..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Hibir ey insan kadar ykselemez ve alalamaz. -Hlderlin
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Deneme > Anlar > Haydar Kprlolu




14 Mays 2011
Akba Kitap ve Yaynevi  
Haydar Kprlolu
Gemi yllarda Ankaray anlattm 'Gn Am' kitabmda bulunan bir andr.


:CCDF:
Akba Kitap ve Yaynevi

nsanolu yaadklarn, grdklerini unutmadan, gnlk olarak kt stne dkse, ne byk denecek romanlar, ykler, belgeseller, deerli yaptlar kard; hem de kurgu ura olmadan, gerein ta kendisi gzler nne serilirdi diye dnyorum.
Kitab yazarken baz konularda, Ulus Gazetesi’nde, Akba Kitabevi’nde altm gnleri hatrlamak isterken bu dnce geti iimden.
Ankara Ulus Meydan’nda, gnmzdeki Yznc Yl ars’nn bulunduu yerde tek sra dkkanlar vard. Kitap konusunda en tannm, Akba Kitap ve Yaynevi’ydi. Yannda Maarif Kitabevi, biraz ileride Berkalp Kitabevi, ieki Sabuncakis ve Karpi Lokantas vard. Akba Kitabevi’nin simgesi kedi bayd. Yaynlad kitaplarda, Ankara kedisinin beyaz ba grlrd.
Akba Kitap ve Yaynevinin sahipleri iki ortakt. Dkkann sa tarafnda dipte masa banda, salar yer yer dklm, ince yzl Bilal Akba, masann hemen nnde de Adil Bey otururdu. Adil Bey siyah sal, ak benizli, iri gzl, mesleinde etkin bir kiiydi.
Bilal Akba ve Adil Akbay stanbul’daki baz gazetelerin, ‘Ankara Temsilcilii’ni yaparken; ayn zaman da stanbul’da yaynlanan btn gazetelerin, datm grevini yapyorlard. Ortaklar arasnda iblm yaplm gibiydi. Bilal Bey’i btn gn gazete bayilerinin hesaplarn yapp, getirdikleri paralar sayarken; Adil Bey’i ise daha ok gazetecilikte grrdnz.
Kitabevi, iinden birbirine geilen yanyana iki dkkand. Bir tarafta yabanc dilde ve Trke yazlm roman, hikaye, iir ve meslek kitaplar, dierindeyse okul kitaplar ve krtasiye satlyordu.
Krtasiye ksmnda ayn mahallede oturduumuz Nedim, Beybaba dediimiz emektar ve Ulus Matbaasnda beraber altmz Emrullah vard. Patronlarn oturduu taraftaysa, Franszca ve ngilizceyi ana dili gibi, Almancay az da olsa konuabilen Yahudi asll Cemil, muhasebeye bakan yine Yahudi asll brahim, grev yapard.
Beybaba ile Emrullah, her sabah istasyona giderek, Franszlar’n ilettii dnemden kalan, stnde halen ‘Internatonal Wagon lit’ yazl ekspres’den bir gn sonrasnn stanbul gazetelerini alrd. terek srlen satan yaplm araba ile getirirlerdi. Gelen gazeteler, paketlerin stndeki datclarn isimlerine gre, dkknn nnde grlt, patrt iinde dalrd.

Tek parti devrinin son yllaryd. C.H.P iinde kopmalar, tartmalar yaanyordu. Babakan kr Saraolu Kabinesi 29 Mays 1945 gn, 7 muhalif milletvekiline ramen gven oyu almt. Kar olanlar Celal Bayar, Adnan Menderes, Refik Koraltan, Fuat Kprl, Emin Soyak, Hikmet Bayur ve Recep Peker’di. Nitekim Celal Bayar ve arkada, drtl nerge de vermilerdi. nergenin gerekeleri u idi: Dnyada tannan insan haklarna karlk, kendi parti tzklerinde de, baz yarg ve kanunlarn deimesi.
Mecliste yaananlar, haber bakmndan ok nemliydi. Adil Bey, benim de belli saatlerde meclise gelerek, verecei haberleri stanbul’da temsilcileri olduu gazetelere gndermemi istemiti.
Meclise arka tarafta bulunan servis kapsndan girerek, basn mensuplarnn bulunduu tarafa ynelir, Adil Bey’in verdii haberleri alrdm. Oradan da, haber metinlerini, Yeni Postahane’deki grevliye ulatrrdm. Telgraflar maniple aygtyla gnderilirdi.
Yanlmyorsam ayn haberi stanbul’daki 3-4 gazeteye aktarm olurduk. Bazen de, bu gazetelere, Mekki Sait Esen’in verdii haberlerle, Cumhuriyet Gazetesi de eklenirdi.
Ayn ekilde Sergi Evi’nde (Opera binasnn olduu yerde) ekilen Milli Piyango biletlerinin, o gn krelerden den numaralarn liste yapp alarak, gene ayn gazetelere geerdim.
Akba Kitap ve Yaynevi, Trkiye Byk Millet Meclisi’ne ok yakn olduu iin buras siyasilerle birlikte, gazetecilerin de urak yeriydi. Kitabevi dar olduu iin, neresi nlerine gelirse, orada ayakst sohbetler yaplrd. Gelenler arasnda, tandklarmn iinde daha ok, Mekki Sait Esen, Feridun Fazl Tlbenti, Emin Karaku, Sabahattin Snmez, Kemal Zeki Genosman ve Niyazi Kutay’da vard. Bu sohbetlerde, Sabahattin Ali ve Nadir Nadi ara sra bulunurdu.
Sabahattin Ali’nin o gnlerde, ‘Kuyucakl Yusuf’ roman Akba Yaynlarndan baslyordu. Kendisinin de orada bulunduu bir sohbette, Necip Fazl Ksakrek stadn o bilinen, ‘Kadn Bacaklar’ iiri konu edilmiti. Grupta bulunan Feridun Fazl Tlbenti, iirin bir dizesini ezbere okuyarak stad’n, son gnlerde yazd din arlkl dizeleriyle karlatrp, gllmt.
iirin tamamn yazmaya gerek grmyorum. Bir ktas yle idi:

“Boynuma doladm gzel putu grseler
nsanlar renirdi neye tapacan
Kr olsayd gzlerim alrd srseler
sann eli diye bir kadn bacan.”

Hi phemiz yok stad byk bir airdir. Bu ve buna benzer iirlerini sonralar reddettiini biliyoruz. iir’in bir yn de azdrclk, air de istemeden azdrc olabiliyor. stad, ‘Ptka’snda bu konuyu da iine alan gr yledir:
“air ne yaptnn yan sra niin ve nasl yaptn ilmine muhta ve stn marifetinin srrna mdak, bir tlsm ustasdr.”
Bizim nesil, ezan Trke olarak duymu ve tanm, zellikle de dini konularda doruluk drstlk aramtr. O gn orada konuulanlardan etkilenmi olacam ki, yllar sonra stad’n lmnde u dizeleri yazmtm:

Kh k kh karanlk bilinmeyen kesafet,
Hohlatt ona cam, gn stnde buu;
Beyaz bir bulut oldu kelimenin soluu,
Geliyor sana doru, Rabbim sana emanet..

Necip Fazl Ksakrek stad’mzn kendine gre bir misyonu vard, bir aksiyon adamyd. iirleriyle birlikte, air ve iir rgsnn ‘Poetika’syla (air ve iir igds ve dnceleri) airliin statlk beraatn almtr.
Asl konumuza dnecek olursak:
Feridun Fazl Tlbenti, ak benizli, pos byklaryla etkileyiciydi. Daha ok iir konuurdu. Geldii zaman kitap reyonlar arasnda bata Adil Bey olmak zere sohbetler koyulard.
Sbahattin Ali’de kendisine yaplan adli takibatlardan olacak, fazla ilgi duyulan kiiydi. Orta boylu, akaklar krlam, yakkl bir adamd. Kendisi ne kmaktan ok sorulara cevap verirdi. Bunlarn dnda fazla konumazd. Satlan kitaplarndan olacak, Bilal Bey geldii zaman deme yapyordu.
lerinde en ok konuan Mekki Sait Esen’di. Gazetesine haber bulmak iin her areye bavururdu. Bunu bildikleri iin, Emin Karaku, Adil Akbay haber pazarlna girerlerdi. Haberin bir kayna Meclisse, ikinci kayna da Akba Kitabevi idi.
Emin Karaku, kaln kalar, ftr apkas, ksa boyuyla sohbet emberinin tipik temsilciydi. O yllarda Yeni Sabah Gazetesinin Meclis muhabirliini yapyordu. Kendisiyle, Adnan Mendere’i miting alanndan uzaklatrd Wolsvagen otomobiliyle, yllar sonra tamirhanede karlaarak konumutuk.
Akba Kitabevine gazetecilerden baka ok nl kiiler de gelirdi. Bunlarn banda Hilmi Uran, Tayfur Skmen, Fuat Kprl, Yahya Kemal Beyatl, Ahmet Hamdi Tanpnar ve bunlarn dnda adlarn bilmediim, nemli sandm kiileri tanyacak yetikinlikte olmadmdan, gelenlerin nemli kiiler olduunu, yz kapya dnk oturan Bilal Bey’in ayaa kalkmasndan anlardm.

Akba Kitabevinde, grev iin gnderildiim Anadolu Ajansnda, Milli Eitim Yayn Mdrlnde, tercme brosunda, Orhan Veli, Oktay Rfat, Melih Cevdet, Cahit Stk Taranc, Ahmet Arif gibi sonradan nl olan airleri tandm.

Yabanc dille yazlm kitaplara gz gezdirmek bahanesiyle, kitaplar uzun uzun okuyanlar vard. Kitaplar pahal bulunduu iin, satn alamayanlar meslek kitaplarndan (bilhassa tp dalnda) not alanlara da rastlanrd. Patronlar tarafndan bu konuya ynlendirilmi olmalym ki; byle mterilerin bandan ayrlmaz, kitaplarn kirlenmemesini salamaya alrdm.
Adil Akbay’la TBBM, Milli Piyango ekilileri ve baka yerlere de gtrldm oradan bana verilen notlar ya postahaneye ya da kitabevine gelerek orta Bilal Bey’e verdiimi hatrlyorum. Ulus Gazetesi ve Akba Kitabevi i olarak ilk altm yerlerdir. Adil Akbay’ yanlmyorsam 1951 ylnda olsa olsa 45 yalarnda bbrek yetersizlii, ‘remi’den kaybettik. Buradan her ikisine ve bu cmleden hepsine rahmet diliyorum.

Bir gn an yazacam o gnlerden bilseydim, Akba Kitapevinden ayrlmazdm. Buradan ayrlarak o yllarn popler elencesi ve kazanc fazla olan bir sinemann sat bfesinde i almtm. Sinema suareleri nemliydi. O gn Ankara’nn en sekin aileleri sinemann loca ve balkonlarn doldururdu. Daha geni hatrlamalarm sinema bahsinde anlatabilirim.




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn anlar kmesinde bulunan dier yazlar...
Atatrk Diktatr Myd?
Ankara'nn Bakent Oluu
27 Mays Harekat

Yazarn deneme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
iir Niin Yazlr
Nazm Hikmet ve Soyaac
air ve iir
k Git Artk Ey klim
Gn Am
Su da ler Gls
Ylann Ba Kkken Ezilmeliydi
Hak Verilmez Alnr ve ike
Zamann Ankara'snda Cumhuriyet Bayram
Ankara'da Eski Ramazanlar

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Ak Veysel ve Necip'in yks [iir]
mer Hayyam [iir]
Nostalji [iir]
Hikaye-i Osmaniye [iir]
Bakn Ne Diyor Eyyam [iir]
Volga Mahkumu [iir]
Gnl Ars [iir]
Yiidi ldr Hakkn Yeme [iir]
Mhr Hmayun [iir]
Millete Atlan Goooool! [iir]


Haydar Kprlolu kimdir?

lerleyen yamdan dolay ksa yol tabiriyle, konularm daha ok nazm olarak ifade etmeye alyorum.

Etkilendii Yazarlar:
Yaad an arpk dzenini sergileyen yazar veya kiiler.


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Haydar Kprlolu, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.