..E-posta: Şifre:
İzEdebiyat'a Üye Ol
Sıkça Sorulanlar
Şifrenizi mi unuttunuz?..
Bir dost nedir? Öteki ben. -Zenon
şiir
öykü
roman
deneme
eleştiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
Üyelik
Yazar Katılımı
Yazar Kütüphaneleri



Şu Anda Ne Yazıyorsunuz?
İnternet ve Yazarlık
Yazarlık Kaynakları
Yazma Süreci
İlk Roman
Kitap Yayınlatmak
Yeni Bir Dünya Düşlemek
Niçin Yazıyorum?
Yazarlar Hakkında Her Şey
Ben Bir Yazarım!
Şu An Ne Okuyorsunuz?
Tüm başlıklar  


 


 

 




Arama Motoru

İzEdebiyat > İnceleme > Sanat ve Sanatçılar > Salih Zeki Çavdaroğlu




15 Mart 2021
Endülüs İslam Devleti Medeniyeti İçinde Elbette Musıki de Vardı  
Salih Zeki Çavdaroğlu
Endülüs İslam Devleti' nde Musıki faaliyetlerine dair bir araştırma...


:BEB:
Emevî Devletinin 6. yüzyılın ikinci yarısında yıkılması ile beraber, bu hânedanın ileri gelenleri Abbasi yönetimince birer birer katlediliyordu. Bu katliamdan kurtulan saray mensupları önce Afrika'ya kaçarak canlarını kurtarıyor, daha sonra da İspanya' ya geçiyorlar ve buradaki Berberî ile Araplaşmış kitlelerin desteği ile, 756 senesinde ,275 sene sürecek Endülüs Emevileri olarak alandırılacak yepyeni bir İslâm Devleti' nin temellerini atıyorlardı.
Oldukça uzun süren kuruluş ve gelişme dönemlerinden sonra Endülüs Emevi devleti, III. Abdurrahman (ö. 350/961) ın Halife olmasıyla birlikte ülkedeki kalkınma hamleleri hızlanacak, bunun sonucunda da O' nun 49 sene sürecek saltanat döneminde tarım,ticaret,şehircilik gibi konular başta Kurtuba olmak üzere, ülke genelinde o dönem medeniyet ölçülerinin en yüksek noktasına erişilecekti.
Öyle ki; bugün artık uluslararası akademik platformlarda Rönesesans'ı ateşleyen düşünce temelinin Bizans referanslı olmayıp, Endülüs kaynaklı olduğu ciddi bir şekilde konuşulmaya başlamıştır.
“ İspanya’da 781 yıl süren İslâm hâkimiyetinin mümessili sanat eserleri, bugün İslâm sanatı için olduğu kadar dünya sanatı için de büyük önem taşırlar. Günümüze gelebilen pek az sayıdaki örneğine rağmen Endülüs’ten geriye kalan mimari eserler, plastik sanat eserleri ve çeşitli sanat alanlarına ait küçük boyutlu, fakat büyük hünerle meydana getirilmiş olan eserler, eşsiz nitelikleriyle Endülüs’ün üstün kültür ve düşünce hayatındaki erişilmez doruğu yansıtan bir güzelliği ve görkemi sergilemektedir. Bütün sanat kollarında yoğun bir faaliyet gösterildiği bilinmektedir; ancak bazı sanat kollarının örneklerin azlığından, bazılarının da büyük ölçüde diğerlerinin gölgesinde kalmış olmasından dolayı haklarında fikir yürütmek hayli güçtür...” [1]
Bu devlet Arabistan'da doğan İslâmiyet'i İspanya'dan Avrupa' ya taşıdı. Fas, Kurtuba ve Gırnata üniversitelerini kurup, bilim ve fenne İslamiyet kimliği ile yeni bir hayat kazandırdı. Bu gelişmeler bir anlamda İslâm kültür ve medeniyetini de filizlendirip, İslâm sanatında önemli evrimleşmelere yol açacak, doğal olarak İslâm Mûsıkîsi' nin hem teorik,hem de pratikte şekillenmesinde önemli alt yapıları da beraberinde getirecekti.
Bu devletin başkenti Kurtuba, döneminin dünya coğrafyasında Constantiniye (İstanbul) ve Bağdat' ın yanında en büyük üç medeniyet merkezinden biriydi.Kurtuba' nın yanında Toledo, Granada (Gırnâta) ve Sevilla şehirleri de Endülüs'ün bilim,kültür ve sanat faaliyetlerinin en hareketli şehirleriydi. Hatta, Kurtuba, Gırnata,Belensiye,İşbiliye ve Tuleytula gibi şehir merkezlerinin her birinde birer konservatuar mevcuttu.
Şurası itiraz edilemeyecek bir gerçektir ki; İslâm Tasavvufu, İslâmî coğrafya içinde meydana gelmiş bulunan bütün sanatlar için ateşleyici bir unsur olmuştur. IX. Yüzyıl Endülüs'ünde Muhammed b. Meserre (ö.319/911) ile yaygınlık kazanan tasavvuf hareketi, XII. Ve XIII. yüzyıllar aralığında yaşayan İbnu'l Arabî (ö. 638/1240) ile zirvesine erişecektir. [2]
İslâm düşüncesinin gereği mûsıkî, Arap topraklarında olduğu gibi Endülüs' te de,din âlimlerinin çoğunluğunca her zaman itirazlarla karşılaşmış ve tartışmalara konu olmuşsa da, musıkî diğer güzel sanatlarda olduğu gibi toplum hayatının vazgeçilmez bir parçası olmasını hiçbir zaman engelleyememiştir. Zira Endülüs halkının şiir ve mûsıkîye olan ilgileri İslâmla tanışmalarından çok önceki yüzyıllara dayanan neredeyse genlerine kazınmış bir karakteristik özellik idi.
Endülüs toplumunun müziğe olan yakın ilgisi Cinuçen Tanrıkorur' un ifade ettiği gibi “ Arap etkisinde gelişen Endülüs kültürünün ortaya çıkardığı flamenco, malaguenas, granadinas, cante jondo vb. “ müzik türleri ortaya çıkarmıştır. [3]
I. Hakem döneminde başlayan ve II. Abdurrahman zamanında bir geleneğe dönüşecek uygulama ile Endülüs hükümdarları Arabistan' ın ünlü musıkîşinas ve şarkıcılarına Saraylarının kapılarını açtılar. Bu şekilde saraylarına o devirin önemli ve şöhretli şarkıcılarından Alvân,Zerkun, Fadlu'l-Medine, Kamer ile önemli musıkî adamı Ziryab olarak bilinen Ali b. Nâfî' yi getirmişlerdir.
Ziryab,Endülüs tarihi içerisinde musıki' de bütün zamanların en önemli ve ünlü bir ismi olmuştur. Efsâneye göre kendisinin 10 bin kadar şarkının güfte ve bestesini kusursuz olarak hâfızasında tutan bir şarkıcı olmakla kalmamış, ayrıca Kurtuba'da bir konservatuar inşaa ederek mûsıkîye eğitim alanında da hizmet etmiştir.
“ Ziryab' tan başka Abbas b.Firnas, İbn Abdirabbih, Yahya El-Mürsî,İbn Fethûn ve Saîd Et-Tuleytûlî gibi isimlerin musıkî sahasında söz sahibi oldukları bilinmektedir...Endülüs' te kullanılan ve bir bölümü daha sonra Avrupaya intikal eden belli başlı musıkî âletleri şunlardı :
El Karric (carrigo:Bir telli saz), ûd (laud), rûta (rota), rebâb (rabeb: rubap), kanûn (arpa, instrumento de cuerda), kanîra (citara: Bir çeşit gitar) kitâr (guitarra;gitar)zulamî (nefesli çalgı türü), nûra (flauta;flüt), bûk (albogue), duff (adufe:tef), tabl (atambal:davul) [4]
Endülüs İslâm Devleti' nin tarihin karanlıklarına gömülmesinin üzerinden bu güne kadar geçen 11 asır yani bin yüz küsur senelik zaman diliminden o zamanın musıkisine ilişkin geriye ne ses, ne tını, ne bir sayfa belge kalmadığı bilinse de musıkisindeki ihtişamın en az Elhamra'daki saray kadar muhteşem olduğundan şüphe yoktur.
Yazımı Yalçın Çetinkaya' nın cümleleriyle noktalıyorum :
“ Arap müziğinin İspanyol müziği üzerindeki etkisinin hâlâ hissedildiği günümüzde, Endülüs devrine ait müzikleri bulabilmek ne yazık ki imkânsız. Flamenko müziği, özellikle Le Jondo, La Seguiria ve Solea formları ile Batı' daki müzikler içinde Endülüs müziğine en yakın tek müzik olarak kabul edilmektedir...İstanbul'da namaz için insanları çağıran müezzin ile Flamenko müzisyeninin “ an a kampani “ si ( solo söyleme) arasında çok büyük benzerlik var...” [5]
S.Zeki Çavdaroğlu
15 Mart 2021
D İ P N O T L A R : :
[1] BEKSAÇ A. Engin, Endülüs ,Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C.11, s.225
[2] ÖZDEMİR Mehmet, Endülüs Müslümanları III -İlim ve Kültür Tarihi,TDV Yay., Ankara,1997,s.47
[3] TANRIKORUR Cinuçen, Meğer Müziğimizi Yunanlıdan Almamış mıyız?, AKSİYON, 23 Eylül 1995, sayı:42
[4] a.g.e. s.118
[5] ÇETİNKAYA Yalçın, Endülüs' ün Yanık Sesi : Flamenko, Müzik Yazıları,Kaknüs Yayınları,İstanbul, 1.basım,Aralık,1999
http://ferahnak.wordpress.com/wp-admin/post.php?post



Söyleyeceklerim var!

Bu yazıda yazanlara katılıyor musunuz? Eklemek istediğiniz bir şey var mı? Katılmadığınız, beğenmediğiniz ya da düzeltilmesi gerekiyor diye düşündüğünüz bilgiler mi içeriyor?

Yazıları yorumlayabilmek için üye olmalısınız. Neden mi? İnanıyoruz ki, yüreklerini ve düşüncelerini çekinmeden okurlarına açan yazarlarımız, yazıları hakkında fikir yürütenlerle istediklerinde diyaloğa geçebilmeliler.

Daha önceden kayıt olduysanız, burayı tıklayın.


 


İzEdebiyat yazarı olarak seçeceğiniz yazıları kendi kişisel kütüphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi kütüphanenizi oluşturmak için burayı tıklayın.

Yazarın sanat ve sanatçılar kümesinde bulunan diğer yazıları...
Sadrâzam Râmi Mehmed Paşa ile Müzikolog - Bestekâr Dimitrius Kantemiroğlu Dostluğu
Bir ‘uç Beyi’ : Münir Nureddin Bey
Osmanlı Mûsıkîsinin İpi Çekiliyor
Vefatının 21. Senesinde Mûsıkîmizde Bir Ekol, İcrâ ve Üslûp Âbidesi: Bekir Sıdkı Sezgin
Necip Fâzıl - Nâzım Hikmet
Yahya Kemal Şiiri" Nin Musıkimizdeki Yeri
1930’ Lu Yıllarda Musıkimize Yönelik Tasfiye ve Ayar Sonrası Aralanan Kapı İle Tanışıp Dost Olduğumuz Arap Musıkisi ve Arap Filmleri Maceramız
Lâle Devri’ Nin Önemli Bestekârları
Büyük Gezginimiz Evliya Çelebi" Nin Seyahatnamesi İçinde Yer Alan Musıki Bilgileri İtibariyle Akademik Açıdan İncelenmeli ve Değerlendirilmelidir.
Doğumunun 170. Yılında Musıkimizin Bir Büyük Güfte Şairi: Mehmet Sâdi Bey (1839 - 1902)

Yazarın İnceleme ana kümesinde bulunan diğer yazıları...
Osmanlı Düşmanlığı Cumhuriyet Hükümetine Osmanlı Arşiv Belgelerini Dahi Hurda Kağıt Değerinden Sattırmıştı
Türk Musıkisi' Nin Okullarda Öğretim ve Radyolarda Yayın Yasakları Sonrasında Arap Filmlerindeki Müziklerin Müziğimizin Arabeskleşmesine Etkileri
Cumhuriyet’ İn Ürettiği Bir Ütopya :
Necip Fâzıl" da "Peygamber" Aşkı….
Ezan Bundan Tam 70 Sene Önce Tekrar ‘rab’ Ça Okunmaya Başlanmıştı.
‘ 2. Adam ‘ İsmet İnönü’ Nün Cumhurbaşkanlığı Döneminde Kültür, Sanat ve Musıki
Yazılışının 600. Yılında Süleyman Çelebi" Nin "" Mevlîd" İ
İdeolocya Örgüsü’ Nün Şekillenişinde Necip Fazıl’ In Fikir Çilesi
İki Yıllık Başkanlık Sistemi Uygulamalarını Nasıl Değerlendirebiliriz?
‘kemalizm’ Aslında Bir ‘ İsmet İnönü Devleti’ İdeolojisidir

Yazarın diğer ana kümelerde yazmış olduğu yazılar...
Vefatının 67. Yılında Ziya Osman Saba’ Yı Rahmetle Anıyoruz... [Şiir]
İki Bedene Tek Ruh [Şiir]
Adı Konulmamış Duygular [Şiir]
Hayal Bazan Gerçeği Aşar [Şiir]
Aşk Bir Terennüm İse [Şiir]
Yağmuru Beklerken [Şiir]
Sensizlik Beyitleri [Şiir]
"" Mâzi Kalbimde Yaradır "" [Şiir]
Her Şey Geçmişte Kaldı [Şiir]
Vesvese [Şiir]


Salih Zeki Çavdaroğlu kimdir?

Otuz yıldan fazla bir süredir Geleneksel Türk Musıkisi eğitimi aldım. Üsküdar Musıki Cemiyeti' nde 20 yıl korist - solist olarak görev yaptım. Bu güz Türk Musıkisi üzerine makaleler yazıyorum. (bkz. www. musikidergisi. com)

Etkilendiği Yazarlar:
N.Fazıl , C.Meriç, B.Ayvazoğlu,


yazardan son gelenler

yazarın kütüphaneleri



 

 

 




| Şiir | Öykü | Roman | Deneme | Eleştiri | İnceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babıali Kütüphanesi | Yazar Kütüphaneleri | Yaratıcı Yazarlık

| Katılım | İletişim | Yasallık | Saklılık & Gizlilik | Yayın İlkeleri | İzEdebiyat? | SSS | Künye | Üye Girişi |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

İzEdebiyat bir İzlenim Yapım sitesidir. © İzlenim Yapım, 2021 | © Salih Zeki Çavdaroğlu, 2021
İzEdebiyat'da yayınlanan bütün yazılar, telif hakları yasalarınca korunmaktadır. Tümü yazarlarının ya da telif hakkı sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadır. Yazarların ya da telif hakkı sahiplerinin izni olmaksızın sitede yer alan metinlerin -kısa alıntı ve tanıtımlar dışında- herhangi bir biçimde basılması/yayınlanması kesinlikle yasaktır.
Ayrıntılı bilgi icin Yasallık bölümüne bkz.