"Bunca yıl sonra anladım ki, en büyük eserlerimi, yazmaya üşendiğim günler düşündüm." - Franz Kafka"
"Bunca yıl sonra anladım ki, en büyük eserlerimi, yazmaya üşendiğim günler düşündüm." - Franz Kafka"
Yoksunluğa karşı (mahrumiyet iliğe karşı), yokluğun (fukaralığın) varlığa (zengine) karşı olan eğimini sömürerek kullanıyordu. Fakire vermiyordu ama zengine mirasçı (muhtaç köle) yapıyordu! “Fakirler zenginin mirasçısıdırlar”. Veya “fakirin zengin üzerinde bir hakkı (rızkı) var” diyerek yoksunu kişisi sahipliği olan iradenin tahakkümü altına veriyordu.
Kolektif alan içindeki herkesin temel düzlemden gelen davranım, yönelim, sağlama eylemleriyle kişiler iş sahibi olup; alan içine işiyle ve depo enerjili işgücüyle gelmişti. Oysa sömürü bile zaten işi olan kolektif sistem içinde istisnasız var olan, iş ve işçilikler üzerine alabildiğine açılım vermiştir.
Mülk sahibinin size lütfedip karnınızı doyurması için (ücret- maaş- taşeronluk, sözleşmeli ücret vs.) vermesi inayettir. Himmettir. Azamettir. Ali cenaplınla "veli nimet" oluştur! Buna karşın size gözünüzü toprak doyursun. Nankör olmayın deniyordu. İşte El anlayışlı anlı şanlı adalet ve meşruiyet budur. Sürece yabancılaşma nerelere gelmişti.
Düzenli, kontrollü ve denetimli, paçalı enerji verimlidir, yönetseldir. Bu nedenle mülkün sahibi monarşinler, oligarşinler üzerindeki mutlaktı yapı; danışmalar, topluluk, kurul, tüm, bütün, tamamı anlamına divanlar, meclislerle (pankuşlar meclisi gibi kurul ile) frenli ve hızlı enerji salınımı içine girmişlerdir.
Bu nedenle sahipliği olmayan kölelerin çalışmasının zıttı olan yansımadan ötürü efendilerin de çalışmama eğilimi vardı. Köledeki "çalışma eğilimi" efendi de çalışma olarak beliremeyen bir yansımaydı. Her şey zıtların varlığı ve birliğiyle olasıydı.
Bilim tarihinde bilişsellik ve dogmatizm arasındaki gerilimi anlatan bu metin, Ortaçağ'da kilisenin etkisindeki skolastik düşünceden, Rönesans ve Aydınlanma ile gelen deneysel bilime geçişi özetliyor. Metin, otoriteye dayalı bilgi üretiminin sınırlarını ve modern akademideki benzer kalıpların varlığını sorguluyor.
Hayat bu tür simetri kırılmasını hangi düzlemden referans ediyordu? Ya da, hayat hangi düzey ve düzlem ilişkilerini değişen dönüşen benzer tekrarlarıyla makro düzlemin üstel durumlusu yapıyordu?
Mehmet Rauf
