..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Tanr insan yaratt, insan da sanat yaptn. -Oscar Wilde
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Deneme > Yzleme > Mehmet Sinan Gr




17 Aralk 2002
nyarg  
Mehmet Sinan Gr
Btn insanlarn iinde hem iyi hem kt vardr. Siz hangisini beslerseniz o yannz glenir.


:DBBC:
Herkesin bildii gibi 1980 ncesi genlik ok hareketliydi. Doru olduunu dnd sz, gr, sonuna kadar savunurdu. niversitelerde siyasi ortamlarn olmas nedeniyle bir gencin siyasetle tanmamas olanak dyd. Analar babalar ocuklarna ne kadar tembih etseler de, onlar ne kadar istemeseler de siyaset gelip genleri buluyordu. yle ki, siyasete bulamak iin renci olmak yetiyordu. rnein okulda kan bir karklkta polis bazen kolundan tuttuu yani yakalad renciyi gtryordu. rencinin bir ilgisinin olup olmadna bakmyordu. Gtrlenlerin o sradaki karklkla ilgisinin olmadnn anlalmasna kadar geen srede karakolda yedii sopa, ou zaman bir engelleyici, ou zaman da kiinin iinde uyumakta olan devi uyandrc etki yapyordu. Emniyet gleri rencilere kar nyarglydlar. Etki tepkiyi dourur. Bu kanlmaz bir gerektir. Genler de hzla nyarg sahibi oluyorlard.

Genlerin bazlar siyasete bulamak iin ok hevesliydiler. Ancak byk bir kitle dnceler ve grler yelpazesi iinde neyin doru olduunu anlamadan ve herhangi bir akl yrtme yapmadan, evresinde bulunan yakn arkadalarnn etkisiyle en yakndaki siyasi grn dmen suyuna giriyordu. “Ben ne yaparsam onu yap.” “Ben ne sylersem onu syle.” Bu szler o zamanlar sklkla duyduumuz, halen de duymakta olduumuz szlerdir. Bunda biraz bir toplulua ait olma, daha ak bir deyile bir srye ait olma ve bylece tehlikeli denebilecek bir ortamda gvende olma arzusu, o srada var olan otoriteyi kabullenme, boyun eme de vardr. Birok rencinin bir niversiteyi kazandktan sonra grlerinin tam zddna deimesi, veya kiinin yle imi gibi grnmeye almas bunun kantdr.

nyargnn illa ki siyasi bir gr olmas gerekmiyor. rnein, bir turizm acentesinden ieriye girdiiniz zaman sizi karlayan kii sizi grr grmez “Rezervasyon iin mi geldiniz?” diye sorabilir. Siz de “Ne rezervasyonu?” diye sorabilirsiniz. nk acenteye giri nedeniniz tmyle farkldr. Yannza yaklap “Bir ey sorabilir miyim?” diyen birine hemen “Param yok.” Diyebilirsiniz. Ya da ikiz kulelerin yklmasndan btn Mslmanlar sorumlu tutup “Bu hal seferidir”(George W. Bush) diyebilirsiniz. Aids’i, deprem felaketini Tanr’nn insanlara gazab olarak deerlendirebilirsiniz. Size baka trl retildii iin evrim kuramnn yanlln, bunu savunanlarn da kt kiiler olduunu kabul edersiniz. nk size yle sylenmitir. Size genliinizde dnyann dz olduu retilseydi, hatta yuvarlak olduunu syleyenlerin armha gerildiini grseydiniz.(bunlar ortaada olmutur) neye inanrdnz?

1980 ncesi genlik nce sac ve solcu olmak zere ikiye ayrlmt. Saclar pek bilmem ama solcular da nce -saclar kabul etmese de- milliyetiler ve devrimciler olmak zere ikiye ayrlmt.. Devrimciler de esas olarak gruba ayrlmt. Sovyetler Birliini sosyalist kabul edenler, Sovyetler Birliinin biraz deitiini kabul edenler, Sovyetler Birliinin tmyle deitiini kabul edenler. Bunlar da kendi aralarnda paralara ayrlmt. Saclardan balamak zere bunlarn aralarnda hibir diyalog yoktu. ddia ediyorum, birka kii dnda hi kimse neyi neden savunduunu bilmiyordu. Tmyle evresindeki dier kiilerin srklemesi ile hareket ediyordu. Toplantlarda, forumlarda hep kemiklemi denen kiiler konuuyordu. Bir sonu alnmas da olanakszd. Ancak soldaki l kutuplama Sovyetler birliinin kendiliinden, ya da olaylarn akyla kapitalist ekonomiyi semesiyle geerliliini yitirdi. imdi sosyalist olduunu syleyen devletler bir bir kapitalizme geiyor. Kba, kapitalizme gemek iin Fidel Castro’nun lmn bekliyor. Gelecekte belki de bizi daha baka eyler bekliyor.

Bir renci u okuldansa kesinlikle komnisttir ya da bu okuldansa faisttir. Dnce buydu. Ayn batllarn “Mslman’sa ktdr” demesi gibi. Ben niversite rencisi iken Tandoan meydannda bir lise arkadama rastladm. Benim yanmda okuldan arkadalar, onun yannda kendi okulundan arkadalar vard. kimizde ok sevindik. Sarlp ptk. Arkadalaryla tantk. Biz konuurken yaklaan bir arkadana “Yok yok, yle deil..” filan gibi szler syledi. O an bir anlam veremedim ama sonra dnnce anladm ki onlar tam kar grn olduu bir okuldandlar. Ne yazk. Lisede her gn akalatm ok sevdiim arkadam karma sanki dmanm gibi kmt. Bu olayn benzerini baka arkadalarmla Ankara’da otogarda, stanbul’da vapurda yaadm. Birbirimizin kafasn gzn yarmadan iyi niyetlerle ayrldk.

ok az insan kiilere ve olaylara nyargsz yaklamay baarabilir. nsanlar bir noktaya geldikten sonra dncelerini ve evrelerini deitirmek istemezler. Gelecei gemite edindikleri deneyimlerle ekillendirmek isterler. “Ben bunu byle rendim. yleyse dierleri yanltr ve yanl olan ktdr.” Ancak gelecek kendi kendisini ekillendirir. Gerekler zaman gelince ortaya kar. nyarglarla, kemiklemi dncelerle davranmak istei hl sryor ve srecek. nk bu insann doasnda vardr. Gelecek ise yeni nesillere kendi gereklerini kabul ettirecektir.

...

Ben Trkm. Antakya’da dodum. Orann kltr ile bydm. Antakya tipik bir Anadolu kenti. Antakya antik bir kent. Dnyann ilk kiliselerinden biri orada yaplm. Roma ve Bizans devrinden kalma mozaikleri dnyada esiz. 1918 den 1938 e kadar Franszlarn igalinde kalm. Bu yzden btn yal Antakyallar Franszca bilirler. Nfusunun hepsi deil ama byk bir blm Mslman. Antakya’da Snni Araplar var, Alevi Araplar var afi Trkler, Snni Trkler var. Antakya’da Hristiyanlar, Yahudiler, Alman gelinler var. Antakya’da mthi bir hogr ve kardelik var. Oradaki herkes benim dncelerime yakn eyler dnr. Antakya ok uygar bir kent. Bilmeyenler gitsin grsn. Baka ka kentte bir kadn yalnz bana veya ocuuyla gece saat 24 de evine hibir korku duymadan dnebilir? Antakya koca bir aile gibidir. Antakya’nn byk parknda ge saatlere kadar ailenizle birlikte hoa vakit geirebilirsiniz. Kimse kimseyi rahatsz etmez.

Trkler kadar kalabalk olan ve orada yaayan Araplara eskiden Fellah denirdi. Fellah Arapa’da kyl anlamna gelir. Tarlada aa iin alan kiilere denir. Ancak bu kadar deil. Fellahlk klelikle edeerde tutulan bir ey idi. Fellahlar genellikle Alevi olurlard. Aalar tabi ki Trkler ve Snni Araplard. Antakya dnyann dnda bir kent olmad iin Osmanl topraklarnda yaanan olay (aalk-kyllk) orada da yaanyordu. Cumhuriyet dneminden sonra bu olay kalmad gibi bir ey. Ben kkken kyden gelen ak sakall yal bir adamn elini pmtm. Yal adam ok sevinmiti. Daha sonra “neden bu kadar sevindi?” diye sorduumda halam sebebini yle aklamt. “Nasl sevinmez, aann torunu elini pt.” Yal adam eski deyiiyle fellaht. imdi bu kelimeyi kullanmak bana kfr etmek gibi geliyor. Artk ok ey deiti. renim hayatmca tandm Antakyal Arap arkadalarm (artk fellah deil) beni tandka sevdiler. Bir ey daha var. stanbul’da Antakyal bir Yahudi tandm. nce Antakya esnafndan sandm O syleyince anladm. ok gzel Arapa biliyordu. stanbullu Yahudilerden ok farkl idi. nk Antakyal idi.

Antakya byle. Ama Antakya’dan knca, ve Antakyal olduumu sylemem gerekince bana hemen u soru sorulur. “Arapa biliyor musun?” Bu sorunun anlam udur: “Sen Arap msn?” Arapa bilmediimi syleyince arrlar: “Nasl olur? Oradaki herkes Arap deil mi?” Yani kii st kapal olarak demek istiyor ki “Sen de oradaki herkes gibi Arapsn ve bana yalan sylyorsun.” Ben de dnyorum: Benim Arap olmam veya olmamam bu kiiyi neden bu kadar ilgilendiriyor? Arap olsam, olmasam ne fark eder? Neden bu konu bu kadar nemli? Ben Antakyalym ve bir Antakyal nasl dnyorsa ben de yle dnyorum.

Ben 13 yanda iken hemen hemen temelli olarak Antakya’dan ayrldm. yle gerekti; ve ne yazk ki bu lkenin insanlar, deminkine benzer davranlarla bana kendi lkemde, yabanc olmann nasl bir ey olduunu tattrdlar. Bu nedenle stanbul’da baz ‘komular’ tarafndan taciz edilen Ermeni komularmzn neler duyduklarn bakalarna gre daha iyi anladm.

Psikolojik hastalk derecesine varan saplantlar bu konunun dnda kalmakla birlikte hi de ilikisiz deildir. Bu hastalkl durum ayn lkede yaayan insanlarn srf dnce farkll yznden birbirlerini ldrmeye varacak kadar kt gzle bakmalarna neden olabilir; nitekim olmaktadr da. Biri iin son derece normal olan bir durum, saplants olan biri iin tam tersine son derece tehlikelidir. Zt dnceye sahip kiiler arasnda da karlkl olarak nyarg vardr. “Benden deil; yleyse kt ve onlardan.” Bu nyargl dnce insanlarn iliklerine kadar ilemitir.

1987 ylnda turist olarak talya’ya gittim. Benim ansma, tam o sralarda Aca Papa’ya suikast yapmt. talya’ya o zamanlar vize alnmadan girilebiliyordu. Havaalan gvenlik memuru ay yldzl pasaportu grnce, beni bir otobs insann arasndan kenara ayrd. Gmrkte de canma okudular. Uyuturucu kaaks muamelesi grdm. Beni soyup aradlar. Gmrk memuru en son “In your stomach?” yani “Midende mi?” dedi. Bak sen u ie! Ben defalarca yalnz turist olarak geldiimi, yasal olmayan hibir eyin olmadn sylerken, ve lkemde saygn bir kii iken o benim pasaportuma bakarak uyuturucuyu gmrkten geirmek iin naylon poetiyle yuttuumu dnyor. Yabanc, hele Trk olmann, gerek nyargnn nasl bir ey olduunu o zaman anladm. Bizimkilere kzmamalymm. El elden stndr; ara varana kadar. Bir suikast ile yalnzca milliyetimiz benzeiyor diye beni de ayn torbaya koydular. Yalnz bununla kalmad. Roma’da gezerken, ayn nyarg ile karlatm. Satclar azm amadan nce beni talyan sanyorlard. ngilizce konuunca, nereli olduumu soruyorlar, Trk olduumu renince ksa bir sre yzlerini buruturuyorlar, sonra para kazanma belas konumay srdrp mallarn satmaya alyorlard. Yani sradan talyanlarn da bizimkilerden fark yoktu. stelik daha beterdi.

Ondan sonra lkeme dndm. Bu etki zerine, bana haydudumuz bile iyi niyetliymi gibi geldi. Uakla gidip trenle dnmtm. stasyonda neredeyse yoldan geen birinin boynuna sarlp pecektim. Uaktan inip betonu, topra pen insanlarn neler duyduklarn da o zaman anladm.

nsanlar deikendir. Zamanla huylar inanlar, en kat dnceler deiebilir. Yeter ki evresindekiler ona yardmc olsunlar. Farknda olmadan bir demokrasi ve hogr kltrnden gelmi bir kii olarak, nyargy Antakya’dan ktktan sonra anladm. Bir insana nyargsz yaklaabilmek, onu bireysel zelliklerinden nce insan olarak deerlendirmek... airin dedii gibi bu mthi bir bahtiyarlktr.

nyarglar olan bir insan nyargsyla karsna kan her kiiyi yargladktan sonra geriye yalnz kendisi kalr. nk herkeste ona nyargsn geerli kldracak bir neden bulacaktr. Yabanclar, arkadalar eletirdikten sonra sra kiinin ailesine gelir. Birinci ailesi annesi, babas ve kardeleri, ikinci ailesi de kars veya kocas ve ocuklarndan oluur. Byle bir insan onlarla da iyi geinebilir mi? Olanaksz. Kesinlikle herkese bir kulp takacaktr. Bu kiiler ancak karlarnda daha yabanc biri olunca onu alt etmek iin yaknlar ile ittifak kurar.

nyargnn doal seim konusuna varana kadar ilkel nedenleri var. Yabanc olan kii yaam iin tehlikelidir. Bir ekilde yok edilmeli, olmuyorsa kimseye zarar vermeyecek ekilde tecrit edilmelidir. nyargnn hakl bir yan yoktur. nsanlara nce tarafsz bile deil, iyi ekilde yaklamak en doru davran olur. Bunun iinde yle bir rnek verebilirim. niversiteye baladmz ilk gn, alt kiilik bir yurt odasnda birbiriyle ilk kez karlaan ve odaya giren ilk drt kii, hemen oturup ‘King’ denen iskambil oyununu oynamaya balarlar. Odaya eyalaryla gene ilk kez giren beinci kii yerletikten sonra dierlerinin yanna oturur. Oyunu izlerken hemen eline bakt oyuncuya akl retmeye balar. “Onu atma, onu yle oynama” gibi. Durumu fark eden bir tanesi: “Yahu dur, odaya gireli daha dakika olmad. Bu ne samimiyet?” der. Hepsi birden glerler. Arkadalklar ite byle kurulur. Bu be kii odaya girer girmez kavgaya tutusalard bunun kime yarar olurdu?

Btn insanlarn iinde hem iyi hem kt vardr. Siz hangisini beslerseniz o yannz glenir.

17.Aralk.2002



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn yzleme kmesinde bulunan dier yazlar...
Lenin'in Mozelesini Ziyaret
Hey, Okur...

Yazarn deneme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Canl Balk
Baraj Sorusu: Beni Seviyor Musun?
Sahalin'de Alt Ay
lm Annda Grlen Tnel ve Ik
Cadde'de Elence
Mzik Film - Hair
anakkale Gezisi - 2
ki Gnlk anakkale Gezisi - 1
Film Mzik– Bat Yakasnn Hikayesi
Mzik - Tevekkl

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Nazm Hikmet'ten anakkale iiri [iir]
Ate ve lm (Btn iirler 16. 07. 2009) [iir]
Seni Seviyorum Bunalm [iir]
ncir Aac [iir]
Bir Dosta E - Mektup [iir]
10 Austos 1915 Anafarta Ovas [iir]
Sevgisizlik [iir]
Mor iekler [iir]
Eskiden [iir]
Bir Ruh arma Operasyonu [yk]


Mehmet Sinan Gr kimdir?

Yazmay seviyorum. Bir tmce, bir satr, bir szck yazp altna tarihi atnca onu zaman iine hapsetmi gibi oluyorum. Ya da akp giden zaman durdurmu gibi. . . Bir fotoraf, dondurulmu bir film karesi gibi. Her okuduunuzda orada oluyorlar ve neredeyse her zaman ayn tad veriyorlar. Siz de yazn, zaman durdurun, greceksiniz, baaracaksnz. . . . Sava cinayettir. Sava olursa pozitif edebiyat olmaz. Yurdumuz insanlar lenlerin ardndan at yakmay edebiyat olarak kabullenmi. Yazgmz bu olmasn. Biz demitik demeyelim. Yaam, her geen gn, bir daha elde edemeyeceimiz, dolarla, altnla llemeyecek bir deer. (Ancak bakalar iin deeri olmayabilir. ) Nazm Hikmet’in 25 Cent iiri gerek olmasn. Yaam skalamayn ve onun hakkn verin. Bakalarnn da sizin yaamnz harcamasna izin vermeyin. nk o bir tanedir. Sevgisizlik ldrr. Karmza bazen bir kedi yavrusunun lmne aldrmamak, bazen savaa –yani lme- asker gndermek biiminde kar. Nasl oluyor da ounlukla siyasi yazlar yazarken bakyorsunuz bir kedi yavrusu iin iir yazabiliyorum. Kimileri bu davranm yadrgyor. Leonardo da Vinci’nin ‘Connessione’ prensibine gre her ey birbiriyle ilintilidir. Buna gre in’de kanatlarn rpan bir kelebek talya’da bir frtnaya neden olur. Ya da tam tersi. talya’daki bir frtnann nedeni in’de kantlarn rpan bir kelebek olabilir. Bu dnceden hareketle biliyorum ki sevgisizlik bir gn dner, dolar, kaynana geri gelir. "Dnyorum, peki neden yazmyorum?" dedim, ite byle oldu. .

Etkilendii Yazarlar:
Hereyden ve herkesten etkilenirim. Ama isim gerekliyse, mer Seyfettin, Orhan Veli Kank, Tolstoy ilk aklma gelenler.


yazardan son gelenler

bu yaznn yer ald
ktphaneler


yazarn ktphaneleri



 

 

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Mehmet Sinan Gr, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.