonu atlet Rait Giray, erkek evladyd.”




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn an kmesinde bulunan dier yazlar...
Millete Taziye
Doup Bydm Semt
Beki mdat
Sonbahar Gneidir
Harf Devrimi ve Bir An
Biri Yer, Biri Bakar
Sradanm Sradan
Bir Liderin Hazin Sonu
Bir Baar Kutlamas
Realite

Yazarn yk ana kmesinde bulunan dier yazlar...
La Tebih ve La Temsil
Doduumuz Dnya Bu Deil
Ksa z Gemiim
Beni Aan veya Da Taan Duygular
Boa Giden Erdemlerim
Kz steme
Kendimizle Hesaplama
Alpaslan'dan Beri...
Kpr Yaptn
Bildiim ve ahidi Olduklarm

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Ak Veysel ve Necip'in yks [iir]
mer Hayyam [iir]
Nostalji [iir]
Hikaye-i Osmaniye [iir]
Bakn Ne Diyor Eyyam [iir]
Volga Mahkumu [iir]
Gnl Ars [iir]
Yiidi ldr Hakkn Yeme [iir]
Mhr Hmayun [iir]
Millete Atlan Goooool! [iir]


Haydar Kprlolu kimdir?

lerleyen yamdan dolay ksa yol tabiriyle, konularm daha ok nazm olarak ifade etmeye alyorum.

Etkilendii Yazarlar:
Yaad an arpk dzenini sergileyen yazar veya kiiler.


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Haydar Kprlolu, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.